Sở Tư pháp tỉnh Thái Nguyên - Cổng thông tin điện tử Phổ biến giáo dục pháp luật

Ở xã Hòa Bình, anh Nguyễn Văn Khánh vốn là người cẩn thận, sống trách nhiệm và luôn chấp hành tốt các quy định của pháp luật. Thế nhưng, cũng như nhiều người dân khác, trước đây anh vẫn nghĩ hộ tịch chỉ đơn giản là những giấy tờ quen thuộc như giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn hay giấy khai tử. Chỉ đến khi trong gia đình phát sinh nhiều việc liên quan đến hộ tịch, anh mới hiểu rằng đăng ký hộ tịch có ý nghĩa rất quan trọng trong việc ghi nhận tình trạng pháp lý của mỗi con người.

Cuộc sống của mỗi con người luôn gắn với những dấu mốc quan trọng: sinh ra, lớn lên, lập gia đình, thay đổi nơi cư trú, xác lập quan hệ cha mẹ con, kết hôn, ly hôn, nhận con nuôi, giám hộ, thay đổi thông tin nhân thân hoặc có những sự kiện pháp lý phát sinh theo bản án, quyết định của Tòa án. Mỗi sự kiện ấy không chỉ là chuyện riêng của một gia đình, mà còn cần được ghi nhận đầy đủ, chính xác trong Sổ hộ tịch và Cơ sở dữ liệu hộ tịch để bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.

Trong đời sống hằng ngày, có những việc tưởng như nhỏ bé, đơn giản nhưng lại gắn liền với quyền lợi rất quan trọng của mỗi người. Đăng ký khai sinh, đăng ký kết hôn, nhận cha, mẹ, con hay các thủ tục hộ tịch khác không chỉ là “giấy tờ hành chính”, mà còn là căn cứ pháp lý để Nhà nước ghi nhận, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Câu chuyện của gia đình ông Nguyễn Văn Hòa ở xã Bình Yên là một bài học như thế.

Mỗi giấy tờ hộ tịch đều gắn với những dấu mốc quan trọng trong cuộc đời của mỗi người: từ khi sinh ra, kết hôn, thay đổi thông tin cá nhân cho đến các sự kiện pháp lý khác. “An toàn dữ liệu hộ tịch - An tâm cho người dân” chính là thông điệp nhấn mạnh yêu cầu quản lý, khai thác và bảo vệ thông tin hộ tịch một cách chặt chẽ, đúng quy định, vì quyền và lợi ích hợp pháp của mỗi cá nhân. Câu chuyện dưới đây là một tình huống pháp luật giản dị nhưng thiết thực, cho thấy an toàn dữ liệu hộ tịch chính là nền tảng để người dân yên tâm khi thực hiện các thủ tục liên quan đến nhân thân của mình.

Hòa giải ở cơ sở là một thiết chế mang tính xã hội – pháp lý đặc thù, giữ vai trò quan trọng trong việc giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp ngay từ cơ sở, góp phần duy trì ổn định trật tự xã hội, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và giảm tải cho hệ thống tư pháp. Sau hơn 10 năm thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013, thực tiễn đã đặt ra yêu cầu sửa đổi, hoàn thiện các quy định pháp luật nhằm thích ứng với bối cảnh mới, đặc biệt là yêu cầu chuyển đổi số, sự biến đổi trong cấu trúc cộng đồng dân cư và tính chất ngày càng đa dạng của các tranh chấp xã hội.

Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI diễn ra trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đang hân hoan trước thành công rực rỡ của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Đây là kỳ họp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đặt nền móng về tổ chức và thể chế cho sự phát triển của đất nước trong giai đoạn tới.

Trong hoạt động quản lý nhà nước, xử phạt vi phạm hành chính là công cụ quan trọng nhằm bảo đảm kỷ cương pháp luật. Tuy nhiên, thực tiễn thi hành cho thấy, trong quá trình lập hồ sơ và ban hành quyết định xử phạt, không tránh khỏi những sai sót phát sinh như: sai thông tin cá nhân, sai căn cứ pháp lý, xác định chưa chính xác hành vi vi phạm, thậm chí sai thẩm quyền hoặc vi phạm trình tự thủ tục. Pháp luật về xử lý vi phạm hành chính đã thiết lập các cơ chế pháp lý để xử lý quyết định có sai sót, bao gồm: đính chính; sửa đổi, bổ sung; hủy bỏ quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Các quy định này được quy định tương đối đầy đủ tại Điều 18 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 được sửa đổi, bổ sung năm 2020, 2025 (sau đây gọi tắt là Luật Xử lý vi phạm hành chính) và được hướng dẫn chi tiết tại các Điều 13, 14, 15, 16 Nghị định số 118/2021/NĐ-CP ngày 23/12/2021 của Chính phủ được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 68/2025/NĐ- CP (sau đây gọi tắt là Nghị định 118/2021/NĐ-CP) và Nghị định số 190/2025/NĐ- CP ngày 01/7/2025 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 118/2021/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính được sửa đổi, bổ sung theo Nghị định số 68/2025/NĐ-CP và Nghị định số 120/2021/NĐ-CP quy định chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn (sau đây gọi tắt là Nghị định 190/2025/NĐ- CP).

Ngày 24/4/2026, tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết số 29/2026/QH16 về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án tồn đọng, kéo dài. Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 01/5/2026. Việc ban hành Nghị quyết có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh nhiều dự án đầu tư, công trình, vụ việc liên quan đến đất đai còn tồn tại, kéo dài qua nhiều giai đoạn, gây lãng phí nguồn lực xã hội, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội và hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai.

Hòa giải ở cơ sở là một thiết chế mang tính xã hội – pháp lý đặc thù, giữ vai trò quan trọng trong việc giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp ngay từ cơ sở, góp phần duy trì ổn định trật tự xã hội, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và giảm tải cho hệ thống tư pháp. Sau hơn 10 năm thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013, thực tiễn đã đặt ra yêu cầu sửa đổi, hoàn thiện các quy định pháp luật nhằm thích ứng với bối cảnh mới, đặc biệt là yêu cầu chuyển đổi số, sự biến đổi trong cấu trúc cộng đồng dân cư và tính chất ngày càng đa dạng của các tranh chấp xã hội.

Trong những năm gần đây, công tác trợ giúp pháp lý ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong việc bảo đảm quyền con người, quyền công dân, đồng thời tạo điều kiện để mọi người dân, đặc biệt là người nghèo, người yếu thế trong xã hội, được tiếp cận công lý một cách bình đẳng. Việc triển khai Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 và các văn bản hướng dẫn thi hành đã từng bước hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người thuộc diện được trợ giúp pháp lý, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống trợ giúp pháp lý trên phạm vi cả nước.