Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI: Dấu mốc quan trọng mở ra kỷ nguyên phát triển mới

Thứ hai - 11/05/2026 22:04 11 0

Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI diễn ra trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đang hân hoan trước thành công rực rỡ của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Đây là kỳ họp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đặt nền móng về tổ chức và thể chế cho sự phát triển của đất nước trong giai đoạn tới.

Kỳ họp diễn ra khi đất nước đang đứng trước những thời cơ và thách thức đan xen. Ở trong nước, tinh thần đổi mới từ Đại hội XIV đang lan tỏa mạnh mẽ với mục tiêu tăng trưởng “hai con số”. Tuy nhiên, tình hình thế giới tiếp tục biến động phức tạp với các xung đột tại Trung Đông, áp lực giá năng lượng và sự đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu cùng với thiên tai, biến đổi khi hậu.
Công tác tổ chức và nhân sự
Đây là nội dung trọng tâm, quyết định hiệu quả hoạt động của bộ máy Nhà nước trong cả nhiệm kỳ.
Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đã bầu được 500 đại biểu Quốc hội, 2.552 đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh và 72.440 đại biều Hội đồng nhân dân cấp xã. Các đại biểu được bầu bảo đảm tiêu chuẩn, chất lượng và có cơ cấu hợp lý; tỷ lệ đại biểu kiêm nhiệm làm việc trong các cơ quan hành pháp, tư pháp giảm, tỷ lệ đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tăng; tỷ lệ đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp trúng cử có trình độ chuyên môn cao hơn so với nhiệm kỳ trước.
Với sự đồng thuận và thống nhất rất cao, Quốc hội đã bầu và phê chuẩn các chức danh lãnh đạo chủ chốt của Nhà nước, Chính phủ và các cơ quan khác. Quốc hội đã xem xét, thông qua 18 Nghị quyết về: số thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội (gồm 18 người); bầu Chủ tịch Quốc hội, 06 Phó Chủ tịch Quốc hội, 11 Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội; bầu Chủ tịch Hội đồng Dân tộc, 07 Chủ nhiệm Ủy ban của Quốc hội, Tổng Thư ký Quốc hội - Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, Tổng Kiểm toán Nhà nước; bầu Chủ tịch nước, Phó Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; cơ cấu tổ chức của Chính phủ nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI (gồm 13 Bộ và 04 cơ quan ngang Bộ); quyết định cơ cấu số lượng thành viên Chính phủ nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI (gổm 24 thành viên); phê chuẩn đề nghị của Thủ tướng Chính phủ về việc bổ nhiệm 06 Phó Thủ tướng Chính phủ, 15 Bộ trưởng, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Tổng Thanh tra Chính phủ nhiệm kỳ 2026-2031; phê chuẩn đề nghị của Chủ tịch nước về Phó Chủ tịch và Ủy viên Hội đồng Quốc phòng và An ninh; phê chuẩn đề nghị của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao về việc bổ nhiệm Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.
Những lời tuyên thệ của Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ và Chánh án Tòa án nhân dân tối cao trước quốc kỳ đã thể hiện trách nhiệm, cam kết mạnh mẽ trước Nhân dân về một nhiệm kỳ đổi mới, liêm chính và hành động.
Đột phá trong công tác lập pháp
Quốc hội khóa XVI đã xem xét, thông qua 09 luật và 05 nghị quyết quy phạm pháp luật nhằm kịp thời thể chế hóa Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV và các kết luận của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đáp ứng yêu cầu thực tiễn với tinh thần đổi mới và hành động quyết liệt, tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình phát triển đất nước.
Lĩnh vực tư pháp: Các luật như Luật Hộ tịch, Luật sửa đổi, bố sung một số điều của Luật Công chứng, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý... đã cụ thể hóa mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, đầy mạnh phân cấp, phân quyền và thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trong từng lĩnh vực. Đặc biệt, Nghị quyết về việc thí điểm thực hiện chế định luật sư công đã kịp thời thể chế hóa Kết luận số 23-KL/TW ngày 07/4/2026 của Bộ Chính trị về Đề án “Nghiên cứu xây dựng chế định luật sư công trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay”, Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật.
Chính sách thi đua, khen thưởng: Thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách về thi đua, khen thưởng theo hướng minh bạch, công bằng và thực chất hơn; khắc phục tình trạng hình thức, dàn trải trong khen thưởng; kịp thời ghi nhận đúng người, đúng thành tích, tạo động lực thúc đẩy cá nhân, tập thể nâng cao năng suất, chất lượng công việc, góp phần nâng cao hiệu quả của công tác thi đua, khen thưởng trong tình hình mới.
Chính sách thuế và tài chính: Quốc hội đã có những quyết sách mang tính hỗ trợ trực tiếp cho người dân và doanh nghiệp bằng việc thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt; Nghị quyết về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay nhằm hoàn thiện chính sách thuế theo hướng đồng bộ, minh bạch để phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội; góp phần tháo gỡ khó khăn cho người dân và doanh nghiệp, khuyến khích sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng hợp lý. Những điều chỉnh này không chỉ tạo môi trường kinh doanh minh bạch mà còn góp phần bình ổn kinh tế vĩ mô.
Phát triển Thủ đô: Luật Thủ đô (sửa đổi) được thông qua, trong đó, tập trung quy định các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội, tạo cơ sở pháp lý đặc thù để Hà Nội phát triển nhanh, bền vững và toàn diện hơn; phát huy vai trò, vị thế của Thủ đô là trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế, văn hóa của cả nước và tăng cường khả năng hội nhập quốc tế.
Văn hóa và niềm tin tôn giáo: Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) được thông qua nhằm đáp ứng yêu cầu bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững ổn định chính trị - xã hội và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế trong lĩnh vực quyền con người. Bên cạnh đó, Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam đã xác định cụ thể các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm để phát triển văn hóa trở thành nền tảng, là mục tiêu và động lực của phát triển đất nước, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của Nhân dân, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, tăng cường sức mạnh mềm quốc gia và hội nhập quốc tế hiệu quả.
Quốc hội cũng thông qua một số luật, nghị quyết khác để tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, minh bạch và phù hợp thực tiễn; tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước và hội nhập quốc tế; bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin, nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại và bảo hộ công dân; tháo gỡ các vướng mắc pháp lý trong đầu tư, đất đai và giải quyết tranh chấp, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và ổn định đời sống Nhân dân…
Các nội dung về kinh tế - xã hội và các vấn đề quan trọng khác của đất nước
Về kinh tế - xã hội: Quốc hội đã thảo luận và thông qua các nội dung quan trọng cho cả giai đoạn 5 năm, cụ thể:
Nghị quyết về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030 phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao đời sống Nhân dân; để đến năm 2030 nước ta trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao.
Nghị quyết về Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 nhằm xác định nguồn lực tổng thể, dự kiến bố trí vốn cho các ngành, lĩnh vực; nâng cao hiệu quả đầu tư công; quản lý tập trung, thống nhất; thực hiện phân cấp, tạo sự chủ động cho các bộ, ngành và địa phương; làm cơ sở để xây dựng và thực hiện kế hoạch đầu tư công hằng năm phù hợp với mục tiêu dài hạn,... Tổng mức vốn kế hoạch đầu tư công trung hạn nguồn ngân sách nhà nước giai đoạn 2026 - 2030 là 8.220.000 tỷ đồng.
Nghị quyết về Kế hoạch tài chính 05 năm quốc gia và kế hoạch vay, trả nợ công giai đoạn 2026-2030 là cơ sở quan trọng nhằm cụ thể hóa các định hướng lớn của Đảng, tạo nền tảng tài chính cho mục tiêu tăng trưởng cao và phát triển bền vững trong giai đoạn tới. Trong đó đặt mục tiêu tổng thu ngân sách nhà nước giai đoạn 2026-2030 khoảng 16,4 triệu tỷ đồng; trần nợ công hằng năm không quá 60% GDP.
Xem xét, thông qua Nghị quyết bố sung dự toán thu ngân sách nhà nước năm 2024 và phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước năm 2024, trong đó đã bổ sung dự toán thu ngân sách nhà nước năm 2024 là 13.760 tỷ đồng, tổng mức vay của ngân sách nhà nước để bù đắp bội chi và trả nợ gốc là 611.200 tỷ đồng.
Hoạt động giám sát: Thông qua Nghị quyết về Chương trình giám sát và Nghị quyết thành lập Đoàn giám sát của Quốc hội để tiến hành giám sát chuyên đề năm 2027. Bên cạnh các hoạt động giám sát tối cao theo quy định, Quốc hội sẽ tiến hành giám sát tối cao chuyên đề “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chúc bộ máy và đơn vị hành chính” tại Kỳ họp thứ 4.
Bên cạnh sso, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương nhằm cụ thể hóa các yêu cầu, chủ trương của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị về thành lập thành phố Đồng Nai ngay trong năm 2026 theo quy định để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, tạo động lực liên kết phát triển với các trung tâm kinh tế lớn của quốc gia.
Quốc hội đã xem xét, thông qua Nghị quyết Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, trong đó đã quyết nghị nhiều nội dung quan trọng, như:
(i) Cho phép bổ sung nguồn cải cách tiền lương của ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương từ kinh phí tiết kiệm chi hỗ trợ hoạt động thường xuyên ngân sách nhà nước (chi từ lương và chi hoạt động theo quy định của pháp luật) năm 2025 do sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện chính quyền địa phương 02 cấp.
(ii) Đối với toàn bộ số kinh phí chưa sử dụng hết từ nguồn tiết kiệm 5% chi thường xuyên năm 2024 của ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo, hộ cận nghèo đã được chuyển nguồn sang năm 2025 theo Nghị quyết số 159/2024/QH15 của Quốc hội, cho phép chuyển nguồn sang năm 2026 để xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới đất liền. Giao Chính phủ tổ chức triển khai thực hiện.
Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã thành công tốt đẹp, hoàn thành các chương trình đề ra với sự nhất trí cao. Những quyết sách về nhân sự, lập pháp và kinh tế - xã hội tại kỳ họp này không chỉ là những văn bản quy phạm, mà là lời hứa, là hành động thực tế của Quốc hội trước Nhân dân. Với một bộ máy mới, tư duy mới và quyết tâm mới, chúng ta hoàn toàn có cơ sở để tin tưởng vào một nhiệm kỳ Quốc hội đổi mới mạnh mẽ, góp phần đưa đất nước phát triển, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh./.

Tác giả bài viết: CTV