HOÀN THIỆN DỰ THẢO LUẬT SỬA ĐỔI, BỔ SUNG MỘT SỐ ĐIỀU CỦA LUẬT ĐO LƯỜNG – MỘT SỐ KIẾN NGHỊ TỪ THỰC TIỄN

Thứ ba - 24/03/2026 04:42

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, hoạt động đo lường – với vai trò là nền tảng bảo đảm tính chính xác, minh bạch trong sản xuất, kinh doanh và quản lý nhà nước – ngày càng đòi hỏi phải được hoàn thiện về thể chế pháp lý. Việc xây dựng Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường năm 2011 là cần thiết nhằm khắc phục những bất cập, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển mới, đặc biệt là gắn với ứng dụng công nghệ số và hội nhập quốc tế.
Trên cơ sở nghiên cứu hồ sơ Dự án Luật, có thể nhận thấy nội dung dự thảo đã cơ bản bám sát yêu cầu thực tiễn, bổ sung nhiều quy định mới theo hướng hiện đại hóa hoạt động đo lường. Tuy nhiên, để bảo đảm tính đầy đủ, thống nhất và khả thi của văn bản, một số nội dung vẫn cần tiếp tục được rà soát, hoàn thiện.
1. Hoàn thiện quy định về nền tảng số hoạt động đo lường
Dự thảo Luật đã bước đầu thể chế hóa xu hướng chuyển đổi số thông qua việc bổ sung khái niệm “nền tảng số hoạt động đo lường”. Đây là điểm mới quan trọng, thể hiện sự tiếp cận kịp thời với yêu cầu quản lý hiện đại. Tuy nhiên, nội hàm của khái niệm này hiện vẫn chưa phản ánh đầy đủ các hoạt động cốt lõi diễn ra trong môi trường số.
Cụ thể, dự thảo mới dừng lại ở việc liệt kê các hoạt động như thu thập, lưu trữ, xác thực, chia sẻ, kết nối và khai thác dữ liệu. Trong khi đó, các công đoạn mang tính chất xử lý sâu như “phân tích” và “đánh giá” dữ liệu lại chưa được đề cập. Đây là những hoạt động có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh dữ liệu đo lường ngày càng lớn và phức tạp, đòi hỏi phải được xử lý để phục vụ công tác quản lý, dự báo và ra quyết định.
Do đó, việc bổ sung các hoạt động “phân tích, đánh giá” vào nội dung quy định về nền tảng số hoạt động đo lường là cần thiết. Điều này không chỉ bảo đảm tính đầy đủ của quy định pháp luật mà còn góp phần nâng cao hiệu quả khai thác dữ liệu, phù hợp với định hướng phát triển Chính phủ số và kinh tế số hiện nay.
2. Bảo đảm tính chính xác, tránh trùng lặp trong kỹ thuật lập pháp
Một trong những yêu cầu quan trọng trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật là bảo đảm tính chặt chẽ, rõ ràng và không trùng lặp về nội dung. Qua rà soát dự thảo Luật cho thấy, tại khoản 3 và khoản 5 Điều 1 có sự trùng lặp về nội dung liên quan đến việc sửa đổi, bổ sung Điều 5 về chính sách của Nhà nước trong lĩnh vực đo lường.
Việc cùng một nội dung được thể hiện ở hai khoản khác nhau trong cùng một điều không chỉ gây khó khăn cho việc theo dõi, áp dụng mà còn ảnh hưởng đến tính logic, khoa học của văn bản. Đây là lỗi kỹ thuật lập pháp cần được khắc phục để bảo đảm tính chính xác và minh bạch.
Vì vậy, cần thiết phải rà soát và loại bỏ khoản 3 Điều 1 của dự thảo Luật do có nội dung trùng lặp với khoản 5. Việc chỉnh lý này sẽ góp phần hoàn thiện kết cấu văn bản, bảo đảm tính thống nhất và thuận lợi trong quá trình triển khai thực hiện sau này.
3. Mở rộng đối tượng được khuyến khích trong Chương trình bảo đảm đo lường
Dự thảo Luật đã bổ sung Điều 5a quy định về “Chương trình bảo đảm đo lường”, trong đó xác định Nhà nước khuyến khích và hỗ trợ tổ chức, doanh nghiệp xây dựng và áp dụng chương trình này. Đây là chủ trương đúng đắn nhằm nâng cao độ tin cậy của kết quả đo, tăng cường kiểm soát trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, quy định hiện tại mới chỉ giới hạn đối tượng là “tổ chức, doanh nghiệp”, trong khi trên thực tế, nhiều cá nhân cũng tham gia trực tiếp vào hoạt động đo lường, đặc biệt trong các lĩnh vực sản xuất nhỏ lẻ, kinh doanh cá thể hoặc dịch vụ kỹ thuật. Nếu không bao quát đầy đủ các chủ thể này, chính sách hỗ trợ của Nhà nước sẽ chưa phát huy hết hiệu quả.
Hơn nữa, theo quy định tại khoản 2 Điều 5 Luật Đo lường năm 2011, chính sách của Nhà nước đã bao gồm cả đối tượng “cá nhân”. Do đó, việc bổ sung “cá nhân” vào quy định tại Điều 5a là hoàn toàn phù hợp, bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật.
Việc mở rộng đối tượng thụ hưởng chính sách không chỉ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động đo lường trên diện rộng mà còn tạo điều kiện thúc đẩy các cá nhân chủ động tham gia, tuân thủ và nâng cao ý thức trong việc bảo đảm đo lường.
Có thể khẳng định rằng, Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường đã được xây dựng công phu, tiếp cận nhiều nội dung mới phù hợp với xu thế phát triển hiện nay. Ba nội dung kiến nghị nêu trên – bao gồm hoàn thiện quy định về nền tảng số hoạt động đo lường, xử lý trùng lặp trong kỹ thuật lập pháp và mở rộng đối tượng được khuyến khích trong chương trình bảo đảm đo lường. Trong thời gian tới, cùng với việc hoàn thiện thể chế, cần chú trọng tổ chức thực hiện, tăng cường tuyên truyền, phổ biến và ứng dụng khoa học công nghệ để đưa các quy định của pháp luật về đo lường vào thực tiễn một cách hiệu quả, góp phần phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững.