CÂU CHUYỆN PHÁP LUẬT: CHUẨN BỊ BẦU CỬ - CHUẨN BỊ TỪ KỶ CƯƠNG PHÁP LUẬT

Ông Nguyễn Văn Lâm, cử tri cao tuổi của xã An Bình, cẩn thận mở cuốn lịch treo trên tường và dùng bút khoanh tròn ngày bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Qua nhiều năm tham gia các kỳ bầu cử, từ khi còn là một thanh niên xung phong trở về quê hương, ông Lâm hiểu rằng mỗi lá phiếu mình cầm trên tay không chỉ là quyền lợi cá nhân, mà còn là trách nhiệm đối với đất nước. Ông thường nói với các con, các cháu trong nhà: “Bầu cử không phải việc của riêng ai. Mình đi bầu là mình đang góp tiếng nói cho làng xóm, cho quê hương mình.”
Chính từ suy nghĩ giản dị ấy, câu chuyện về cuộc bầu cử ở xã An Bình bắt đầu - một câu chuyện gắn với ý thức chấp hành pháp luật, với những tình huống rất đời thường, và với niềm tin của Nhân dân vào một cuộc bầu cử dân chủ, công bằng, đúng quy định.
Trong phòng họp Ủy ban nhân dân xã An Bình, Tổ bầu cử số 3 đang họp triển khai nhiệm vụ. Trên bàn là các tài liệu: Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, các văn bản hướng dẫn, kế hoạch tổ chức bầu cử của Ủy ban bầu cử xã.
Ông Nguyễn Văn Khanh, Chủ tịch UBND xã, mở đầu cuộc họp bằng giọng chậm rãi nhưng dứt khoát:
- Bầu cử là công việc hệ trọng của đất nước. Mỗi khâu, mỗi việc đều phải thực hiện đúng quy định pháp luật, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch. Không được vì nể nang, chủ quan mà làm sai.
Bà Trần Thị Hòa, Phó Chủ tịch UBND xã, trực tiếp phụ trách công tác bầu cử, nhấn mạnh thêm:
- Điều 95 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân quy định rất rõ các hành vi bị nghiêm cấm. Trong đó có hành vi lừa gạt, mua chuộc, cưỡng ép cử tri; giả mạo giấy tờ; gian lận phiếu bầu hoặc dùng thủ đoạn khác làm sai lệch kết quả bầu cử. Đây là những điều pháp luật cấm tuyệt đối.
Tham dự cuộc họp còn có ông Phạm Văn Quân - Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã, anh Lê Văn Tuấn - Trưởng công an xã, chị Nguyễn Thị Mai - chuyên viên Văn phòng phụ trách công tác tư pháp cùng đại diện các tổ chức đoàn thể. Mỗi người được phân công nhiệm vụ rõ ràng: người phụ trách tuyên truyền, người giám sát vận động bầu cử, người bảo đảm an ninh trật tự. Không khí cuộc họp nghiêm túc nhưng không căng thẳng. Ai cũng hiểu rằng, làm đúng luật ngay từ đầu chính là cách tốt nhất để phòng ngừa vi phạm.
Những ngày sau đó, xã An Bình rộn ràng hơn hẳn. Tại nhà văn hóa các thôn, loa truyền thanh liên tục phát nội dung tuyên truyền về quyền và nghĩa vụ của cử tri, về ngày bầu cử, về những điều pháp luật nghiêm cấm.
Trong một buổi sinh hoạt tổ dân phố, bà Nguyễn Thị Sáu - cử tri cao tuổi - băn khoăn hỏi: “Tôi già rồi, mắt kém, nếu đi bầu không đi được mà nhờ người khác giúp thì có được không?”
Chị Mai, nhẹ nhàng giải thích: “Pháp luật cho phép cử tri nhờ người khác viết phiếu hộ, nhưng việc lựa chọn ứng cử viên vẫn phải do chính cử tri quyết định. Không ai được lợi dụng việc giúp đỡ để tác động đến lá phiếu.”
Những câu hỏi tưởng như rất nhỏ ấy lại giúp người dân hiểu rõ hơn quyền của mình, từ đó yên tâm tham gia bầu cử.
Chỉ còn hơn một tuần nữa là đến ngày bầu cử, chị Mai nhận được phản ánh từ một số người dân thôn Đông Hòa: có người lạ đến nhà các cử tri cao tuổi, hỏi thăm, biếu quà và “gợi ý” lựa chọn một ứng cử viên cụ thể. Thông tin được báo cáo ngay cho lãnh đạo UBND xã. Không chần chừ, đồng chí Nguyễn Văn Khanh, Chủ tịch UBND xã yêu cầu triệu tập cuộc họp khẩn của Tổ bầu cử.
Anh Tuấn - công an xã - báo cáo kết quả xác minh ban đầu: người bị phản ánh là ông Trần Văn Dũng, có quan hệ thân quen với một ứng cử viên Hội đồng nhân dân xã.
Bà Hòa nghiêm giọng: “Dù giá trị quà tặng không lớn, nhưng hành vi tác động đến ý chí cử tri là vi phạm pháp luật. Chúng ta xử lý phải đúng quy trình, khách quan, minh bạch. Không được để dư luận hiểu sai rằng chính quyền bao che hay làm ngơ trước vi phạm.”
Sáng hôm sau, ông Trần Văn Dũng được mời làm việc tại trụ sở UBND xã. Ban đầu, ông tỏ ra lúng túng, cho rằng mình chỉ “thăm hỏi tình cảm”.
Chị Mai viện dẫn cụ thể: “Điều 95 của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân đã quy định rõ: Người nào dùng thủ đoạn lừa gạt, mua chuộc hoặc cưỡng ép làm trở ngại việc bầu cử, ứng cử của công dân; vi phạm các quy định về vận động bầu cử; người có trách nhiệm trong công tác bầu cử mà giả mạo giấy tờ, gian lận phiếu bầu hoặc dùng thủ đoạn khác để làm sai lệch kết quả bầu cử hoặc vi phạm các quy định khác của pháp luật về bầu cử thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.”
 Anh Tuấn nhấn mạnh thêm: “Nếu hành vi này gây hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm còn có thể bị xử lý theo khoản 1 Điều 160 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm.”
Trước những phân tích rõ ràng của chị Mai - công chức phụ trách công tác tư pháp và công an xã, ông dần nhận ra hành vi của mình là không phù hợp.
Biên bản được lập đúng trình tự. Ông Dũng cam kết chấm dứt ngay hành vi vi phạm và phối hợp tuyên truyền lại cho người dân hiểu đúng pháp luật.
Ứng cử viên có liên quan cũng được mời làm việc. Bà Hòa nhấn mạnh trách nhiệm: “Điều 65 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 quy định rất rõ về hình thức vận động bầu cử. Việc vận động bầu cử của người ứng cử được tiến hành bằng các hình thức sau đây:
1. Gặp gỡ, tiếp xúc với cử tri tại hội nghị tiếp xúc cử tri ở địa phương nơi mình ứng cử theo quy định;
2. Thông qua phương tiện thông tin đại chúng theo quy định.
Người ứng cử phải vận động bình đẳng, đúng hình thức, không được thông qua người khác để tác động trái pháp luật đến cử tri. Cũng may là chưa có hậu quả xảy ra, nên chúng tôi làm việc với anh để nhắc nhở anh. Anh phải hết sức rút kinh nghiệm và chấm dứt ngay việc làm trái quy định này.”
Ứng cử viên liên quan đã nhận thức được việc làm sai trái của mình và nghiêm túc tự kiểm điểm, rút kinh nghiệm, hứa sẽ thực hiện đúng quyền và trách nhiệm của mình trong đợt bầu cử này.
Chưa kịp lắng xuống, Tổ bầu cử lại tiếp nhận phản ánh mới: một cử tri phát hiện tên mình bị ghi nhầm năm sinh trong danh sách cử tri. Ông Khanh đã trực tiếp cùng chị Mai xuống tận nhà cử tri để xác minh, điều chỉnh kịp thời. Ông giải thích: “Danh sách cử tri phải được lập chính xác. Đây không chỉ là thủ tục hành chính, mà là bảo đảm quyền bầu cử của công dân theo quy định của pháp luật về bầu cử.”. Sự tận tình ấy khiến người dân thêm tin tưởng vào công tác bầu cử tại địa phương.
Tại buổi sinh hoạt thôn cuối năm, ông Phạm Văn Quân - Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc xã - nhấn mạnh: “Pháp luật không nhằm trừng phạt, mà nhằm bảo vệ quyền làm chủ của Nhân dân. Khi mỗi người hiểu luật, chấp hành luật, thì không ai có thể làm sai lệch ý chí của cử tri.”
Anh Hùng, một cử tri trẻ, chia sẻ: “Trước đây mình nghĩ bầu cử là việc chung chung. Giờ hiểu luật rồi mới thấy, lá phiếu của mình quan trọng thật.”
Những ngày bầu cử đang đến gần. Tại các tổ bầu cử, công tác chuẩn bị được triển khai chu đáo, thành viên tổ bầu cử được tập huấn kỹ lưỡng. Không khí cuộc họp thể hiện rõ tinh thần chủ động phòng ngừa vi phạm, đề cao trách nhiệm của từng thành viên tham gia công tác bầu cử.
Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp sắp tới là ngày hội lớn của toàn dân. Thành công của cuộc bầu cử không chỉ được đo bằng tỷ lệ cử tri đi bầu, mà còn bằng sự nghiêm minh của pháp luật, sự trung thực của người ứng cử và ý thức trách nhiệm của mỗi công dân.
Pháp luật đã quy định rõ:
Nghiêm cấm mọi hành vi lừa gạt, mua chuộc, cưỡng ép cử tri;
Nghiêm trị hành vi gian lận, làm sai lệch kết quả bầu cử;
Xử lý nghiêm người ứng cử kê khai không trung thực, vi phạm quy định về vận động bầu cử.
Hiểu luật - tin luật - chấp hành luật, mỗi cử tri đang góp phần làm nên một cuộc bầu cử dân chủ, công bằng, đúng pháp luật.
Bởi lẽ, mỗi lá phiếu bầu hôm nay chính là nền tảng cho niềm tin của Nhân dân vào Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.