CÂU CHUYỆN PHÁP LUẬT: TRÁCH NHIỆM CÔNG DÂN QUA LÁ PHIẾU BẦU

Trong không khí cả nước đang hướng tới Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, tại xã Minh Lập - một địa phương thuần nông đang trên đà phát triển - công tác chuẩn bị cho ngày bầu cử được triển khai khẩn trương, nghiêm túc và đúng quy định của pháp luật.
Anh Đào Đình Văn, công dân thường trú tại xã Minh Lập, là công nhân làm việc tại khu công nghiệp ở xã bên. Do tính chất công việc, hằng ngày anh phải đi làm từ sáng sớm và thường đến tối muộn mới trở về nhà. Chính vì vậy, anh không khỏi băn khoăn về việc sắp xếp thời gian như thế nào cho phù hợp để đi bỏ phiếu, để được thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân của mình.
Một buổi tối sau giờ làm, anh Văn trò chuyện với vợ:
- Em à, mấy hôm nữa là đến ngày bầu cử rồi, nhưng anh đi làm từ sáng đến tối thế này, không biết có kịp đi bỏ phiếu không?
Chị vợ cũng tỏ ra lo lắng:
- Em nghe nói bỏ phiếu theo giờ cố định, nếu mình không biết rõ thì dễ bị lỡ mất quyền công dân lắm.
Hôm sau, đến công ty, sau giờ tan ca anh nói chuyện với mấy người đồng nghiệp:
- Các anh chị ơi, mấy hôm nữa là đến ngày bầu cử rồi, nhưng chúng mình đi làm từ sáng đến tối thế này, không biết bỏ phiếu vào lúc nào được nhỉ?
Chị Mai - Một người đồng nghiệp nói:
- Ông lo gì, nhờ vợ ông ở nhà đi bỏ phiếu hộ là được mà.
Anh Ngọc nói:
- Chị nói như vậy không đúng rồi, theo quy định của pháp luật là mọi công dân phải tự đi bỏ phiếu, không được nhờ người khác bỏ phiếu hộ đâu ạ!
Suy nghĩ mãi, sáng hôm sau anh Văn quyết định đến Ủy ban nhân dân xã Minh Lập để tìm hiểu rõ quy định của pháp luật. Gặp đồng chí cán bộ Văn phòng HĐND&UBND phụ trách công tác tư pháp của xã, anh Văn trình bày:
- Thưa anh, tôi là công dân trong xã. Do tính chất công việc của tôi thường xuyên đi sớm về muộn, tôi muốn hỏi pháp luật quy định thời gian bỏ phiếu bầu cử bắt đầu và kết thúc khi nào để tôi sắp xếp cho phù hợp ạ?
Đồng chí cán bộ xã mỉm cười, ân cần giải thích:
- Câu hỏi của anh rất thiết thực và cũng là thắc mắc chung của nhiều cử tri. Theo Điều 71 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, việc bỏ phiếu được tiến hành từ 7 giờ sáng đến 7 giờ tối cùng ngày.
Nghe vậy, anh Văn gật đầu nhưng vẫn hỏi thêm:
- Trong trường hợp tôi tan ca muộn hơn 7 giờ tối thì sao ạ?
Đồng chí cán bộ xã tiếp tục nói rõ:
- Pháp luật đã tính đến những trường hợp đặc thù. Tùy vào điều kiện thực tế của địa phương, Tổ bầu cử có thể quyết định cho cử tri bỏ phiếu sớm hơn nhưng không được trước 5 giờ sáng, hoặc kết thúc muộn hơn nhưng không được quá 9 giờ tối cùng ngày. Việc này sẽ được thông báo công khai để cử tri nắm rõ.
Không chỉ vậy, cán bộ còn tuyên truyền thêm:
- Trước khi bỏ phiếu, Tổ bầu cử phải kiểm tra hòm phiếu trước sự chứng kiến của cử tri. Việc bỏ phiếu phải được tiến hành liên tục, dân chủ và đúng trình tự. Nếu xảy ra sự kiện bất ngờ làm gián đoạn việc bỏ phiếu, Tổ bầu cử sẽ niêm phong hòm phiếu, báo cáo cấp có thẩm quyền và có biện pháp để tiếp tục việc bỏ phiếu theo đúng quy định pháp luật.
Anh Văn ngần ngừ, gãi đầu như có điều gì đó còn thắc mắc, anh nói:
- Thưa anh, sợ đi làm về muộn, nếu có trục trặc trên đường đi không kịp giờ bỏ phiếu thì tôi có thể nhờ vợ tôi ở nhà đi bỏ phiếu thay tôi được không ạ?
Đồng chí cán bộ xã kiên trì trả lời:
- Theo quy định tại khoản 2 Điều 69 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân 2015 quy định: “Cử tri phải tự mình, đi bầu cử, không được nhờ người khác bầu cử thay, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 và khoản 4 Điều này; khi bầu cử phải xuất trình thẻ cử tri.”
Theo đó, cử tri phải tự mình, đi bầu cử, không được nhờ người khác bỏ phiếu hộ, trừ các trường hợp sau:
- Cử tri không thể tự viết được phiếu bầu thì nhờ người khác viết hộ, nhưng phải tự mình bỏ phiếu, không được nhờ bỏ phiếu hộ.
- Trong trường hợp cử tri ốm đau, già yếu, khuyết tật không thể đến phòng bỏ phiếu được thì Tổ bầu cử mang hòm phiếu phụ và phiếu bầu đến chỗ ở, chỗ điều trị của cử tri để cử tri nhận phiếu bầu và thực hiện việc bầu cử.
- Đối với cử tri là người đang bị tạm giam, người đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc thì Tổ bầu cử mang hòm phiếu phụ và phiếu bầu đến cử tri nhận phiếu bầu và thực hiện việc bầu cử.
Trong trường hợp này, vợ anh không đi bỏ phiếu hộ cho anh được mà anh phải trực tiếp đi bỏ phiếu bầu cử để thực hiện quyền công dân của mình.
Nghe xong, anh Văn phấn khởi nói:
- Cảm ơn anh đã giải thích cụ thể cho tôi hiểu. Tôi sẽ sắp xếp thời gian hợp lý, xin về sớm để tham gia bầu cử, vì đây không chỉ là quyền mà còn là trách nhiệm của mỗi công dân anh nhỉ!
Đến ngày bầu cử, dù vừa tan ca chiều và còn mệt mỏi, anh Văn vẫn tranh thủ về nhà, thay bộ quần áo gọn gàng rồi đến điểm bỏ phiếu của thôn. Tại đây, anh được các thành viên Tổ bầu cử hướng dẫn tận tình, thực hiện việc bỏ phiếu đúng quy định.
Khi bỏ lá phiếu vào hòm phiếu, anh Văn xúc động nghĩ thầm trong lòng: “Mỗi lá phiếu là tiếng nói của người dân, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.”
Câu chuyện của anh Đào Đình Văn là minh chứng cho ý thức chấp hành pháp luật và tinh thần trách nhiệm công dân. Qua đó, góp phần tuyên truyền, nâng cao nhận thức của nhân dân về quyền và nghĩa vụ tham gia bầu cử theo đúng quy định của pháp luật./.