Xã Bình Yên vốn là một vùng quê thuần nông, người dân sinh sống chủ yếu nhờ canh tác nông nghiệp và trồng rừng. Kỳ bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân xã nhiệm kỳ này có một điểm đặc biệt: trong số các ứng cử viên tại đơn vị bầu cử số 3, có Mai - một cử nhân ngành nông nghiệp trẻ, người đã mang giống lúa mới và các kỹ thuật thâm canh về quê phổ biến đến bà con.
Mai tốt nghiệp Học viện Nông nghiệp với tấm bằng xuất sắc, sau khi tốt nghiệp, cô không ở lại thành phố làm việc như các bạn cùng lớp mà lựa chọn trở về quê, mang theo kiến thức, kỹ năng đã học được góp phần giúp quê hương ngày càng phát triển. Với tinh thần hăng hái, nhiệt tình, không ngại khó, ngại khổ, cô đã đưa giống lúa mới phù hợp với điều kiện của địa phương về quê, giúp năng suất của bà con ngày càng tăng. Mai không chỉ có trình độ mà còn rất quan tâm, sâu sát với đời sống của bà con nhân dân. Nhiều người dự đoán cô sẽ đạt số phiếu cao nhất, đặc biệt chị em phụ nữ trong xã rất ủng hộ Mai.
Tuy nhiên, sự xuất hiện của Mai lại khiến ông Tín - một cử tri có tiếng nói trong dòng họ Hoàng tại địa phương cảm thấy không hài lòng. Ông Tín vốn là người nổi tiếng giữ tư tưởng “Trọng nam khinh nữ” từ xưa đến nay với câu cửa miệng: “Đàn bà biết cái gì mà nói”. Trong mắt ông Tín, phụ nữ luôn luôn phải phục tùng, nghe lời đàn ông, mọi việc trong nhà đều do đàn ông quyết định; việc cho con gái học hết lớp 12 đã là quá ưu ái chứ đừng nói đến việc học hết đại học và còn ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân như Mai. Với ông, việc quản lý hay quyết định vận mệnh của bà con phải nằm trong tay đàn ông, chỉ đàn ông mới làm nên chuyện lớn.
Việc Mai ứng cử khiến ông Tín rất khó chịu, ăn không ngon ngủ không yên mấy hôm liền. Biết rằng uy tín của Mai trong bà con đang lên cao, ông không tấn công trực diện vào năng lực của cô mà bắt đầu thực hiện chiến dịch lôi kéo cử tri theo hướng phân biệt giới tính.
Vào những buổi chiều tối tại quán nước hay trong các buổi họp thôn, họp họ, ông Tín bắt đầu rỉ tai:
- Các ông xem, cái xã này từ xưa đến nay có việc gì lớn mà đàn bà quyết được đâu? Đàn bà chả khác gì mấy con vịt giời, nay mai nó bay đi lấy chồng xa hoặc lo việc con cái thì thời gian đâu mà đi họp, mà lo việc cho dân?
Thấy mọi người còn ngần ngại, ông Tín tiếp tục xúi giục bằng cách đánh vào tâm lý gia đình:
- Tôi nói thật, bầu cho phụ nữ là lãng phí lá phiếu. Đơn vị mình có 3 người, 2 nam 1 nữ. Tôi đề nghị anh em trong họ, trong thôn, cứ nhằm hai ông nam mà bầu. Đàn ông họ quyết đoán, bản lĩnh hơn, cứ nam giới mà bầu cho tôi. Đừng để phụ nữ ngồi lên đầu lên cổ mình. Đàn bà phụ nữ ấy mà, cứ ở nhà chăm lo nhà cửa bếp núc chồng con là ổn nhất.
Kể từ đó, đi đâu ông cũng dặn mọi người cứ khoanh vào phiếu bầu cho 2 người nam giới, tuyệt đối không bầu cho Mai. Chiến dịch của ông Tín bắt đầu có tác dụng. Trong các gia đình, nảy sinh những cuộc tranh luận gay gắt.
Anh Hùng, một thanh niên trẻ muốn bầu cho Mai vì nể phục tài năng, đã bị bố (một người em họ của ông Tín) mắng nhiếc:
- Mày không nghe lời bác Tín à? Bác ấy nói đúng đấy. Đàn bà biết gì chuyện chính trị. Mày mà bầu cho con Mai là làm nhục mặt đàn ông cái họ này!
- Ơ kìa bố, con không ngờ bố lại nghe lời bác Tín đấy. Thời đại nào rồi mà bố với bác vẫn còn giữ tư tưởng trọng nam khinh nữ đấy ạ. Cô Mai được ăn học đàng hoảng, vừa có kiến thức lại tận tâm, chăm chỉ, nhiệt tình giúp đỡ bà con. Bố không ủng hộ thì thôi đằng này chỉ vì cô ấy là phụ nữ mà lại nghe theo lời bác Tín.
- Mày im ngay, bác Tín nói đúng, chuyện trong nhà còn chưa đến lượt phụ nữ lên tiếng chứ đừng nói là vấn đề liên quan đến bà con cả xã này.
Không khí trong thôn, trong xã bỗng trở nên căng thẳng, hình thành 2 phe: một bên tin tưởng và sẵn sàng bầu cho Mai, một bên vẫn giữ quan điểm chỉ bầu cho nam giới. Những người phụ nữ trong xã cảm thấy bị tổn thương sâu sắc. Họ nhận ra rằng, dù mình có nỗ lực đến đâu, vẫn có những rào cản vô hình từ định kiến cũ kĩ đang cố tình gạt bỏ đi tiếng nói của họ.
Sự việc xúi giục, lôi kéo người khác chỉ bỏ phiếu cho nam giới của ông Tín không lọt qua được tai mắt của các cơ quan chức năng xã. Chị Lan, thành viên Hội Liên hiệp Phụ nữ xã, sau khi nắm bắt được các thông tin về việc này đã báo cáo lên Ủy ban Bầu cử.
Xã đã tổ chức ngay một buổi làm việc trực tiếp tại nhà văn hóa, thu hút sự tham gia của đông đảo người dân. Tại đây, đại diện chính quyền xã đã phân tích rõ hành vi của ông Tín. Anh An, cán bộ phụ trách tư pháp xã dõng dạc nói:
- Thưa bà con! Việc lựa chọn người đại biểu là quyền tự do căn cứ vào năng lực và đạo đức của mỗi cá nhân, không phân biệt giới tính. Hành vi xúi giục, lôi kéo người khác chỉ bỏ phiếu cho một giới tính nhất định của bác là vi phạm nguyên tắc bầu cử và pháp luật về bình đẳng giới.
Sau khi thấy bà con xôn xao bàn tán, anh nói tiếp:
- Bà con ạ, Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân đã quy định: “Người nào dùng thủ đoạn lừa gạt, mua chuộc hoặc cưỡng ép làm trở ngại việc bầu cử, ứng cử của công dân; vi phạm các quy định về vận động bầu cử; người có trách nhiệm trong công tác bầu cử mà giả mạo giấy tờ, gian lận phiếu bầu hoặc dùng thủ đoạn khác để làm sai lệch kết quả bầu cử hoặc vi phạm các quy định khác của pháp luật về bầu cử thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự”.
- Hành vi xúi giục, lôi kéo người khác chỉ bỏ phiếu cho người thuộc một giới tính nhất định khi bầu cử là vi phạm điểm a khoản 2 Điều 6 Nghị định số 125/2021/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bình đẳng giới như sau:
“2. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:
a) Xúi giục, lôi kéo người khác chỉ bỏ phiếu cho người thuộc một giới tính nhất định khi bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân, vào cơ quan lãnh đạo của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp vì định kiến giới”.
Cuối cùng, căn cứ vào các quy định của pháp luật, ông Tín đã bị lập biên bản và xử phạt với số tiền 4.000.000 đồng về hành vi của mình.
Ban đầu ông còn cãi chày cãi cối, nhưng trước những nhân chứng và chứng cứ cụ thể, ông đã phải cúi đầu nhận lỗi. Ngay sau đó, chính quyền xã đã tổ chức một buổi truyền thông để giải thích cho bà con hiểu về quyền bình đẳng và tiêu chuẩn của người ứng đại biểu.
Sau sự việc đó, bà con trong xã đã hiểu hơn các quy định của pháp luật, ngày bầu cử diễn ra trong không khí công bằng và dân chủ. Không còn những lời xúi giục sau lưng, bà con cầm lá phiếu với sự cân nhắc kỹ lưỡng về tài và đức.
Kết quả, Mai đã trúng cử với số phiếu rất cao. Nhưng chiến thắng lớn nhất là sự thay đổi trong nhận thức của bà con xã Bình Yên. Ông Tín, sau bài học thích đáng từ pháp luật, đã hiểu ra rằng: Lá phiếu chỉ thực sự có giá trị khi nó đặt vào đúng người có năng lực, bất kể họ là nam hay nữ.
Câu chuyện khép lại với hình ảnh Mai đứng trước hội trường hứa sẽ nỗ lực hết mình vì nhân dân. Công lý không chỉ nằm ở hình phạt được áp dụng, mà còn ở việc bảo vệ quyền được cống hiến của mọi giới tính trong một xã hội văn minh.