CÂU CHUYỆN PHÁP LUẬT: CHUYỆN BẦU CỬ Ở THÔN BẢN PHÁI

Trước ngày bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, ánh đèn từ sân Nhà văn hóa thôn Bản Phái sáng rực cả một góc đường làng gần trung tâm xã Y. Bên trong nhà văn hóa, ông Thành - Tổ trưởng Tổ bầu cử đang bắt đầu tỉ mỉ hướng dẫn, phổ biến cho bà con trong thôn cách ghi phiếu bầu sao cho chính xác, đúng quy định của pháp luật.
Ông Thành cầm một tờ phiếu mẫu khổ lớn đã được chuẩn bị sẵn treo trên bảng để bà con nhìn được rõ rồi dõng dạc nói lớn:
- Thưa tất cả bà con, ngày 15/3/2026 là một ngày rất quan trọng với bà con ta nói riêng và đối với cả đất nước ta nói chung. Để lá phiếu của chúng ta hợp lệ và thể hiện được đúng ý chí của mình, tôi xin lưu ý tới bà con một số điểm quan trọng.
Nói rồi, ông bắt đầu phổ biến tới bà con một số quy định của pháp luật trong ngày bầu cử.
Anh Thanh, một thanh niên trẻ vừa đi làm xa về, bỗng giơ tay hỏi:
- Bác Thành ơi, bác cho cháu hỏi, cháu thắc mắc từ nãy đến giờ. Nếu như cháu không ưng ai trong danh sách bầu cử thì cháu phải làm thế nào? Cháu thấy anh họ cháu rất giỏi nhưng không có tên trên danh sách, thế ngày mai cháu có được viết tên anh ấy vào phiếu không?
Ông Thành cười, ôn tồn giải thích:
- Câu hỏi của cháu rất hay! Bà con lưu ý rằng tuyệt đối “không được viết thêm, không được ghi thêm tên người ngoài danh sách ứng cử vào phiếu bầu”. Điều này đã được Bộ Nội vụ hướng dẫn rõ ràng trong Thông tư số 21/2025/TT-BNV ngày 12/10/2025, các cháu thanh niên trẻ tuổi có thể tìm trên điện thoại để bà con cùng đọc. Nếu cháu Thanh và bà con không tín nhiệm người ứng cử nào (tức là không bầu cho người có tên trong phiếu bầu cử) thì gạch ngang cả họ và tên người ứng cử đó. Nhớ là gạch đè lên cả hàng chữ họ và tên nhé. Nhưng hãy nhớ, chúng ta chọn người tài đức, chứ đừng gạch một cách cảm tính.
Nghe vậy, bà Chín ngồi hàng ghế đầu, nheo mắt hỏi:
- Này ông Thành, tôi là tôi không thích gạch, trông nó xấu lắm, tôi khoanh tròn cái tên của người tôi chọn được không? Hay là tôi đánh dấu nhân vào bên cạnh cho dễ nhìn?
Ông Thành lắc đầu nhấn mạnh:
- Không được đâu bà Chín ơi! Pháp luật quy định rõ ràng là: “không được khoanh tròn; không được đánh dấu trên phiếu bầu”. Việc bà viết bất kỳ ký hiệu lạ nào ngoài việc gạch tên người không tín nhiệm đều sẽ khiến lá phiếu bị coi là không hợp lệ rồi. Bà con cũng lưu ý rằng: “không để nguyên phiếu bầu (không gạch bất kỳ tên người ứng cử nào) đối với phiếu bầu có số dư người ứng cử”. Ví dụ như này, nếu có 5 người mà chỉ được bầu 3, bà con phải chọn gạch đi 2 người; nếu như để nguyên cả 5, phiếu đó cũng không được tính.
Nghe vậy, bà con bên dưới người gật gù, người lại xì xào bàn tán. Bỗng có tiếng hỏi:
- Vậy nếu như cháu không thấy tín nhiệm ai, gạch sạch tên cả danh sách thì sao bác Thành? - nói rồi quay sang cười phá lên với mấy thanh niên bên cạnh.
Mọi người đều quay lại hướng phát ra tiếng nói cười, là Tuấn - một thanh niên “khó bảo” trong làng.
Ông Thành nghiêm nét mặt:
- Đề nghị các cháu giữ trật tự và nghiêm túc - rồi ông nói tiếp:
- Việc đó cũng không được. Thông tư hướng dẫn số 21/2025/TT-BNV của Bộ Nội vụ quy định rõ rồi, các cháu và bà con hãy lưu ý: “không gạch tất cả người ứng cử trong phiếu bầu”. Chúng ta đi bầu là để chọn ra đại biểu đại diện cho tiếng nói của mình. Nếu gạch hết, lá phiếu đó trở thành vô giá trị. Đồng thời, bà con cũng nhớ rằng: “không bầu (không để lại) quá số đại biểu được ấn định trong phiếu bầu”. Ví dụ đơn vị bầu cử chỉ lấy 3 đại biểu, mà bà con lại để lại 4 tên (chỉ gạch 1 tên) thì phiếu đó cũng không hợp lệ.
Buổi họp kết thúc lúc 10 giờ đêm, sau khi ông Thành giải thích hết các câu hỏi của bà con trong thôn.
Sáng chủ nhật, trời trong xanh, nắng vàng rực rỡ chiếu khắp nơi. Bà con thôn Bản Phái xúng xính áo quần chỉnh tề đi bỏ phiếu. Tại bàn hướng dẫn, chị Lan - một chủ cửa hàng bán tạp hóa trong thôn đang loay hoay cầm tờ phiếu và cây bút mực. Do hồi hộp và run tay, chị lỡ làm rách mép giấy tờ phiếu và gạch nhầm vào người chị vốn rất tín nhiệm.
Chị Lan hớt hải chạy lại bàn Tổ bầu cử:
- Các anh ơi, tôi lỡ tay viết hỏng phiếu rồi! Các anh đổi cho tôi phiếu khác được không?
Ông Thành điềm tĩnh trả lời:
- Chị đừng lo, chúng tôi sẽ đổi cho chị phiếu khác. Tuy nhiên, theo quy định tại Thông tư hướng dẫn số 21/2025/TT-BNV của Bộ Nội vụ, “Nếu cử tri yêu cầu đổi phiếu bầu khác do viết hỏng, Tổ bầu cử phải thu hồi phiếu viết hỏng của cử tri, sau đó mới được phát phiếu bầu khác”. Do đó, bây giờ chị đưa lại tờ phiếu hỏng đó cho tôi để tôi ký xác nhận thu hồi, rồi tôi sẽ cấp cho chị một tờ phiếu mới.
- Ơ vậy ạ, tôi cứ tưởng phiếu hỏng thì được cầm về, tôi định giữ làm kỉ niệm, dù sao cũng phải mất mấy năm mới được đi bầu một lần - nói rồi chị cười rút lá phiếu hỏng từ túi áo ra đưa cho ông Thành.
Ông Thành thu hồi lại phiếu và phát phiếu bầu khác cho chị Lan. Sau khi nhận phiếu mới, chị vào phòng bỏ phiếu, cẩn thận xem xét và gạch ngang tên người mình không chọn, đảm bảo đường gạch rõ ràng đè lên hàng chữ họ tên, không khoanh tròn, không ký tên hay viết thêm bất cứ điều gì rồi bỏ phiếu vào hòm phiếu.
Trong không khí rộn ràng, Hòa - một thanh niên trong thôn vì muốn lưu giữ những kỉ niệm đẹp ngày bầu cử nên đã xin phép ông Thành - Tổ trưởng Tổ bầu cử được quay phim và chụp ảnh. Ông Thành ôn tồn nhắc nhở:
- Bác cho phép, nhưng cháu nhớ không được làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của Tổ bầu cử, không cản trở việc bỏ phiếu của cử tri và không vi phạm nội quy phòng bỏ phiếu; đặc biệt cháu phải bảo đảm bảo mật thông tin bỏ phiếu của các cử tri khác trong suốt quá trình bỏ phiếu.
Mọi việc diễn ra suôn sẻ cho đến khi một thanh niên khác vì quá phấn khích đã đứng ngay giữa lối đi để livestream, gây ảnh hưởng đến việc bỏ phiếu của bà con  và làm mất trật tự. Ngay lập tức, ông Thành và các thành viên trong Tổ bầu cử đã yêu cầu người này dừng việc quay phim vì hành động đó đang cản trở và ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc bầu cử.
Đến cuối ngày, sau khi hết giờ bỏ phiếu, hòm phiếu được mở và công tác kiểm phiếu bắt đầu dưới sự giám sát chặt chẽ, những lá phiếu của thôn Bản Phái đều rất rõ ràng, hợp lệ. Câu chuyện bầu cử ở thôn Bản Phái khép lại trong niềm vui chung. Những đại biểu xứng đáng nhất đã được bà con chọn ra, nhờ vào những lá phiếu đúng luật, đủ tâm của mỗi người dân.