Sở Tư pháp tỉnh Thái Nguyên - Cổng thông tin điện tử Phổ biến giáo dục pháp luật

Sáng đầu tuần, Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã đã bắt đầu nhộn nhịp từ sớm. Người dân đến làm thủ tục khá đông. Người chứng thực giấy tờ, người hỏi về đăng ký kết hôn, người nộp hồ sơ khai tử cho người thân, người lại tranh thủ ghé qua trước giờ đi làm để hoàn thiện giấy tờ cho gia đình. Tiếng gọi số thứ tự, tiếng trao đổi nhẹ nhàng giữa cán bộ và người dân, tiếng trẻ nhỏ thỉnh thoảng vang lên trong khu vực chờ khiến không gian nơi đây vừa bận rộn, vừa gần gũi như nhịp sống thường ngày ở mỗi địa phương.

Cánh cửa của phòng khép lại, để lại ánh nắng chói chang bên ngoài. Chị Minh – công chức phụ trách công tác tư pháp – hộ tịch, UBND xã Bình Yên ngồi xuống ghế, rót một cốc nước đưa về phía người đàn ông đối diện. Người đang ngồi là Hoàng Văn Súa, một người đàn ông có vẻ ngoài cao lớn, đôi bàn tay chai sạn chằng chịt những vết sẹo của thanh niên vùng cao quanh năm bám lấy đồi, nương. Hôm nay, anh Súa xuống UBND xã với khuôn mặt nặng trĩu lo âu. Con trai anh, cậu bé Hoàng Văn Tuấn, mùa hè sang năm sẽ thi đại học. Đáng lẽ đó phải là niềm vui, niềm tự hào của cả gia đình, nhưng lúc này, nó lại trở thành nguồn cơn của sự bế tắc.

Ông Hoàng Văn Hoan đến Ủy ban nhân dân xã khi những tia nắng hạ đầu tiên bắt đầu chiếu rọi trên ngọn cây si trước sân, tiếng chổi tre của người công nhân vệ sinh quét lá rụng ngoài đường nghe loẹt xoẹt. Ông Hoan năm nay đã ngoài 60 tuổi, làn da ngăm đen vì cái nắng cái gió vùng cao, bàn tay thô ráp nứt nẻ do quanh năm gắn liền với rừng cây, đồng ruộng. Hôm nay, ông mặc chiếc áo sơ mi bạc màu cài kín cổ, ngồi trên băng ghế đá, trên tay ôm chiếc cặp cúc đựng giấy tờ. Trong chiếc cặp đó là cả một thế giới thu nhỏ của gia đình: cuốn sổ hộ khẩu cũ, xấp giấy chứng sinh của cháu trai vừa tròn một tháng tuổi.

Bản Nậm Lài nằm ven triền núi, nơi những con đường đất quanh co dẫn vào từng nếp nhà nhỏ. Người dân trong bản sống chủ yếu bằng nương chè, ruộng ngô và chăn nuôi nhỏ lẻ. Cuộc sống còn nhiều khó khăn, nhưng bà con luôn đùm bọc, sẻ chia với nhau. Những năm gần đây, nhờ chính sách của Nhà nước, nhiều hộ nghèo, hộ cận nghèo, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn trong bản được hỗ trợ bảo hiểm y tế, học phí, nhà ở và một số chế độ an sinh khác. Với bà con, đó là sự quan tâm rất đáng quý, giúp nhiều gia đình vơi bớt gánh nặng trong cuộc sống.

Ở xã Hòa Bình, anh Nguyễn Văn Khánh vốn là người cẩn thận, sống trách nhiệm và luôn chấp hành tốt các quy định của pháp luật. Thế nhưng, cũng như nhiều người dân khác, trước đây anh vẫn nghĩ hộ tịch chỉ đơn giản là những giấy tờ quen thuộc như giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn hay giấy khai tử. Chỉ đến khi trong gia đình phát sinh nhiều việc liên quan đến hộ tịch, anh mới hiểu rằng đăng ký hộ tịch có ý nghĩa rất quan trọng trong việc ghi nhận tình trạng pháp lý của mỗi con người.

Cuộc sống của mỗi con người luôn gắn với những dấu mốc quan trọng: sinh ra, lớn lên, lập gia đình, thay đổi nơi cư trú, xác lập quan hệ cha mẹ con, kết hôn, ly hôn, nhận con nuôi, giám hộ, thay đổi thông tin nhân thân hoặc có những sự kiện pháp lý phát sinh theo bản án, quyết định của Tòa án. Mỗi sự kiện ấy không chỉ là chuyện riêng của một gia đình, mà còn cần được ghi nhận đầy đủ, chính xác trong Sổ hộ tịch và Cơ sở dữ liệu hộ tịch để bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.

Trong đời sống hằng ngày, có những việc tưởng như nhỏ bé, đơn giản nhưng lại gắn liền với quyền lợi rất quan trọng của mỗi người. Đăng ký khai sinh, đăng ký kết hôn, nhận cha, mẹ, con hay các thủ tục hộ tịch khác không chỉ là “giấy tờ hành chính”, mà còn là căn cứ pháp lý để Nhà nước ghi nhận, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Câu chuyện của gia đình ông Nguyễn Văn Hòa ở xã Bình Yên là một bài học như thế.

Một buổi chiều, khi cả gia đình anh Minh đang quây quần trước hiên, anh Lê Văn Quân, hàng xóm thân thiết, đồng thời cũng là cán bộ phụ trách công tác tư pháp của xã, ghé thăm sức khoẻ của ông Phúc, bố đẻ anh Minh. Dạo này cụ bệnh nặng và càng ngày càng yếu đi.

Gia đình ông Hòa, bà Lành ở xã Bình Yên vốn là một gia đình đông con, sống chan hòa với bà con lối xóm. Con trai cả của ông bà là anh Nam đã lập gia đình với chị Mai và vừa đón con đầu lòng. Con trai thứ hai là anh Bình cũng đang chuẩn bị đăng ký kết hôn. Trong nhà còn có cụ Phúc, bố của ông Hòa, tuổi đã cao, sức khỏe yếu, thường xuyên phải điều trị tại bệnh viện.