40 tình huống tuyên truyền pháp luật

Tình huống 1:
Ông K trồng rau tại xã M. Trong quá trình chăm sóc cây trồng, ông K sử dụng phân bón với liều lượng cao hơn và số lần bón nhiều hơn so với nội dung hướng dẫn sử dụng ghi trên nhãn sản phẩm.
Qua kiểm tra, cơ quan chức năng lập biên bản vi phạm hành chính và người có thẩm quyền quyết định áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo đối với ông K.
Ông K cho rằng việc sử dụng phân bón chưa gây ra thiệt hại và cảnh cáo chỉ là hình thức nhắc nhở, không phải xử phạt vi phạm hành chính nên không cần ban hành quyết định xử phạt.
Cách hiểu của ông K về hình thức cảnh cáo có đúng không?
Trả lời
Theo điểm a khoản 1 Điều 4 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026, đối với mỗi hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực này, tổ chức, cá nhân phải chịu một trong các hình thức xử phạt chính, trong đó có:
“a) Cảnh cáo;”.
Như vậy, cảnh cáo là một hình thức xử phạt chính, không phải là việc nhắc nhở thông thường. Khi người có thẩm quyền ban hành quyết định xử phạt cảnh cáo đối với hành vi vi phạm của ông K, ông K có trách nhiệm chấp hành quyết định đó.
Do đó, ông K không thể từ chối chấp hành với lý do cảnh cáo chỉ là hình thức nhắc nhở.
Tình huống 2:
Bà H là chủ một cửa hàng kinh doanh vật tư nông nghiệp tại xã M. Qua kiểm tra, cơ quan chức năng phát hiện cửa hàng của bà đang bày bán một số loại thuốc bảo vệ thực vật đã hết hạn sử dụng. Đoàn kiểm tra lập biên bản vi phạm hành chính và thông báo hành vi của bà H thuộc trường hợp bị áp dụng hình thức phạt tiền.
Bà H đề nghị chỉ nhắc nhở và cho rằng cơ quan chức năng không nên phạt tiền vì số thuốc bảo vệ thực vật hết hạn chưa bán được cho khách hàng và chưa gây thiệt hại thực tế.
Việc chưa gây ra thiệt hại có phải là căn cứ để bà H không bị phạt tiền hay không?
Trả lời
Việc hành vi vi phạm chưa gây ra thiệt hại thực tế không đồng nghĩa với việc người vi phạm đương nhiên được miễn xử phạt.
Theo điểm b khoản 1 Điều 4 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026, đối với mỗi hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực này, tổ chức, cá nhân phải chịu một trong các hình thức xử phạt chính, trong đó có:
“b) Phạt tiền.”
Trong tình huống trên, cơ quan chức năng đã phát hiện và lập biên bản đối với hành vi kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật hết hạn sử dụng của bà H. Nếu hành vi này thuộc trường hợp pháp luật quy định áp dụng hình thức phạt tiền thì người có thẩm quyền được ban hành quyết định xử phạt mà không phụ thuộc vào việc số thuốc đó đã được bán hay đã gây ra thiệt hại thực tế hay chưa.
Như vậy, bà H không thể yêu cầu chỉ nhắc nhở với lý do hành vi chưa gây thiệt hại. Bà H có trách nhiệm chấp hành quyết định phạt tiền do người có thẩm quyền ban hành theo quy định.
Tình huống 3:
Công ty H thực hiện khảo nghiệm một giống lúa mới trước khi đưa giống ra sản xuất, kinh doanh. Sau khi hoàn thành khảo nghiệm, công ty đã lập báo cáo và sử dụng kết quả để thực hiện các thủ tục liên quan.
Một năm sau, cơ quan chuyên môn tiến hành kiểm tra và yêu cầu Công ty H cung cấp hồ sơ, kết quả khảo nghiệm giống lúa trên. Tuy nhiên, công ty không xuất trình được tài liệu do đã làm thất lạc toàn bộ kết quả khảo nghiệm và không lưu trữ bản giấy hoặc bản điện tử theo quy định.
Đại diện công ty cho rằng kết quả khảo nghiệm đã được sử dụng xong nên việc không tiếp tục lưu giữ hồ sơ không ảnh hưởng đến chất lượng của giống cây trồng.
Công ty H sẽ phải chịu trách nhiệm như thế nào đối với việc không lưu trữ kết quả khảo nghiệm?
Trả lời
Việc kết quả khảo nghiệm đã được sử dụng không làm chấm dứt trách nhiệm lưu trữ của tổ chức thực hiện khảo nghiệm.
Theo khoản 1 Điều 9 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“1. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi không lưu trữ kết quả khảo nghiệm mỗi loại giống cây trồng đúng quy định.”
Trong tình huống trên, Công ty H không xuất trình được kết quả khảo nghiệm giống lúa do không thực hiện việc lưu trữ đúng quy định. Vì vậy, công ty có thể bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với loại giống cây trồng có kết quả khảo nghiệm không được lưu trữ.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo điểm a khoản 7 Điều 9 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty H còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả:
“a, Buộc lưu trữ kết quả khảo nghiệm giống cây trồng đúng quy định đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 Điều này.”
Như vậy, Công ty H không chỉ bị phạt tiền mà còn phải thu thập, hoàn thiện và thực hiện việc lưu trữ kết quả khảo nghiệm giống lúa theo đúng quy định.
Tình huống 4:
Công ty N thực hiện khảo nghiệm một giống ngô mới. Trong quá trình triển khai, để rút ngắn thời gian và giảm chi phí, công ty đã tự ý giảm số điểm khảo nghiệm, thay đổi diện tích ô thí nghiệm và phương pháp thu thập số liệu so với tiêu chuẩn quốc gia về phương pháp khảo nghiệm áp dụng đối với giống ngô.
Qua kiểm tra hồ sơ và khu vực khảo nghiệm, cơ quan chuyên môn xác định phương pháp do Công ty N áp dụng không đáp ứng tiêu chuẩn quốc gia. Đại diện công ty cho rằng những điều chỉnh này chỉ nhằm phù hợp với điều kiện thực tế và không làm ảnh hưởng đáng kể đến kết quả khảo nghiệm.
Lý do “phù hợp với điều kiện thực tế” có giúp Công ty N tránh bị xử lý hay không?
Trả lời
Tổ chức thực hiện khảo nghiệm phải tuân thủ tiêu chuẩn quốc gia về phương pháp khảo nghiệm đối với loài cây trồng được khảo nghiệm. Công ty N đã tự ý giảm số điểm khảo nghiệm, thay đổi diện tích ô thí nghiệm và cách thu thập số liệu nên hoạt động khảo nghiệm không được thực hiện đúng tiêu chuẩn quy định.
Theo khoản 2 Điều 9 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026::
“2. Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi không thực hiện đúng tiêu chuẩn quốc gia về phương pháp khảo nghiệm đối với loài cây trồng khảo nghiệm.”
Vì vậy, Công ty N có thể bị phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng do không thực hiện đúng tiêu chuẩn quốc gia về phương pháp khảo nghiệm đối với giống ngô.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo điểm b khoản 7 Điều 9 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty N còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả:
“b, Buộc thực hiện khảo nghiệm lại theo đúng tiêu chuẩn quy định đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 2 Điều này.”
Như vậy, Công ty N không chỉ bị phạt tiền mà còn phải thực hiện khảo nghiệm lại giống ngô theo đúng tiêu chuẩn quốc gia về phương pháp khảo nghiệm. Kết quả của quá trình khảo nghiệm không đúng tiêu chuẩn không thể được sử dụng thay cho kết quả khảo nghiệm lại theo quy định.
Tình huống 5:
Công ty P thực hiện khảo nghiệm một giống lúa mới. Kết quả khảo nghiệm thực tế cho thấy giống lúa này có năng suất trung bình 55 tạ/ha và khả năng chống chịu sâu bệnh ở mức trung bình.
Do muốn kết quả khảo nghiệm thuận lợi hơn, khi cung cấp hồ sơ cho cơ quan có thẩm quyền, Công ty P đã ghi năng suất của giống lúa là 68 tạ/ha và đánh giá khả năng chống chịu sâu bệnh ở mức tốt. Qua đối chiếu với sổ theo dõi, số liệu thu thập tại ruộng khảo nghiệm và báo cáo ban đầu, cơ quan chuyên môn phát hiện thông tin do công ty cung cấp không đúng với kết quả khảo nghiệm thực tế.
Đại diện Công ty P cho rằng việc điều chỉnh số liệu chỉ nhằm thể hiện tiềm năng của giống lúa, không phải là hành vi vi phạm.
Việc “điều chỉnh” kết quả khảo nghiệm sẽ khiến Công ty P phải chịu những hậu quả pháp lý nào?
Trả lời
Kết quả khảo nghiệm được cung cấp phải phản ánh trung thực số liệu và kết quả thực tế. Việc Công ty P nâng năng suất từ 55 tạ/ha lên 68 tạ/ha và thay đổi mức đánh giá khả năng chống chịu sâu bệnh là hành vi cung cấp kết quả sai so với kết quả khảo nghiệm.
Theo khoản 3 Điều 9 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“3. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng đối với hành vi cung cấp kết quả sai so với kết quả khảo nghiệm mỗi loại giống cây trồng.”
Vì vậy, Công ty P có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng đối với giống lúa có kết quả khảo nghiệm bị cung cấp sai.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo điểm c khoản 7 Điều 9 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty P còn bị buộc hủy bỏ kết quả khảo nghiệm giống lúa đã cung cấp sai; đồng thời thu hồi và tiêu hủy toàn bộ hồ sơ, tài liệu liên quan đến kết quả khảo nghiệm vi phạm.
Tình huống 6:
Công ty Q nhập khẩu một giống ngô biến đổi gen để nghiên cứu và dự kiến đưa vào sản xuất. Mặc dù giống ngô này chưa được cấp giấy chứng nhận an toàn sinh học và cũng chưa có giấy xác nhận thực vật biến đổi gen đủ điều kiện sử dụng làm thực phẩm, thức ăn chăn nuôi, Công ty Q vẫn tiến hành khảo nghiệm trên khu đất do công ty quản lý.
Khi cơ quan chuyên môn kiểm tra, đại diện công ty cho rằng hoạt động này mới chỉ ở giai đoạn khảo nghiệm, chưa đưa giống ngô ra sản xuất đại trà hoặc bán trên thị trường nên không cần phải có các giấy tờ nêu trên.
Trong trường hợp này, hành vi của Công ty Q sẽ bị xử lý ra sao?
Trả lời
Công ty Q đã tiến hành khảo nghiệm giống cây trồng biến đổi gen khi chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp luật quy định.
Theo khoản 4 Điều 9 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“4. Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 35.000.000 đồng đối với hành vi khảo nghiệm mỗi loại giống cây trồng biến đổi gen chưa được cấp giấy chứng nhận an toàn sinh học và giấy xác nhận thực vật biến đổi gen đủ điều kiện sử dụng làm thực phẩm, thức ăn chăn nuôi theo quy định của pháp luật về đa dạng sinh học.”
Như vậy, Công ty Q có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 35.000.000 đồng đối với giống ngô biến đổi gen được đưa vào khảo nghiệm khi chưa có đầy đủ giấy chứng nhận, giấy xác nhận theo quy định.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo điểm c khoản 7 Điều 9 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty Q còn bị buộc hủy bỏ kết quả khảo nghiệm giống ngô biến đổi gen; đồng thời thu hồi và tiêu hủy toàn bộ hồ sơ, tài liệu liên quan đến hoạt động khảo nghiệm vi phạm.
Tình huống 7:
Công ty R thực hiện khảo nghiệm một giống cà chua mới. Kết quả theo dõi thực tế cho thấy giống cà chua có tỷ lệ nảy mầm thấp, năng suất không ổn định và khả năng chống chịu sâu bệnh không đạt yêu cầu.
Lo ngại kết quả khảo nghiệm ảnh hưởng đến hợp đồng với đơn vị sở hữu giống, nhân viên của Công ty R đã tẩy xóa một số nội dung trong sổ theo dõi, sửa lại tỷ lệ nảy mầm, năng suất và mức độ chống chịu sâu bệnh. Những thay đổi này làm cho tài liệu khảo nghiệm không còn phản ánh đúng kết quả thực tế. Mặc dù vậy, Công ty R vẫn sử dụng tài liệu đã được sửa chữa để cấp kết quả khảo nghiệm giống cà chua.
Đại diện công ty giải thích rằng việc sửa số liệu chỉ nhằm khắc phục sai sót trong quá trình ghi chép và hoạt động khảo nghiệm vẫn được thực hiện trên thực tế.
Công ty R sẽ bị xử lý như thế nào khi sửa chữa tài liệu làm sai lệch kết quả khảo nghiệm nhưng vẫn cấp kết quả?
Trả lời
Việc có thực hiện khảo nghiệm trên thực tế không loại trừ trách nhiệm của Công ty R. Hành vi vi phạm được xác định ở việc tẩy xóa, sửa chữa tài liệu khảo nghiệm làm sai bản chất, không đúng với thực tế nhưng vẫn cấp kết quả khảo nghiệm.
Theo khoản 5 Điều 9 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“5. Phạt tiền từ 35.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với hành vi tẩy xóa, sửa chữa tài liệu khảo nghiệm mỗi loại giống cây trồng làm sai bản chất, không đúng với thực tế nhưng vẫn cấp kết quả khảo nghiệm.”
Trong tình huống trên, Công ty R đã sửa chữa các số liệu về tỷ lệ nảy mầm, năng suất và khả năng chống chịu sâu bệnh, làm cho tài liệu khảo nghiệm không còn đúng với thực tế nhưng vẫn cấp kết quả. Vì vậy, Công ty R có thể bị phạt tiền từ 35.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với giống cà chua có tài liệu khảo nghiệm bị sửa chữa.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo điểm c khoản 7 Điều 9 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty R còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả“Buộc hủy bỏ kết quả khảo nghiệm và thu hồi, tiêu hủy hồ sơ, tài liệu.”
Như vậy, Công ty R không chỉ bị phạt tiền từ 35.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng mà còn bị buộc hủy bỏ kết quả khảo nghiệm giống cà chua, đồng thời thu hồi và tiêu hủy hồ sơ, tài liệu đã bị tẩy xóa, sửa chữa hoặc có liên quan đến kết quả khảo nghiệm vi phạm.
Tình huống 8:
Công ty S ký hợp đồng thực hiện khảo nghiệm một giống dưa chuột mới cho doanh nghiệp kinh doanh giống cây trồng. Theo thỏa thuận, Công ty S phải bố trí khu vực khảo nghiệm, theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng, năng suất, chất lượng và khả năng chống chịu sâu bệnh của giống dưa chuột.
Tuy nhiên, do không chuẩn bị được địa điểm và nhân lực, Công ty S không triển khai hoạt động khảo nghiệm trên thực tế. Để kịp hoàn thiện hồ sơ cho khách hàng, công ty đã sử dụng số liệu của một giống dưa chuột khác, lập báo cáo và cấp kết quả khảo nghiệm cho giống chưa được khảo nghiệm.
Qua kiểm tra, cơ quan chuyên môn xác định không có ruộng khảo nghiệm, sổ theo dõi, mẫu giống, hình ảnh hoặc tài liệu chứng minh Công ty S đã thực hiện khảo nghiệm. Đại diện công ty cho rằng số liệu được tham khảo từ giống có đặc tính tương tự nên kết quả vẫn có giá trị sử dụng.
Công ty S phải chịu trách nhiệm như thế nào khi không thực hiện khảo nghiệm nhưng vẫn cấp kết quả?
Trả lời
Kết quả khảo nghiệm phải được hình thành trên cơ sở hoạt động khảo nghiệm thực tế đối với chính loại giống cây trồng được cấp kết quả. Việc sử dụng số liệu của giống khác không thể thay thế quá trình khảo nghiệm theo quy định.
Theo khoản 6 Điều 9 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“6. Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi không thực hiện khảo nghiệm mỗi loại giống cây trồng nhưng vẫn cấp kết quả khảo nghiệm.”
Trong tình huống trên, Công ty S không tổ chức khảo nghiệm giống dưa chuột nhưng vẫn lập báo cáo và cấp kết quả khảo nghiệm. Vì vậy, công ty có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với giống cây trồng không được khảo nghiệm.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo điểm c khoản 7 Điều 9 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty S còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc hủy bỏ kết quả khảo nghiệm và thu hồi, tiêu hủy hồ sơ, tài liệu.”
Như vậy, Công ty S không chỉ bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng mà còn bị buộc hủy bỏ kết quả khảo nghiệm giống dưa chuột, đồng thời thu hồi và tiêu hủy toàn bộ hồ sơ, tài liệu liên quan đến kết quả
Tình huống 9:
Công ty T đăng ký lưu mẫu đối với một giống lúa mới và đã gửi mẫu hạt giống đến tổ chức lưu mẫu theo quy định. Qua kiểm tra, tổ chức lưu mẫu xác định số lượng hạt giống do Công ty T gửi không đủ mức yêu cầu, đồng thời một phần hạt giống có tỷ lệ nảy mầm thấp, không bảo đảm chất lượng.
Tổ chức lưu mẫu đã có văn bản yêu cầu Công ty T nộp bổ sung mẫu giống lúa bảo đảm đủ số lượng và chất lượng. Tuy nhiên, dù đã nhận được yêu cầu, công ty không thực hiện với lý do số mẫu đã gửi trước đó vẫn có thể dùng để nhận diện giống và việc bổ sung sẽ làm phát sinh thêm chi phí.
Đến thời hạn kiểm tra, Công ty T vẫn không nộp bổ sung mẫu lưu theo yêu cầu của tổ chức lưu mẫu.
Việc không nộp bổ sung mẫu lưu theo yêu cầu khiến Công ty T bị xử lý như thế nào?
Trả lời
Mẫu lưu giống cây trồng phải bảo đảm số lượng và chất lượng theo quy định. Khi mẫu đã nộp không đáp ứng yêu cầu và tổ chức lưu mẫu yêu cầu bổ sung, Công ty T có trách nhiệm nộp bổ sung mẫu lưu phù hợp.
Theo khoản 1 Điều 10 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“1. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi không nộp bổ sung mẫu lưu mỗi loại giống cây trồng khi tổ chức lưu mẫu yêu cầu trong trường hợp mẫu lưu giống cây trồng đã nộp không bảo đảm số lượng theo quy định của Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoặc không bảo đảm về chất lượng hạt giống.”
Trong tình huống trên, mẫu giống lúa do Công ty T đã nộp không bảo đảm số lượng và chất lượng, nhưng công ty không nộp bổ sung theo yêu cầu của tổ chức lưu mẫu. Vì vậy, Công ty T có thể bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với giống lúa vi phạm.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo điểm a khoản 5 Điều 10 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty T còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc nộp bổ sung mẫu lưu.”
Như vậy, Công ty T không chỉ bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng mà còn bị buộc nộp bổ sung mẫu lưu giống lúa bảo đảm đủ số lượng và chất lượng theo quy định.
Tình huống 10:
Công ty V đã thực hiện lưu mẫu đối với một giống ngô đang được sản xuất, kinh doanh trên thị trường. Sau khi nhận được phản ánh về sự khác nhau giữa chất lượng giống ngô thực tế và thông tin do doanh nghiệp công bố, cơ quan quản lý nhà nước tiến hành kiểm tra và yêu cầu Công ty V cung cấp mẫu lưu của giống ngô để phục vụ việc đối chiếu, xác minh.
Mặc dù vẫn đang quản lý mẫu lưu, Công ty V không cung cấp theo yêu cầu. Đại diện công ty cho rằng mẫu lưu là tài sản nội bộ của doanh nghiệp và chỉ được sử dụng khi xảy ra tranh chấp trực tiếp với khách hàng.
Công ty V sẽ bị xử lý như thế nào khi không cung cấp mẫu lưu theo yêu cầu kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước?
Trả lời
Mẫu lưu giống cây trồng phải được cung cấp khi cơ quan quản lý nhà nước yêu cầu để phục vụ hoạt động thanh tra, kiểm tra hoặc giải quyết tranh chấp về giống cây trồng. Việc doanh nghiệp đang quản lý mẫu lưu nhưng từ chối cung cấp không phù hợp với quy định.
Theo khoản 2 Điều 10 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“2. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi không cung cấp mẫu lưu mỗi loại giống cây trồng khi cơ quan quản lý nhà nước thực hiện thanh tra, kiểm tra, giải quyết tranh chấp về giống cây trồng yêu cầu.”
Trong tình huống trên, cơ quan quản lý nhà nước đã yêu cầu Công ty V cung cấp mẫu lưu giống ngô để phục vụ hoạt động kiểm tra nhưng công ty không thực hiện. Vì vậy, Công ty V có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với giống ngô vi phạm.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo điểm b khoản 5 Điều 10 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty V còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc cung cấp mẫu lưu.”
Như vậy, Công ty V không chỉ bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng mà còn bị buộc cung cấp mẫu lưu giống ngô cho cơ quan quản lý nhà nước để phục vụ hoạt động kiểm tra theo yêu cầu.
Tình huống 11:
Công ty X sản xuất, kinh doanh một giống lúa lai và thực hiện lưu mẫu giống cây trồng theo quy định. Trong đợt kiểm tra, cơ quan quản lý nhà nước yêu cầu công ty cung cấp mẫu giống đang lưu để đối chiếu với mẫu giống trước đây đã cung cấp cho tổ chức khảo nghiệm.
Kết quả kiểm tra cho thấy mẫu giống do Công ty X lưu có sự khác biệt rõ rệt về hình dạng, màu sắc hạt và một số đặc tính nhận biết so với mẫu đã cung cấp cho tổ chức khảo nghiệm. Hồ sơ quản lý mẫu cũng không thể hiện đầy đủ nguồn gốc, thời điểm lấy mẫu và điều kiện bảo quản.
Đại diện công ty cho rằng sự khác biệt giữa các mẫu là do thời gian lưu giữ kéo dài và điều kiện bảo quản thay đổi, không phải do công ty cố ý thay thế mẫu giống.
Sự khác biệt giữa mẫu lưu và mẫu đã cung cấp cho tổ chức khảo nghiệm có làm phát sinh trách nhiệm xử phạt đối với Công ty X không?
Trả lời
Tổ chức lưu mẫu có trách nhiệm thực hiện việc lưu mẫu đúng quy định và bảo đảm tính đồng nhất giữa mẫu lưu với mẫu đã cung cấp cho cơ quan quản lý nhà nước hoặc tổ chức khảo nghiệm. Việc mẫu lưu không bảo đảm tính đồng nhất vẫn là hành vi vi phạm, không phụ thuộc vào việc doanh nghiệp có cố ý thay thế mẫu hay không.
Theo khoản 3 Điều 10 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“3. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi lưu mẫu lưu của mỗi loại giống cây trồng không đúng quy định hoặc không đảm bảo tính đồng nhất giữa mẫu lưu với mẫu cung cấp cho cơ quan quản lý nhà nước hoặc tổ chức khảo nghiệm.”
Trong tình huống trên, mẫu giống lúa lai do Công ty X lưu không bảo đảm tính đồng nhất với mẫu đã cung cấp cho tổ chức khảo nghiệm. Vì vậy, Công ty X có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với giống lúa lai vi phạm.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo điểm c khoản 5 Điều 10 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty X còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc lưu mẫu theo đúng quy định.”
Như vậy, Công ty X không chỉ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng mà còn bị buộc thực hiện lại việc lưu mẫu giống lúa lai theo đúng quy định, bảo đảm mẫu lưu đồng nhất với mẫu đã cung cấp cho cơ quan quản lý nhà nước hoặc tổ chức khảo nghiệm.
Tình huống 12:
Ông Y là chủ cơ sở sản xuất giống cây trồng và đã thực hiện lưu mẫu đối với giống ngô lai N1. Sau đó, ông Y nộp giống ngô mang cùng tên N1 để đăng ký khảo nghiệm phục vụ việc công nhận lưu hành.
Trong quá trình kiểm tra, cơ quan chuyên môn tiến hành đối chiếu mẫu giống được nộp để khảo nghiệm với mẫu lưu trước đó. Kết quả cho thấy hai mẫu có sự khác biệt về hình dạng, màu sắc hạt và một số đặc tính nhận biết. Qua xác minh, mẫu giống được ông Y nộp để khảo nghiệm không phải là mẫu giống đã được lưu theo quy định.
Ông Y giải thích rằng giống ngô được nộp khảo nghiệm là lô giống mới được chọn lọc nên có chất lượng tốt hơn, nhưng vẫn thuộc giống ngô N1 và không cần thực hiện lại thủ tục lưu mẫu.
Việc sử dụng một mẫu giống khác với mẫu lưu để đăng ký khảo nghiệm sẽ khiến ông Y phải chịu trách nhiệm như thế nào?
Trả lời
Mẫu giống cây trồng được nộp để đăng ký khảo nghiệm nhằm công nhận lưu hành phải đúng với mẫu giống đã được lưu. Việc mẫu đăng ký khảo nghiệm có sự khác biệt với mẫu lưu là hành vi vi phạm, dù cá nhân cho rằng mẫu mới có chất lượng tốt hơn.
Theo khoản 4 Điều 10 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“4. Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi nộp mỗi loại giống cây trồng đăng ký khảo nghiệm để công nhận lưu hành không đúng với mẫu lưu.”
Trong tình huống trên, ông Y đã nộp giống ngô lai N1 để đăng ký khảo nghiệm nhưng mẫu giống này không đúng với mẫu đã lưu. Vì vậy, ông Y có thể bị phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với giống ngô vi phạm.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo điểm d khoản 5 Điều 10 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, ông Y còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc hủy bỏ kết quả khảo nghiệm để công nhận lưu hành giống cây trồng.”
Như vậy, ông Y không chỉ bị phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng mà còn bị buộc hủy bỏ kết quả khảo nghiệm để công nhận lưu hành đối với giống ngô lai N1 đã nộp không đúng với mẫu lưu.
Tình huống 13:
Ông Z là chủ cơ sở sản xuất giống lúa để cung cấp cho các đại lý trên địa bàn. Giống lúa L1 đã được cơ quan có thẩm quyền công nhận lưu hành, trong đó xác định cụ thể tên giống, đặc tính, vùng sản xuất và các nội dung liên quan.
Trong quá trình sản xuất, ông Z tự ý thay đổi nguồn vật liệu nhân giống và áp dụng quy trình sản xuất khác với nội dung được ghi nhận trong Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng. Toàn bộ số giống lúa được sản xuất nhằm mục đích đóng gói và bán cho các đại lý.
Qua kiểm tra, cơ quan chuyên môn xác định giống lúa do ông Z sản xuất không đúng với nội dung trong Quyết định công nhận lưu hành. Ông Z cho rằng việc thay đổi chỉ nhằm nâng cao năng suất và chất lượng giống, không làm thay đổi tên thương mại của giống lúa L1.
Ông Z có thể bị xử lý như thế nào khi sản xuất giống lúa để bán nhưng không đúng nội dung trong quyết định công nhận lưu hành?
Trả lời
Việc giống cây trồng đã được công nhận lưu hành không cho phép cá nhân tự ý thay đổi nội dung đã được cơ quan có thẩm quyền công nhận. Khi sản xuất giống cây trồng nhằm mục đích buôn bán, ông Z phải bảo đảm việc sản xuất đúng với nội dung trong quyết định công nhận lưu hành.
Theo điểm a khoản 1 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“a, Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi sản xuất mỗi loại giống cây trồng nhằm mục đích buôn bán không đúng nội dung trong Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng hoặc Quyết định công nhận giống cây trồng mới hoặc Quyết định công nhận lưu hành đặc cách giống cây trồng hoặc tự công bố lưu hành giống cây trồng.”
Trong tình huống trên, ông Z sản xuất giống lúa L1 để bán nhưng không đúng nội dung trong Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng. Vì vậy, ông Z có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo khoản 4 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, ông Z còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là đình chỉ hoạt động sản xuất giống cây trồng từ 03 tháng đến 06 tháng.
Như vậy, ông Z không chỉ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng mà còn có thể bị đình chỉ hoạt động sản xuất giống lúa từ 03 tháng đến 06 tháng.
Tình huống 14:
Bà M dự định sản xuất giống cà chua để cung cấp cho các cửa hàng vật tư nông nghiệp trên địa bàn. Mặc dù chưa có khu vực sản xuất riêng, bà M vẫn mua hạt giống về gieo ươm tại khoảng sân phía sau nhà và tận dụng các dụng cụ thông thường để thực hiện việc nhân giống.
Qua kiểm tra, cơ quan chuyên môn xác định bà M không có và cũng không thuê địa điểm, trang thiết bị đáp ứng tiêu chuẩn quốc gia về phương pháp sản xuất giống cà chua. Khu vực sản xuất không được bố trí riêng biệt, không có thiết bị kiểm soát điều kiện gieo ươm, chăm sóc và xử lý giống theo yêu cầu.
Bà M cho rằng mình sản xuất với quy mô nhỏ, sử dụng kinh nghiệm cá nhân và cây giống phát triển bình thường nên không cần phải có địa điểm, trang thiết bị theo tiêu chuẩn.
Quy mô sản xuất nhỏ có giúp bà M được miễn trách nhiệm khi chưa đáp ứng điều kiện về địa điểm, trang thiết bị hay không?
Trả lời
Khi sản xuất giống cây trồng nhằm mục đích buôn bán, cá nhân phải có hoặc thuê địa điểm, trang thiết bị đáp ứng tiêu chuẩn quốc gia về phương pháp sản xuất giống cây trồng. Trường hợp chưa có tiêu chuẩn quốc gia thì phải đáp ứng tiêu chuẩn cơ sở.
Theo điểm b khoản 1 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi sản xuất giống cây trồng nhằm mục đích buôn bán khi chưa có hoặc chưa thuê địa điểm, trang thiết bị theo tiêu chuẩn quốc gia về phương pháp sản xuất giống cây trồng hoặc tiêu chuẩn cơ sở trong trường hợp không có tiêu chuẩn quốc gia.”
Trong tình huống trên, bà M đã tổ chức sản xuất giống cà chua nhằm mục đích bán ra thị trường khi chưa có hoặc chưa thuê địa điểm, trang thiết bị đáp ứng tiêu chuẩn áp dụng. Vì vậy, bà M có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng.
Như vậy, việc sản xuất với quy mô nhỏ hoặc dựa trên kinh nghiệm cá nhân không loại trừ trách nhiệm tuân thủ điều kiện sản xuất. Bà M phải chấm dứt việc sản xuất giống cà chua để buôn bán cho đến khi có hoặc thuê được địa điểm, trang thiết bị đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định.
Tình huống 15:
Ông K có cơ sở nhân giống cây bưởi bằng phương pháp chiết cành để bán cho các hộ trồng cây ăn quả. Trong một đợt sản xuất, ông K sử dụng cành lấy từ một số cây bưởi đang cho quả tốt trong vườn của gia đình để nhân giống 800 cây bưởi con.
Qua kiểm tra, cơ quan chuyên môn xác định những cây được ông K lấy cành làm vật liệu nhân giống không phải là cây đầu dòng và cũng không thuộc vườn cây đầu dòng đã được cơ quan có thẩm quyền cấp Quyết định công nhận.
Ông K cho rằng các cây bưởi mẹ đều sinh trưởng khỏe, cho quả ổn định nhiều năm và số lượng cây giống sản xuất chưa đến 1.000 cây nên không cần sử dụng vật liệu từ cây đầu dòng hoặc vườn cây đầu dòng đã được công nhận.
Với lô 800 cây bưởi giống được nhân bằng cành không lấy từ nguồn đã được công nhận, ông K sẽ bị xử lý ra sao?
Trả lời
Khi sản xuất giống cây ăn quả lâu năm bằng phương pháp vô tính nhằm mục đích buôn bán, vật liệu nhân giống phải được lấy từ cây đầu dòng hoặc vườn cây đầu dòng đã được cấp Quyết định công nhận. Việc cây mẹ sinh trưởng tốt trên thực tế không thay thế yêu cầu về nguồn vật liệu nhân giống theo quy định.
Theo điểm a khoản 2 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“a, Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi sản xuất lô giống có số lượng dưới 1.000 cây giống.”
Trong tình huống trên, ông K đã sản xuất 800 cây bưởi giống bằng phương pháp vô tính để bán nhưng vật liệu nhân giống không được lấy từ cây đầu dòng hoặc vườn cây đầu dòng đã được công nhận. Vì vậy, ông K có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.
 Theo khoản 4 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, ông K còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là đình chỉ hoạt động sản xuất giống cây trồng từ 03 tháng đến 06 tháng.
Ngoài hình thức phạt tiền và hình thức xử phạt bổ sung, theo khoản 5 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, ông K còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc tiêu hủy giống cây trồng.”
Như vậy, ông K có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng, bị đình chỉ hoạt động sản xuất giống cây trồng từ 03 tháng đến 06 tháng, đồng thời bị buộc tiêu hủy toàn bộ lô 800 cây bưởi giống được sản xuất từ vật liệu nhân giống không lấy từ cây đầu dòng hoặc vườn cây đầu dòng đã được cấp Quyết định công nhận.
Tình huống 16:
Bà N tổ chức sản xuất cây giống cà phê bằng phương pháp giâm cành để bán cho các hộ trồng cà phê. Trong một đợt sản xuất, bà N lấy cành từ vườn cà phê của gia đình để nhân giống 2.000 cây cà phê con.
Qua kiểm tra, cơ quan chuyên môn xác định vườn cà phê được bà N sử dụng để lấy vật liệu nhân giống chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp Quyết định công nhận là vườn cây đầu dòng. Các cây được lấy cành cũng không phải là cây đầu dòng đã được công nhận.
Bà N cho rằng vườn cà phê đã được trồng ổn định nhiều năm, cây sinh trưởng tốt và cho năng suất cao nên có thể sử dụng cành từ vườn này để sản xuất cây giống mà không cần Quyết định công nhận.
Bà N phải chịu những hình thức xử lý nào khi sản xuất 2.000 cây cà phê giống từ nguồn vật liệu nhân giống chưa được công nhận?
Trả lời
Cây cà phê là cây công nghiệp lâu năm. Khi sản xuất giống cây công nghiệp lâu năm bằng phương pháp vô tính nhằm mục đích buôn bán, vật liệu nhân giống phải được lấy từ cây đầu dòng hoặc vườn cây đầu dòng đã được cấp Quyết định công nhận.
Việc vườn cà phê sinh trưởng tốt, cho năng suất cao trên thực tế không thay thế yêu cầu về việc công nhận cây đầu dòng hoặc vườn cây đầu dòng theo quy định.
Theo điểm b khoản 2 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“b, Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi sản xuất lô giống có số lượng từ 1.000 cây đến dưới 3.000 cây giống.”
Trong tình huống trên, bà N đã sản xuất 2.000 cây cà phê giống bằng phương pháp vô tính nhằm mục đích buôn bán nhưng không lấy vật liệu nhân giống từ cây đầu dòng hoặc vườn cây đầu dòng đã được cấp Quyết định công nhận. Vì vậy, bà N có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo khoản 4 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, bà N còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung “Đình chỉ hoạt động sản xuất giống cây trồng từ 03 tháng đến 06 tháng.”
Đồng thời, theo khoản 5 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, bà N còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc tiêu hủy giống cây trồng.”
Như vậy, bà N có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng, bị đình chỉ hoạt động sản xuất giống cây trồng từ 03 tháng đến 06 tháng, đồng thời bị buộc tiêu hủy toàn bộ lô 2.000 cây cà phê giống được sản xuất từ nguồn vật liệu nhân giống chưa được công nhận.
Tình huống 17:
Ông P tổ chức nhân giống cây cam bằng phương pháp ghép mắt để bán cho các hộ trồng cây ăn quả. Trong đợt sản xuất mới, ông P lấy mắt ghép từ vườn cam của gia đình để sản xuất 4.000 cây cam giống.
Qua kiểm tra, cơ quan chuyên môn xác định những cây cam được sử dụng để lấy mắt ghép không phải là cây đầu dòng và vườn cam của ông P cũng chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp Quyết định công nhận là vườn cây đầu dòng.
Ông P cho rằng vườn cam đã cho quả ổn định trong nhiều năm, cây ít sâu bệnh và có chất lượng quả tốt nên hoàn toàn đủ điều kiện để lấy mắt ghép sản xuất cây giống bán ra thị trường.
Việc sản xuất 4.000 cây cam giống từ vườn cây chưa được công nhận sẽ khiến ông P phải chịu những chế tài nào?
Trả lời
Khi sản xuất giống cây ăn quả lâu năm bằng phương pháp vô tính nhằm mục đích buôn bán, vật liệu nhân giống phải được lấy từ cây đầu dòng hoặc vườn cây đầu dòng đã được cấp Quyết định công nhận. Chất lượng thực tế của cây trong vườn không thay thế yêu cầu về nguồn vật liệu nhân giống đã được công nhận.
Theo điểm c khoản 2 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“c, Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với hành vi sản xuất lô giống có số lượng từ 3.000 cây đến dưới 5.000 cây giống.”
Trong tình huống trên, ông P sản xuất 4.000 cây cam giống bằng phương pháp vô tính nhằm mục đích buôn bán nhưng không lấy vật liệu nhân giống từ cây đầu dòng hoặc vườn cây đầu dòng đã được cấp Quyết định công nhận. Vì vậy, ông P có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo khoản 4 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, ông P còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung “Đình chỉ hoạt động sản xuất giống cây trồng từ 03 tháng đến 06 tháng.”
Đồng thời, theo khoản 5 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, ông P còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc tiêu hủy giống cây trồng.”
Như vậy, ông P có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng, bị đình chỉ hoạt động sản xuất giống cây trồng từ 03 tháng đến 06 tháng, đồng thời bị buộc tiêu hủy toàn bộ lô 4.000 cây cam giống được sản xuất từ nguồn vật liệu nhân giống chưa được công nhận.
Tình huống 18:
Bà Q tổ chức sản xuất cây giống hồ tiêu bằng phương pháp giâm hom để bán cho các hộ dân trong vùng. Trong một đợt sản xuất, bà Q lấy hom từ vườn hồ tiêu của gia đình để nhân giống 3.500 cây hồ tiêu con.
Khi kiểm tra cơ sở, cơ quan chuyên môn xác định các cây hồ tiêu được sử dụng để lấy hom không phải là cây đầu dòng và vườn hồ tiêu của bà Q cũng chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp Quyết định công nhận là vườn cây đầu dòng.
Bà Q cho rằng vườn hồ tiêu của gia đình có nhiều cây sinh trưởng khỏe, ít sâu bệnh và cho năng suất cao nên có thể sử dụng làm nguồn vật liệu nhân giống mà không cần phải được công nhận là cây đầu dòng hoặc vườn cây đầu dòng.
Trong trường hợp này, mức phạt và các biện pháp xử lý áp dụng đối với bà Q được xác định như thế nào?
Trả lời
Hồ tiêu là cây công nghiệp lâu năm. Khi sản xuất giống cây công nghiệp lâu năm bằng phương pháp vô tính nhằm mục đích buôn bán, vật liệu nhân giống phải được lấy từ cây đầu dòng hoặc vườn cây đầu dòng đã được cấp Quyết định công nhận.
Việc cây hồ tiêu sinh trưởng khỏe và cho năng suất cao trên thực tế không thay thế yêu cầu về nguồn vật liệu nhân giống đã được cơ quan có thẩm quyền công nhận.
Theo điểm c khoản 2 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“c, Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với hành vi sản xuất lô giống có số lượng từ 3.000 cây đến dưới 5.000 cây giống.”
Trong tình huống trên, bà Q đã sản xuất 3.500 cây hồ tiêu giống bằng phương pháp vô tính nhằm mục đích buôn bán nhưng không lấy vật liệu nhân giống từ cây đầu dòng hoặc vườn cây đầu dòng đã được cấp Quyết định công nhận. Vì vậy, bà Q có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo khoản 4 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, bà Q còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung “Đình chỉ hoạt động sản xuất giống cây trồng từ 03 tháng đến 06 tháng.”
Đồng thời, theo khoản 5 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, bà Q còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc tiêu hủy giống cây trồng.”
Như vậy, bà Q có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng, bị đình chỉ hoạt động sản xuất giống cây trồng từ 03 tháng đến 06 tháng, đồng thời bị buộc tiêu hủy toàn bộ lô 3.500 cây hồ tiêu giống được sản xuất từ nguồn vật liệu nhân giống chưa được công nhận.
Tình huống 19:
Ông R tổ chức sản xuất cây giống sầu riêng bằng phương pháp ghép để bán cho các hộ trồng cây ăn quả. Trong một đợt sản xuất, ông R lấy mắt ghép từ vườn sầu riêng của gia đình để nhân giống 6.000 cây sầu riêng con.
Qua kiểm tra, cơ quan chuyên môn xác định những cây sầu riêng được sử dụng để lấy mắt ghép không phải là cây đầu dòng và vườn sầu riêng của ông R cũng chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp Quyết định công nhận là vườn cây đầu dòng.
Ông R giải thích rằng các cây sầu riêng trong vườn đều có nguồn gốc rõ ràng, sinh trưởng tốt, cho quả đạt chất lượng và đã được gia đình tuyển chọn trong nhiều năm nên có thể sử dụng làm nguồn vật liệu nhân giống.
Với việc sản xuất 6.000 cây sầu riêng giống để bán từ nguồn vật liệu chưa được công nhận, ông R phải chịu mức phạt và các biện pháp xử lý nào?
Trả lời
Sầu riêng là cây ăn quả lâu năm. Khi sản xuất giống cây ăn quả lâu năm bằng phương pháp vô tính nhằm mục đích buôn bán, vật liệu nhân giống phải được lấy từ cây đầu dòng hoặc vườn cây đầu dòng đã được cấp Quyết định công nhận.
Việc ông R tự tuyển chọn các cây có đặc tính tốt không thay thế thủ tục công nhận cây đầu dòng hoặc vườn cây đầu dòng của cơ quan có thẩm quyền.
Theo điểm d khoản 2 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“d, Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi sản xuất lô giống có số lượng từ 5.000 cây giống trở lên.”
Trong tình huống trên, ông R đã sản xuất 6.000 cây sầu riêng giống bằng phương pháp vô tính nhằm mục đích buôn bán nhưng không lấy vật liệu nhân giống từ cây đầu dòng hoặc vườn cây đầu dòng đã được cấp Quyết định công nhận. Vì vậy, ông R có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo khoản 4 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, ông R còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung “Đình chỉ hoạt động sản xuất giống cây trồng từ 03 tháng đến 06 tháng.”
Đồng thời, theo khoản 5 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, ông R còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc tiêu hủy giống cây trồng.”
Như vậy, ông R có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, bị đình chỉ hoạt động sản xuất giống cây trồng từ 03 tháng đến 06 tháng, đồng thời bị buộc tiêu hủy toàn bộ lô 6.000 cây sầu riêng giống được sản xuất từ nguồn vật liệu nhân giống chưa được công nhận.
Tình huống 20:
Ông T tự chọn lọc và nhân giống một loại dưa chuột mới để cung cấp cho các hộ sản xuất nông nghiệp trên địa bàn. Sau một thời gian sản xuất, ông T đã tạo ra một lượng hạt giống có tổng giá trị 42.000.000 đồng, dự kiến đóng gói và bán ra thị trường.
Qua kiểm tra, cơ quan chuyên môn xác định giống dưa chuột này chưa được cấp Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng, chưa được cấp Quyết định công nhận giống cây trồng mới, chưa được cấp Quyết định công nhận lưu hành đặc cách và ông T cũng chưa thực hiện thủ tục tự công bố lưu hành giống cây trồng.
Ông T cho rằng số hạt giống mới chỉ được sản xuất thử nghiệm, chưa bán hết cho người dân và có giá trị dưới 50.000.000 đồng nên không thuộc trường hợp bị xử phạt.
Việc sản xuất lượng hạt giống trị giá 42.000.000 đồng khi giống chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành sẽ khiến ông T bị xử lý như thế nào?
Trả lời
Việc xác định hành vi vi phạm căn cứ vào mục đích sản xuất giống cây trồng để buôn bán, không phụ thuộc vào việc toàn bộ lượng giống đã được bán ra thị trường hay chưa.
Trong trường hợp này, ông T đã sản xuất giống dưa chuột nhằm mục đích buôn bán nhưng giống chưa được cấp một trong các quyết định công nhận theo quy định và cũng chưa được tự công bố lưu hành. Lượng giống được sản xuất có giá trị 42.000.000 đồng, thuộc mức dưới 50.000.000 đồng.
Theo điểm a khoản 3 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“a, Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với lượng giống sản xuất có giá trị dưới 50.000.000 đồng mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.”
Do đó, nếu hành vi của ông T không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, ông T có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo khoản 4 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, ông T còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung “Đình chỉ hoạt động sản xuất giống cây trồng từ 03 tháng đến 06 tháng.”
Đồng thời, theo khoản 5 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, ông T còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc tiêu hủy giống cây trồng.”
Như vậy, ông T có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng, bị đình chỉ hoạt động sản xuất giống cây trồng từ 03 tháng đến 06 tháng, đồng thời bị buộc tiêu hủy toàn bộ lượng hạt giống dưa chuột trị giá 42.000.000 đồng được sản xuất nhằm mục đích buôn bán khi giống chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành.
Tình huống 21:
Bà U tự chọn lọc và sản xuất một giống bí đỏ mới để đóng gói, cung cấp cho các cửa hàng kinh doanh giống cây trồng. Tổng giá trị lượng hạt giống bí đỏ đã sản xuất được xác định là 75.000.000 đồng.
Qua kiểm tra, cơ quan chuyên môn xác định giống bí đỏ này chưa được cấp Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng, chưa được cấp Quyết định công nhận giống cây trồng mới, chưa được cấp Quyết định công nhận lưu hành đặc cách và bà U cũng chưa thực hiện tự công bố lưu hành giống cây trồng.
Bà U giải thích rằng giống bí đỏ đang trong quá trình hoàn thiện hồ sơ tự công bố lưu hành. Do đã có một số cửa hàng đặt mua trước nên bà tiến hành sản xuất để kịp giao hàng sau khi hoàn tất thủ tục.
Bà U bị xử lý ra sao khi đã sản xuất lượng hạt giống trị giá 75.000.000 đồng để bán trong khi giống chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành?
Trả lời
Việc đang chuẩn bị hoặc hoàn thiện hồ sơ không có nghĩa là giống cây trồng đã được phép lưu hành. Trước khi sản xuất giống cây trồng nhằm mục đích buôn bán, giống đó phải được cấp quyết định công nhận phù hợp hoặc đã được tự công bố lưu hành theo quy định.
Theo điểm b khoản 3 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“b, Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với lượng giống sản xuất có giá trị từ 50.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.”
Trong tình huống trên, bà U sản xuất giống bí đỏ nhằm mục đích buôn bán khi giống chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành. Lượng hạt giống được sản xuất có giá trị 75.000.000 đồng, thuộc khoảng từ 50.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng. Vì vậy, nếu không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bà U có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo khoản 4 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, bà U còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung “Đình chỉ hoạt động sản xuất giống cây trồng từ 03 tháng đến 06 tháng.”
Đồng thời, theo khoản 5 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, bà U còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc tiêu hủy giống cây trồng.”
Như vậy, bà U có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng, bị đình chỉ hoạt động sản xuất giống cây trồng từ 03 tháng đến 06 tháng, đồng thời bị buộc tiêu hủy toàn bộ lượng hạt giống bí đỏ trị giá 75.000.000 đồng được sản xuất nhằm mục đích buôn bán khi giống chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành.
Tình huống 22:
Công ty V tự chọn lọc và tổ chức sản xuất một giống ngô ngọt mới để cung cấp cho các đại lý kinh doanh giống cây trồng. Tổng giá trị lượng hạt giống ngô đã sản xuất được xác định là 125.000.000 đồng.
Qua kiểm tra, cơ quan chuyên môn xác định giống ngô ngọt này chưa được cấp Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng, chưa được cấp Quyết định công nhận giống cây trồng mới, chưa được cấp Quyết định công nhận lưu hành đặc cách và Công ty V cũng chưa thực hiện tự công bố lưu hành giống cây trồng.
Đại diện công ty cho rằng giống ngô đang được hoàn thiện hồ sơ để đề nghị công nhận lưu hành. Do đã ký thỏa thuận nguyên tắc với một số đại lý nên công ty tiến hành sản xuất trước để chủ động nguồn hàng.
Công ty V sẽ bị áp dụng những chế tài nào khi sản xuất lượng hạt giống trị giá 125.000.000 đồng để bán trong khi giống chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành?
Trả lời
Việc đang chuẩn bị hồ sơ đề nghị công nhận lưu hành không đồng nghĩa với việc giống cây trồng đã đủ điều kiện để sản xuất nhằm mục đích buôn bán. Trước khi tổ chức sản xuất để đưa ra thị trường, giống cây trồng phải được cấp quyết định công nhận phù hợp hoặc đã được tự công bố lưu hành theo quy định.
Theo điểm c khoản 3 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“c, Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với lượng giống sản xuất có giá trị từ 100.000.000 đồng đến dưới 150.000.000 đồng mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.”
Trong tình huống trên, Công ty V đã sản xuất giống ngô ngọt nhằm mục đích buôn bán khi giống chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành. Lượng giống được sản xuất có giá trị 125.000.000 đồng, thuộc khoảng từ 100.000.000 đồng đến dưới 150.000.000 đồng. Vì vậy, nếu không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, Công ty V có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo khoản 4 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty V còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung “Đình chỉ hoạt động sản xuất giống cây trồng từ 03 tháng đến 06 tháng.”
Đồng thời, theo khoản 5 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty V còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc tiêu hủy giống cây trồng.”
Như vậy, Công ty V có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng, bị đình chỉ hoạt động sản xuất giống cây trồng từ 03 tháng đến 06 tháng, đồng thời bị buộc tiêu hủy toàn bộ lượng hạt giống ngô ngọt trị giá 125.000.000 đồng được sản xuất nhằm mục đích buôn bán khi giống chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành.
Tình huống 23:
Công ty G nghiên cứu, chọn lọc và tổ chức sản xuất một giống lúa mới để cung cấp cho các đại lý kinh doanh giống cây trồng. Tổng giá trị lượng hạt giống lúa đã sản xuất được xác định là 180.000.000 đồng.
Qua kiểm tra, cơ quan chuyên môn xác định giống lúa này chưa được cấp Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng, chưa được cấp Quyết định công nhận giống cây trồng mới, chưa được cấp Quyết định công nhận lưu hành đặc cách và Công ty G cũng chưa thực hiện tự công bố lưu hành giống cây trồng.
Đại diện Công ty G cho rằng giống lúa mới chỉ được sản xuất để chuẩn bị nguồn hàng, chưa chính thức phân phối ra thị trường. Công ty dự kiến hoàn thành thủ tục công nhận lưu hành trước khi giao giống cho các đại lý nên cho rằng việc sản xuất trước không vi phạm quy định.
Với lượng hạt giống trị giá 180.000.000 đồng đã được sản xuất để bán khi chưa hoàn thành thủ tục công nhận hoặc tự công bố lưu hành, Công ty G sẽ bị xử lý như thế nào?
Trả lời
Hành vi vi phạm được xác định khi tổ chức sản xuất giống cây trồng nhằm mục đích buôn bán trong khi giống chưa được cấp quyết định công nhận phù hợp hoặc chưa được tự công bố lưu hành. Việc lượng giống chưa được giao cho đại lý không làm thay đổi mục đích sản xuất để buôn bán của Công ty G.
Theo điểm d khoản 3 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“d, Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 45.000.000 đồng đối với lượng giống sản xuất có giá trị từ 150.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.”
Trong tình huống trên, Công ty G đã sản xuất giống lúa nhằm mục đích buôn bán khi giống chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành. Lượng giống được sản xuất có giá trị 180.000.000 đồng, thuộc khoảng từ 150.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng. Vì vậy, nếu không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, Công ty G có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 45.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo khoản 4 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty G còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung “Đình chỉ hoạt động sản xuất giống cây trồng từ 03 tháng đến 06 tháng.”
Đồng thời, theo khoản 5 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty G còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc tiêu hủy giống cây trồng.”
Như vậy, Công ty G có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 45.000.000 đồng, bị đình chỉ hoạt động sản xuất giống cây trồng từ 03 tháng đến 06 tháng, đồng thời bị buộc tiêu hủy toàn bộ lượng hạt giống lúa trị giá 180.000.000 đồng được sản xuất nhằm mục đích buôn bán khi giống chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành.
Tình huống 24:
Công ty H tổ chức sản xuất một giống ngô lai mới để cung cấp cho các đại lý kinh doanh giống cây trồng. Tổng giá trị lượng hạt giống ngô đã sản xuất được xác định là 260.000.000 đồng.
Qua kiểm tra, cơ quan chức năng xác định giống ngô này chưa được cấp Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng, chưa được cấp Quyết định công nhận giống cây trồng mới, chưa được cấp Quyết định công nhận lưu hành đặc cách và Công ty H cũng chưa thực hiện tự công bố lưu hành giống cây trồng.
Do giá trị lượng giống sản xuất từ 200.000.000 đồng trở lên, vụ việc được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng hình sự để xem xét. Sau quá trình xác minh, cơ quan tiến hành tố tụng ban hành quyết định không khởi tố vụ án hình sự và có văn bản đề nghị xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty H.
Đại diện công ty cho rằng vụ việc đã có quyết định không khởi tố vụ án hình sự nên công ty không còn phải chịu trách nhiệm pháp lý đối với lượng giống đã sản xuất.
Công ty H sẽ bị xử lý như thế nào sau khi cơ quan tiến hành tố tụng quyết định không khởi tố vụ án hình sự đối với hành vi sản xuất lượng giống trị giá 260.000.000 đồng?
Trả lời
Quyết định không khởi tố vụ án hình sự không đồng nghĩa với việc hành vi của Công ty H không bị xử lý. Khi cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng hình sự có văn bản đề nghị xử phạt vi phạm hành chính hoặc ban hành một trong các quyết định được pháp luật quy định, hành vi vẫn có thể bị xử phạt hành chính.
Theo điểm đ khoản 3 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“đ, Phạt tiền từ 45.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với lượng giống sản xuất có giá trị từ 200.000.000 đồng trở lên khi cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng hình sự có văn bản đề nghị xử phạt vi phạm hành chính hoặc một trong các quyết định không khởi tố vụ án hình sự, quyết định hủy bỏ quyết định khởi tố vụ án hình sự, quyết định đình chỉ điều tra, quyết định đình chỉ vụ án, quyết định đình chỉ vụ án đối với bị can, miễn trách nhiệm hình sự theo bản án.”
Trong tình huống trên, Công ty H đã sản xuất giống ngô lai nhằm mục đích buôn bán khi giống chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành. Lượng giống được sản xuất có giá trị 260.000.000 đồng và cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng hình sự đã ban hành quyết định không khởi tố vụ án hình sự, đồng thời đề nghị xử phạt vi phạm hành chính. Vì vậy, Công ty H có thể bị phạt tiền từ 45.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo khoản 4 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty H còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung “Đình chỉ hoạt động sản xuất giống cây trồng từ 03 tháng đến 06 tháng.”
Đồng thời, theo khoản 5 Điều 11 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty H còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc tiêu hủy giống cây trồng.”
Như vậy, Công ty H có thể bị phạt tiền từ 45.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, bị đình chỉ hoạt động sản xuất giống cây trồng từ 03 tháng đến 06 tháng, đồng thời bị buộc tiêu hủy toàn bộ lượng hạt giống ngô lai trị giá 260.000.000 đồng được sản xuất nhằm mục đích buôn bán khi giống chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành.
Tình huống 25:
Công ty K buôn bán giống hoa hướng dương HD2, là giống cây trồng không thuộc loài cây trồng chính. Trong bản tự công bố lưu hành, Công ty K xác định giống HD2 có thời gian sinh trưởng từ 85 đến 90 ngày, chiều cao cây trung bình từ 140 đến 160 cm và hoa có màu vàng.
Tuy nhiên, trên bao bì và tài liệu giới thiệu sản phẩm tại các đại lý, công ty ghi giống hoa hướng dương HD2 có thời gian sinh trưởng từ 65 đến 70 ngày, chiều cao trung bình 120 cm và có khả năng cho hoa màu vàng cam.
Qua kiểm tra, cơ quan chuyên môn xác định các thông tin được Công ty K sử dụng để buôn bán giống HD2 không đúng với nội dung mà công ty đã tự công bố lưu hành. Công ty thu được 18.000.000 đồng tiền lợi từ việc buôn bán số giống vi phạm.
Đại diện công ty cho rằng thông tin trên bao bì được điều chỉnh theo kết quả trồng thử gần nhất và các đặc tính cơ bản của giống không thay đổi nên không cần thực hiện lại việc tự công bố lưu hành.
Việc tự điều chỉnh thông tin của giống trên bao bì mà không phù hợp với nội dung đã công bố khiến Công ty K phải chịu trách nhiệm như thế nào?
Trả lời
Đối với giống cây trồng không thuộc loài cây trồng chính, tổ chức buôn bán phải bảo đảm thông tin của giống phù hợp với nội dung đã tự công bố lưu hành. Khi có sự thay đổi, doanh nghiệp không được tự ý sử dụng thông tin khác với nội dung đã công bố để buôn bán giống cây trồng.
Theo khoản 1 Điều 12 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“1. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi buôn bán mỗi loại giống cây trồng không thuộc loài cây trồng chính mà thông tin của giống cây trồng không đúng nội dung trong tự công bố lưu hành giống cây trồng theo quy định của pháp luật về trồng trọt.”
Trong tình huống trên, Công ty K buôn bán giống hoa hướng dương HD2 là giống không thuộc loài cây trồng chính, nhưng thông tin ghi trên bao bì và tài liệu giới thiệu không đúng với nội dung tự công bố lưu hành. Vì vậy, Công ty K có thể bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo điểm b khoản 5 Điều 12 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty K còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm.”
Như vậy, Công ty K không chỉ bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng mà còn bị buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp 18.000.000 đồng có được từ việc buôn bán giống hoa hướng dương HD2 với thông tin không đúng nội dung tự công bố lưu hành.
Tình huống 26:
Công ty M kinh doanh giống lúa thuần LT5 tại nhiều đại lý trên địa bàn. Đây là giống thuộc loài cây trồng chính và đã được cấp Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng.
Theo nội dung Quyết định công nhận lưu hành, giống lúa LT5 có thời gian sinh trưởng từ 105 đến 110 ngày, phù hợp với vụ xuân và vụ mùa tại khu vực được xác định trong quyết định. Tuy nhiên, trên bao bì và tài liệu quảng bá, Công ty M ghi giống có thời gian sinh trưởng từ 90 đến 95 ngày và có thể gieo trồng quanh năm tại mọi vùng sinh thái.
Qua kiểm tra, cơ quan chuyên môn xác định thông tin mà Công ty M sử dụng để buôn bán giống lúa LT5 không đúng với nội dung trong Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng. Từ việc bán số giống vi phạm, công ty thu được khoản lợi bất hợp pháp là 25.000.000 đồng.
Đại diện Công ty M cho rằng các thông tin trên bao bì được điều chỉnh theo kết quả sản xuất thực tế của một số khách hàng và chỉ nhằm giúp người mua dễ lựa chọn thời vụ.
Công ty M sẽ bị xử lý như thế nào khi buôn bán giống lúa với thông tin khác với nội dung đã được công nhận lưu hành?
Trả lời
Giống lúa là giống thuộc loài cây trồng chính. Khi buôn bán giống cây trồng thuộc loài cây trồng chính, tổ chức phải bảo đảm thông tin về giống phù hợp với nội dung trong Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng, Quyết định công nhận giống cây trồng mới hoặc Quyết định công nhận lưu hành đặc cách giống cây trồng.
Việc doanh nghiệp tự điều chỉnh thông tin theo kết quả sản xuất thực tế của một số khách hàng không làm thay đổi nội dung đã được cơ quan có thẩm quyền công nhận.
Theo khoản 2 Điều 12 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“2. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi buôn bán mỗi loại giống cây trồng thuộc loài cây trồng chính mà thông tin của giống cây trồng không đúng nội dung trong Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng hoặc Quyết định công nhận giống cây trồng mới hoặc Quyết định công nhận lưu hành đặc cách giống cây trồng.”
Trong tình huống trên, Công ty M buôn bán giống lúa LT5 thuộc loài cây trồng chính nhưng thông tin về thời gian sinh trưởng và phạm vi gieo trồng không đúng với nội dung trong Quyết định công nhận lưu hành. Vì vậy, Công ty M có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo khoản 4 Điều 12 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty M còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung “Đình chỉ hoạt động buôn bán giống cây trồng từ 01 tháng đến 03 tháng.”
Đồng thời, theo điểm b khoản 5 Điều 12 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty M còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm.”
Như vậy, Công ty M có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng, bị đình chỉ hoạt động buôn bán giống cây trồng từ 01 tháng đến 03 tháng, đồng thời bị buộc nộp lại khoản lợi bất hợp pháp 25.000.000 đồng có được từ việc buôn bán giống lúa LT5 với thông tin không đúng nội dung trong Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng.
Tình huống 27:
Ông N buôn bán một lô hạt giống dưa hấu trị giá 40.000.000 đồng tại cửa hàng vật tư nông nghiệp của gia đình. Trước thời điểm kiểm tra, ông N đã bán được một phần lô giống và thu về 8.000.000 đồng.
Qua kiểm tra, cơ quan chuyên môn xác định giống dưa hấu này chưa được cấp Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng, chưa được cấp Quyết định công nhận giống cây trồng mới, chưa được cấp Quyết định công nhận lưu hành đặc cách và cũng chưa được tự công bố lưu hành giống cây trồng.
Ông N cho rằng lô giống có giá trị không lớn, mới được đưa ra bán thử và chưa tiêu thụ hết nên chưa cần thực hiện thủ tục công nhận hoặc tự công bố lưu hành.
Với lô hạt giống trị giá 40.000.000 đồng chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành, ông N sẽ phải chịu những biện pháp xử lý nào?
Trả lời
Khi đưa giống cây trồng ra buôn bán, cá nhân phải bảo đảm giống đã được cấp quyết định công nhận phù hợp hoặc đã được tự công bố lưu hành. Việc lô giống chưa được tiêu thụ hết không làm thay đổi hành vi vi phạm.
Theo điểm a khoản 3 Điều 12 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“a, Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với lượng giống buôn bán có giá trị dưới 50.000.000 đồng mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.”
Trong tình huống trên, ông N đã buôn bán lô hạt giống dưa hấu trị giá 40.000.000 đồng khi giống chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành. Vì vậy, nếu không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, ông N có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo khoản 4 Điều 12 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, ông N còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung “Đình chỉ hoạt động buôn bán giống cây trồng từ 01 tháng đến 03 tháng.”
Đồng thời, theo điểm a và điểm b khoản 5 Điều 12 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, ông N còn bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc tiêu hủy giống cây trồng” và “buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm.”
Do khoản tiền 8.000.000 đồng có được từ việc buôn bán giống dưa hấu chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành nên đây được xác định là số lợi bất hợp pháp mà ông N phải nộp lại.
Như vậy, ông N có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng, bị đình chỉ hoạt động buôn bán giống cây trồng từ 01 tháng đến 03 tháng, bị buộc tiêu hủy số hạt giống dưa hấu vi phạm còn lại, đồng thời phải nộp lại 8.000.000 đồng số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.
Tình huống 28:
Bà P buôn bán một lô hạt giống bí xanh trị giá 80.000.000 đồng tại cửa hàng vật tư nông nghiệp. Trước thời điểm kiểm tra, bà P đã bán được một phần lô giống và thu về 15.000.000 đồng.
Qua kiểm tra, cơ quan chuyên môn xác định giống bí xanh này chưa được cấp Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng, chưa được cấp Quyết định công nhận giống cây trồng mới, chưa được cấp Quyết định công nhận lưu hành đặc cách và cũng chưa được tự công bố lưu hành giống cây trồng.
Bà P cho rằng giống mới chỉ được đưa ra bán thử, chưa tiêu thụ hết và đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục tự công bố lưu hành.
Việc buôn bán lô giống trị giá 80.000.000 đồng khi chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành sẽ khiến bà P phải chịu những biện pháp xử lý nào?
Trả lời
Việc đang hoàn thiện thủ tục không có nghĩa là giống cây trồng đã đủ điều kiện lưu hành. Khi đưa giống ra buôn bán, cá nhân phải bảo đảm giống đã được cấp quyết định công nhận phù hợp hoặc đã được tự công bố lưu hành.
Theo điểm b khoản 3 Điều 12 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“b, Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với lượng giống buôn bán có giá trị từ 50.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.”
Trong tình huống trên, bà P đã buôn bán lô hạt giống bí xanh trị giá 80.000.000 đồng khi giống chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành. Vì vậy, nếu không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bà P có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo khoản 4 Điều 12 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, bà P còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung “Đình chỉ hoạt động buôn bán giống cây trồng từ 01 tháng đến 03 tháng.”
Đồng thời, theo điểm a và điểm b khoản 5 Điều 12 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, bà P còn bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc tiêu hủy giống cây trồng” và “buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm.”
Do số tiền 15.000.000 đồng có được từ việc buôn bán giống bí xanh chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành nên đây được xác định là số lợi bất hợp pháp mà bà P phải nộp lại.
Như vậy, bà P có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng, bị đình chỉ hoạt động buôn bán giống cây trồng từ 01 tháng đến 03 tháng, bị buộc tiêu hủy số hạt giống bí xanh vi phạm còn lại, đồng thời phải nộp lại 15.000.000 đồng số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.
Tình huống 29:
Công ty Q buôn bán một lô hạt giống cà chua trị giá 120.000.000 đồng. Trước thời điểm kiểm tra, công ty đã bán được một phần lô giống và thu về 22.000.000 đồng.
Qua kiểm tra, cơ quan chuyên môn xác định giống cà chua này chưa được cấp Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng, chưa được cấp Quyết định công nhận giống cây trồng mới, chưa được cấp Quyết định công nhận lưu hành đặc cách và cũng chưa được tự công bố lưu hành giống cây trồng.
Đại diện Công ty Q cho rằng giống đang được hoàn thiện hồ sơ tự công bố lưu hành và lượng giống còn lại chưa được bán hết nên đề nghị không xử phạt.
Công ty Q sẽ phải chịu những chế tài nào đối với lô giống trị giá 120.000.000 đồng đã được đưa ra buôn bán khi chưa đủ điều kiện lưu hành?
Trả lời
Việc đang hoàn thiện hồ sơ hoặc chưa bán hết lô giống không làm thay đổi hành vi vi phạm. Trước khi đưa giống cây trồng ra buôn bán, tổ chức phải bảo đảm giống đã được cấp quyết định công nhận phù hợp hoặc đã được tự công bố lưu hành.
Theo điểm c khoản 3 Điều 12 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“c, Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với lượng giống buôn bán có giá trị từ 100.000.000 đồng đến dưới 150.000.000 đồng mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.”
Trong tình huống trên, Công ty Q đã buôn bán lô hạt giống cà chua trị giá 120.000.000 đồng khi giống chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành. Vì vậy, nếu không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, Công ty Q có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo khoản 4 Điều 12 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty Q còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung “Đình chỉ hoạt động buôn bán giống cây trồng từ 01 tháng đến 03 tháng.”
Đồng thời, theo điểm a và điểm b khoản 5 Điều 12 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty Q còn bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc tiêu hủy giống cây trồng” và “buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm.”
Sau khi xác định khoản tiền 22.000.000 đồng là khoản thu có được từ việc buôn bán giống cà chua chưa đủ điều kiện lưu hành, Công ty Q phải nộp lại khoản tiền này.
Như vậy, Công ty Q có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng, bị đình chỉ hoạt động buôn bán giống cây trồng từ 01 tháng đến 03 tháng, bị buộc tiêu hủy số hạt giống cà chua vi phạm còn lại, đồng thời phải nộp lại 22.000.000 đồng số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.
Tình huống 30:
Ông H được cấp Giấy chứng nhận tập huấn nghiệp vụ kiểm định ruộng giống đối với giống lúa. Tuy nhiên, theo đề nghị của một cơ sở sản xuất, ông H vẫn tiến hành kiểm định ruộng giống ngô và lập kết quả kiểm định cho lô giống này.
Qua kiểm tra, cơ quan chuyên môn xác định việc kiểm định giống ngô không thuộc phạm vi ghi trong Giấy chứng nhận đã cấp cho ông H.
Ông H cho rằng quy trình kiểm định ruộng giống lúa và giống ngô có nhiều điểm tương đồng nên việc thực hiện kiểm định không ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả.
Việc kiểm định ruộng giống ngô ngoài phạm vi được chứng nhận sẽ khiến ông H bị xử lý như thế nào?
Trả lời
Người thực hiện kiểm định ruộng giống chỉ được kiểm định trong phạm vi ghi tại Giấy chứng nhận tập huấn nghiệp vụ kiểm định ruộng giống. Việc có kinh nghiệm hoặc cho rằng quy trình tương đồng không làm phát sinh quyền kiểm định ngoài phạm vi được chứng nhận.
Theo khoản 1 Điều 13 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“1. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi kiểm định ruộng giống không đúng phạm vi trong Giấy chứng nhận tập huấn nghiệp vụ kiểm định ruộng giống.”
Trong tình huống trên, ông H kiểm định ruộng giống ngô trong khi Giấy chứng nhận chỉ ghi phạm vi kiểm định giống lúa. Vì vậy, ông H có thể bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo khoản 5 Điều 13 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, ông H còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung “Tước quyền sử dụng Giấy chứng nhận tập huấn nghiệp vụ kiểm định ruộng giống có thời hạn từ 06 tháng đến 12 tháng.”
Đồng thời, theo điểm a và điểm b khoản 6 Điều 13 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, ông H còn bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc hủy bỏ kết quả kiểm định lô giống” và “buộc chuyển đổi mục đích sử dụng lô giống.”
Như vậy, ông H có thể bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng, bị tước quyền sử dụng Giấy chứng nhận từ 06 tháng đến 12 tháng, đồng thời phải hủy bỏ kết quả kiểm định ruộng giống ngô và chuyển đổi mục đích sử dụng lô giống đã được kiểm định không đúng phạm vi.
Tình huống 31:
Công ty L sản xuất một lô hạt giống lúa để cung cấp cho các đại lý. Theo quy định, ruộng sản xuất giống lúa này phải được kiểm định trong quá trình sản xuất. Tuy nhiên, Công ty L không thuê người có chuyên môn thực hiện kiểm định ruộng giống mà vẫn thu hoạch, xử lý và chuẩn bị đưa lô giống ra thị trường.
Đại diện công ty cho rằng ruộng giống sinh trưởng đồng đều, không phát hiện cây khác dạng hoặc sâu bệnh nên không cần thực hiện kiểm định.
Khi bỏ qua việc kiểm định ruộng giống bắt buộc, Công ty L sẽ phải xử lý lô giống như thế nào và chịu mức phạt bao nhiêu?
Trả lời
Kiểm định ruộng giống là yêu cầu bắt buộc nhằm đánh giá ruộng sản xuất giống trong quá trình sinh trưởng. Việc công ty tự nhận định ruộng giống đồng đều không thay thế cho kết quả kiểm định theo quy định.
Theo khoản 4 Điều 13 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“4, Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi sản xuất mỗi loại giống nhưng không thực hiện kiểm định ruộng giống theo quy định.”
Trong tình huống trên, Công ty L sản xuất giống lúa nhưng không thực hiện kiểm định ruộng giống. Vì vậy, Công ty L có thể bị phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo điểm b khoản 6 Điều 13 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty L còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc chuyển đổi mục đích sử dụng lô giống.”
Như vậy, Công ty L có thể bị phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng, đồng thời bị buộc chuyển đổi mục đích sử dụng lô hạt giống lúa đã được sản xuất nhưng không thực hiện kiểm định ruộng giống theo quy định.
Tình huống 32:
Bà T có kinh nghiệm sản xuất giống lúa nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận tập huấn nghiệp vụ kiểm định ruộng giống. Theo đề nghị của một cơ sở sản xuất, bà T vẫn tiến hành kiểm định ruộng giống lúa và lập kết quả kiểm định cho lô giống.
Bà T cho rằng mình đã làm việc lâu năm trong lĩnh vực giống cây trồng, nắm rõ quy trình kỹ thuật nên có đủ khả năng thực hiện kiểm định.
Kinh nghiệm thực tế có thể thay thế Giấy chứng nhận tập huấn nghiệp vụ khi thực hiện kiểm định ruộng giống hay không?
Trả lời
Người thực hiện kiểm định ruộng giống phải được cấp Giấy chứng nhận tập huấn nghiệp vụ kiểm định ruộng giống. Kinh nghiệm thực tế không thay thế điều kiện này.
Theo khoản 3 Điều 13 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“3, Phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi thực hiện kiểm định ruộng giống nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận tập huấn nghiệp vụ kiểm định ruộng giống.”
Trong tình huống trên, bà T thực hiện kiểm định và lập kết quả kiểm định ruộng giống khi chưa được cấp Giấy chứng nhận. Vì vậy, bà T có thể bị phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo điểm a khoản 6 Điều 13 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, bà T còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc hủy bỏ kết quả kiểm định lô giống.”
Như vậy, bà T có thể bị phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng, đồng thời bị buộc hủy bỏ kết quả kiểm định đối với lô giống lúa đã kiểm định khi chưa có Giấy chứng nhận tập huấn nghiệp vụ.
Tình huống 33:
Ông V được cấp Giấy chứng nhận tập huấn nghiệp vụ lấy mẫu vật liệu nhân giống cây lúa. Tuy nhiên, theo đề nghị của cơ quan chuyên môn, ông V vẫn tiến hành lấy mẫu vật liệu nhân giống cây ngô để phục vụ việc kiểm tra chất lượng.
Ông V cho rằng kỹ thuật lấy mẫu cây lúa và cây ngô tương đối giống nhau nên việc lấy mẫu vẫn bảo đảm độ chính xác.
Việc lấy mẫu cây ngô ngoài phạm vi được ghi trong Giấy chứng nhận khiến ông V phải chịu những biện pháp xử lý nào?
Trả lời
Người lấy mẫu vật liệu nhân giống cây trồng chỉ được thực hiện trong phạm vi ghi tại Giấy chứng nhận tập huấn nghiệp vụ. Việc có kinh nghiệm hoặc cho rằng phương pháp lấy mẫu tương tự không thay thế yêu cầu này.
Theo khoản 1 Điều 14 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“1, Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi lấy mẫu vật liệu nhân giống cây trồng không đúng phạm vi trong Giấy chứng nhận tập huấn nghiệp vụ lấy mẫu vật liệu nhân giống cây trồng.”
Trong tình huống trên, ông V lấy mẫu vật liệu nhân giống cây ngô trong khi Giấy chứng nhận chỉ ghi phạm vi lấy mẫu cây lúa. Vì vậy, ông V có thể bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo khoản 4 Điều 14 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, ông V còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung “Tước quyền sử dụng Giấy chứng nhận tập huấn nghiệp vụ lấy mẫu vật liệu nhân giống cây trồng có thời hạn từ 06 tháng đến 12 tháng.”
Đồng thời, theo khoản 5 Điều 14 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, ông V còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc hủy bỏ kết quả lấy mẫu vật liệu nhân giống cây trồng, kết quả phân tích, thử nghiệm chất lượng vật liệu nhân giống cây trồng.”
Như vậy, ông V có thể bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng, bị tước quyền sử dụng Giấy chứng nhận từ 06 tháng đến 12 tháng, đồng thời bị buộc hủy bỏ kết quả lấy mẫu cây ngô và các kết quả phân tích, thử nghiệm chất lượng phát sinh từ mẫu được lấy không đúng phạm vi.
Tình huống 34:
Bà M đang làm việc tại một cơ sở sản xuất giống cây trồng. Mặc dù chưa được cấp Giấy chứng nhận tập huấn nghiệp vụ lấy mẫu vật liệu nhân giống cây trồng, bà M vẫn trực tiếp lấy mẫu một lô hạt giống ngô để phục vụ hoạt động kiểm tra chất lượng.
Bà M cho rằng mình đã được đồng nghiệp hướng dẫn đầy đủ quy trình lấy mẫu nên kết quả vẫn bảo đảm chính xác.
Bà M có được phép thực hiện lấy mẫu lô hạt giống ngô khi chưa được cấp Giấy chứng nhận tập huấn nghiệp vụ hay không, và nếu vi phạm thì bị xử lý ra sao?
Trả lời
Người thực hiện lấy mẫu vật liệu nhân giống cây trồng phải được cấp Giấy chứng nhận tập huấn nghiệp vụ theo quy định. Việc được hướng dẫn hoặc có kinh nghiệm thực tế không thay thế Giấy chứng nhận này.
Theo khoản 3 Điều 14 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“3, Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng đối với hành vi thực hiện lấy mẫu vật liệu nhân giống cây trồng nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận tập huấn nghiệp vụ lấy mẫu vật liệu nhân giống cây trồng.”
Trong tình huống trên, bà M trực tiếp lấy mẫu lô hạt giống ngô khi chưa được cấp Giấy chứng nhận tập huấn nghiệp vụ. Vì vậy, bà M có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo khoản 5 Điều 14 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, bà M còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “Buộc hủy bỏ kết quả lấy mẫu vật liệu nhân giống cây trồng, kết quả phân tích, thử nghiệm chất lượng vật liệu nhân giống cây trồng.”
Như vậy, bà M có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng, đồng thời bị buộc hủy bỏ kết quả lấy mẫu lô hạt giống ngô và các kết quả phân tích, thử nghiệm chất lượng được thực hiện trên cơ sở mẫu đã lấy không đúng quy định.
Tình huống 35:
Công ty A gửi một lô hạt giống dưa lưới ra nước ngoài để phục vụ hoạt động nghiên cứu và trao đổi giống, không nhằm mục đích thương mại. Theo thỏa thuận, đối tác nước ngoài chuyển cho Công ty A 12.000.000 đồng để hỗ trợ chi phí cung cấp lô giống.
Qua kiểm tra, cơ quan chức năng xác định giống dưa lưới này chưa được cấp Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng, Quyết định công nhận giống cây trồng mới, Quyết định công nhận lưu hành đặc cách và cũng chưa được tự công bố lưu hành. Giống không thuộc Danh mục nguồn gen giống cây trồng cấm xuất khẩu nhưng Công ty A không có Giấy phép xuất khẩu giống cây trồng.
Đại diện công ty cho rằng lô giống chỉ được gửi phục vụ nghiên cứu, không nhằm mục đích thương mại nên không cần xin giấy phép xuất khẩu.
Trong trường hợp này, Công ty A phải chịu mức phạt và thực hiện những biện pháp khắc phục hậu quả nào đối với lô hạt giống dưa lưới đã xuất khẩu?
Trả lời
Việc xuất khẩu giống cây trồng chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành để phục vụ nghiên cứu, khảo nghiệm, quảng cáo, triển lãm hoặc trao đổi quốc tế không vì mục đích thương mại vẫn phải có Giấy phép xuất khẩu giống cây trồng.
Theo khoản 1 Điều 15 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“1. Phạt tiền từ 25.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với hành vi xuất khẩu mỗi loại giống cây trồng và hạt lai của giống cây trồng chưa được cấp Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng hoặc Quyết định công nhận giống cây trồng mới hoặc Quyết định công nhận lưu hành đặc cách giống cây trồng hoặc tự công bố lưu hành giống cây trồng và không thuộc Danh mục nguồn gen giống cây trồng cấm xuất khẩu để phục vụ nghiên cứu, khảo nghiệm, quảng cáo, triển lãm, trao đổi quốc tế không vì mục đích thương mại, mà không có Giấy phép xuất khẩu giống cây trồng.”
Trong tình huống trên, Công ty A xuất khẩu một loại giống dưa lưới chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành và không có Giấy phép xuất khẩu. Vì vậy, Công ty A có thể bị phạt tiền từ 25.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng.
Theo điểm a khoản 2 Điều 15 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty A còn bị “buộc tiêu hủy lô hạt giống dưa lưới vi phạm.”
Đồng thời, theo điểm b khoản 2 Điều 15 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty A bị buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm. Sau khi xem xét hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền xác định khoản tiền 12.000.000 đồng mà đối tác chuyển cho Công ty A có được trực tiếp từ việc cung cấp lô giống xuất khẩu trái quy định. Do đó, công ty phải nộp lại toàn bộ khoản tiền này.
Như vậy, Công ty A có thể bị phạt tiền từ 25.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng, bị buộc tiêu hủy lô hạt giống dưa lưới, đồng thời phải nộp lại 12.000.000 đồng số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.
Tình huống 36:
Công ty B được cấp Giấy phép nhập khẩu một giống ngô chưa được công nhận lưu hành tại Việt Nam để phục vụ khảo nghiệm. Sau khi hoàn thành việc nhập khẩu và sử dụng lô giống, công ty không gửi báo cáo kết quả cho cơ quan có thẩm quyền theo quy định.
Đại diện công ty cho rằng giống chỉ được nhập khẩu để khảo nghiệm nội bộ, không đưa ra kinh doanh nên việc báo cáo là không cần thiết.
Sau khi đã nhập khẩu và sử dụng lô giống theo giấy phép, việc không gửi báo cáo sẽ dẫn đến hậu quả pháp lý gì đối với Công ty B?
Việc giống cây trồng được nhập khẩu để phục vụ nghiên cứu, khảo nghiệm, quảng cáo, triển lãm hoặc trao đổi quốc tế không làm mất nghĩa vụ báo cáo. Tổ chức nhập khẩu phải báo cáo kết quả nhập khẩu và sử dụng giống cho cơ quan có thẩm quyền.
Theo khoản 1 Điều 16 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“1. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi nhập khẩu mỗi loại giống cây trồng chưa được cấp Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng hoặc Quyết định công nhận giống cây trồng mới hoặc Quyết định công nhận lưu hành đặc cách giống cây trồng hoặc tự công bố lưu hành giống cây trồng và đã có Giấy phép nhập khẩu giống cây trồng để phục vụ nghiên cứu, khảo nghiệm, quảng cáo, triển lãm, trao đổi quốc tế mà không báo cáo kết quả nhập khẩu và sử dụng giống về cơ quan có thẩm quyền theo quy định.”
Trong tình huống trên, Công ty B đã được cấp Giấy phép nhập khẩu giống ngô nhưng không báo cáo kết quả nhập khẩu và sử dụng giống. Vì vậy, công ty có thể bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với loại giống vi phạm.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo điểm a khoản 4 Điều 16 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty B còn bị “Buộc báo cáo kết quả nhập khẩu và sử dụng giống về cơ quan có thẩm quyền theo quy định.”
Như vậy, Công ty B có thể bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng, đồng thời bị buộc thực hiện đầy đủ việc báo cáo kết quả nhập khẩu và sử dụng giống ngô cho cơ quan có thẩm quyền.
Tình huống 37:
Công ty C nhập khẩu một lô giống ớt chưa được cấp Quyết định công nhận lưu hành, Quyết định công nhận giống cây trồng mới, Quyết định công nhận lưu hành đặc cách và cũng chưa được tự công bố lưu hành tại Việt Nam.
Lô giống được nhập khẩu để phục vụ khảo nghiệm nhưng Công ty C không có Giấy phép nhập khẩu giống cây trồng. Đây cũng không phải trường hợp nhập khẩu hạt giống bố mẹ để sản xuất hạt lai phục vụ xuất khẩu.
Đại diện công ty cho rằng lô giống chỉ được dùng thử nghiệm, chưa đưa ra kinh doanh nên chưa cần xin giấy phép nhập khẩu.
Trong trường hợp này, Công ty C phải chịu mức phạt nào và lô giống nhập khẩu sẽ được xử lý ra sao?
Trả lời
Việc nhập khẩu giống cây trồng chưa được công nhận hoặc tự công bố lưu hành phải có Giấy phép nhập khẩu, trừ trường hợp nhập khẩu hạt giống bố mẹ để sản xuất hạt lai phục vụ xuất khẩu.
Theo khoản 3 Điều 16 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“3. Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi nhập khẩu mỗi loại giống cây trồng chưa được cấp Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng hoặc Quyết định công nhận giống cây trồng mới hoặc Quyết định công nhận lưu hành đặc cách giống cây trồng hoặc tự công bố lưu hành giống cây trồng mà không có Giấy phép nhập khẩu giống cây trồng, trừ trường hợp nhập khẩu hạt giống bố mẹ để sản xuất hạt lai phục vụ xuất khẩu.”
Trong tình huống trên, Công ty C nhập khẩu một loại giống ớt chưa được phép lưu hành mà không có Giấy phép nhập khẩu. Vì vậy, công ty có thể bị phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo điểm b khoản 4 Điều 16 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty C bị “Buộc đưa ra khỏi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hoặc tái xuất giống cây trồng. Trường hợp không thể đưa ra khỏi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hoặc tái xuất thì buộc tiêu hủy.”
Như vậy, Công ty C có thể bị phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng, đồng thời phải đưa lô giống ớt ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc tái xuất; nếu không thể thực hiện thì phải tiêu hủy lô giống vi phạm.
Tình huống 38:
Công ty D được cấp Quyết định công nhận lưu hành đối với một giống lúa tại một số vùng sinh thái nhất định. Để mở rộng phạm vi kinh doanh, công ty đã tự ý sửa nội dung trong quyết định, bổ sung thêm địa bàn được phép lưu hành rồi sử dụng giấy tờ đã chỉnh sửa trong hoạt động giao dịch.
Đại diện công ty cho rằng việc sửa đổi chỉ nhằm bổ sung phạm vi tiêu thụ thực tế, không làm thay đổi tên giống hoặc đặc tính kỹ thuật của giống cây trồng.
Trong trường hợp này, Công ty D phải chịu mức phạt nào và Quyết định đã bị sửa chữa sẽ được xử lý ra sao?
Trả lời
Việc tự ý tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng là hành vi vi phạm quy định về quản lý giấy phép, chứng chỉ hành nghề trong lĩnh vực trồng trọt.
Theo điểm a khoản 1 Điều 17 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“a) Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi cố ý tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung mỗi giấy thuộc các loại giấy tờ sau: Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng; Quyết định công nhận giống cây trồng mới; Quyết định công nhận lưu hành đặc cách giống cây trồng.”
Trong tình huống trên, Công ty D đã cố ý sửa chữa làm sai lệch nội dung một Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng. Vì vậy, công ty có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo điểm a khoản 5 Điều 17 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty D bị “Buộc nộp lại các loại giấy tờ đã được cấp cho cơ quan, người có thẩm quyền đã cấp các loại giấy tờ đó.”
Như vậy, Công ty D có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng, đồng thời phải nộp lại Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng đã bị tẩy xóa, sửa chữa cho cơ quan hoặc người có thẩm quyền đã cấp giấy.
Tình huống 39:
Công ty F được cấp Giấy phép nhập khẩu một giống dưa chuột để phục vụ khảo nghiệm. Tuy nhiên, sau khi nhập khẩu, công ty đã sử dụng một phần lô giống để bán cho các cơ sở sản xuất thương mại.
Qua kiểm tra, cơ quan chức năng xác định số giống đã bán có giá trị 35.000.000 đồng và không thể thu hồi được.
Đại diện công ty cho rằng giống đã được nhập khẩu hợp pháp nên việc chuyển sang kinh doanh không làm phát sinh vi phạm.
Trong trường hợp này, Công ty F phải chịu mức phạt nào và xử lý ra sao đối với số giống đã sử dụng sai mục đích?
Trả lời
Việc có Giấy phép nhập khẩu không cho phép tổ chức tự ý thay đổi mục đích sử dụng giống. Giống cây trồng phải được sử dụng đúng mục đích ghi trong Giấy phép nhập khẩu.
Theo khoản 3 Điều 17 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“3, Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng mỗi loại giống cây trồng sai mục đích ghi trong Giấy phép nhập khẩu giống cây trồng.”
Trong tình huống trên, Công ty F đã sử dụng một loại giống dưa chuột nhập khẩu để kinh doanh trong khi Giấy phép chỉ cho phép sử dụng để khảo nghiệm. Vì vậy, công ty có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo khoản 4 Điều 17 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, Công ty F còn bị “Tước quyền sử dụng Giấy phép nhập khẩu giống cây trồng từ 06 tháng đến 12 tháng.”
Theo điểm d khoản 5 Điều 17, đối với số giống còn có thể thu hồi, Công ty F bị buộc thu hồi để sử dụng đúng mục đích nhập khẩu ghi trong Giấy phép.
Đối với số giống đã bán và không thể thu hồi, theo điểm đ khoản 5 Điều 17, Công ty F bị buộc nộp lại số tiền bằng giá trị giống cây trồng vi phạm là 35.000.000 đồng.
Như vậy, Công ty F có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng, bị tước quyền sử dụng Giấy phép nhập khẩu từ 06 tháng đến 12 tháng, bị buộc thu hồi số giống còn lại để sử dụng đúng mục đích, đồng thời phải nộp lại 35.000.000 đồng tương ứng với giá trị số giống đã tiêu thụ và không thể thu hồi.
Tình huống 40:
Công ty G biết một giống hoa cúc đã được cấp Bằng bảo hộ giống cây trồng cho Công ty H. Tuy nhiên, Công ty G vẫn mua vật liệu nhân giống của giống hoa cúc này, tổ chức nhân giống với số lượng lớn để cung cấp cho các nhà vườn mà không được sự đồng ý của Công ty H.
Qua kiểm tra, cơ quan chức năng phát hiện số vật liệu nhân giống vi phạm còn lại có giá trị 60.000.000 đồng. Trước đó, Công ty G đã bán một phần sản phẩm nhân giống và thu về 18.000.000 đồng.
Đại diện Công ty G cho rằng vật liệu ban đầu được mua hợp pháp trên thị trường nên công ty có quyền tiếp tục nhân giống để kinh doanh.
Công ty G có phải chịu trách nhiệm pháp lý khi tự nhân giống hoa cúc đang được bảo hộ mà chưa được chủ Bằng bảo hộ đồng ý không?
Trả lời
Việc mua vật liệu nhân giống không làm phát sinh quyền tự ý sản xuất hoặc nhân giống đối với giống cây trồng đang được bảo hộ. Hoạt động này phải được sự đồng ý của chủ Bằng bảo hộ giống cây trồng.
Theo điểm a khoản 2 Điều 18 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026:
“a) Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng quyền của chủ Bằng bảo hộ liên quan đến vật liệu nhân giống của mỗi loại giống cây trồng đã được bảo hộ mà không được sự đồng ý của chủ Bằng bảo hộ giống cây trồng để sản xuất hoặc nhân giống cây trồng đã được bảo hộ.”
Trong tình huống trên, Công ty G đã tự ý nhân giống một loại giống hoa cúc đang được bảo hộ mà không được Công ty H đồng ý. Vì vậy, Công ty G có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, theo khoản 5 Điều 18 Nghị định số 214/2026/NĐ-CP, số vật liệu nhân giống vi phạm còn lại bị tịch thu.
Theo khoản 6 Điều 18, Công ty G còn bị buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm. Sau khi xác định khoản tiền 18.000.000 đồng có được từ việc bán số giống đã nhân giống trái phép, công ty phải nộp lại toàn bộ khoản tiền này.
Trường hợp tang vật vi phạm đã bị tiêu thụ, tẩu tán hoặc tiêu hủy trái quy định mà không xác định được số lợi bất hợp pháp thì công ty có thể bị buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật vi phạm.
Như vậy, Công ty G có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, bị tịch thu số vật liệu nhân giống vi phạm còn lại trị giá 60.000.000 đồng, đồng thời phải nộp lại 18.000.000 đồng số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi nhân giống trái phép.