Sở Tư pháp tỉnh Thái Nguyên - Cổng thông tin điện tử Phổ biến giáo dục pháp luật
Một số quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố
Ngày 26/5/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 185/2026/NĐ-CP quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Nghị định gồm 05 chương, 20 điều và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 26/5/2026. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy, hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở trong giai đoạn mới.
Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là quy định cụ thể về việc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại, giải thể, đặt tên và đổi tên thôn, tổ dân phố. Theo đó, việc tổ chức các đơn vị cộng đồng dân cư phải bảo đảm tuân thủ pháp luật, thực hiện dân chủ, công khai, minh bạch, đồng thời kế thừa và phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán tốt đẹp của địa phương. Việc sắp xếp thôn, tổ dân phố phải phù hợp với điều kiện tự nhiên, đặc điểm địa bàn, quy mô dân cư và trình độ phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương, qua đó bảo đảm ổn định đời sống nhân dân và nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở.
Để tạo cơ sở cho việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố, Nghị định quy định tiêu chuẩn cụ thể về quy mô số hộ gia đình đối với từng vùng kinh tế - xã hội. Trong đó, ở vùng trung du và miền núi phía bắc, thôn phải có từ 150 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố phải có từ 300 hộ trở lên. Đồng thời, Nghị định cũng dành sự linh hoạt cần thiết đối với các địa bàn có điều kiện đặc thù như miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khu vực biên giới, hải đảo hoặc nơi có địa hình chia cắt phức tạp. Quy định này vừa bảo đảm tính thống nhất trong quản lý nhà nước, vừa phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương, góp phần duy trì sự ổn định, gắn kết của cộng đồng dân cư và bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Đáng chú ý, Nghị định nhấn mạnh vai trò của người dân trong quá trình sắp xếp thôn, tổ dân phố thông qua việc quy định rõ trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã trong tổ chức lấy ý kiến nhân dân đối với các đề án thành lập, sắp xếp hoặc tổ chức lại thôn, tổ dân phố. Đây là cơ sở quan trọng để bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân, tạo sự đồng thuận xã hội và nâng cao tính khả thi của các phương án sắp xếp.
Bên cạnh việc hoàn thiện các quy định về tổ chức cộng đồng dân cư, Nghị định số 185/2026/NĐ-CP còn có nhiều đổi mới quan trọng liên quan đến đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Theo đó, Nghị định không tiếp tục quy định về người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã mà tập trung hoàn thiện cơ chế quản lý, sử dụng đối với đội ngũ hoạt động tại thôn, tổ dân phố. Các tiêu chuẩn đối với đội ngũ này được nâng cao theo hướng đáp ứng yêu cầu quản trị hiện đại, trong đó chú trọng năng lực ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, sử dụng nền tảng số và hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ công trực tuyến. Đồng thời, Nghị định quy định rõ nhiệm kỳ của Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố là 05 năm, góp phần thống nhất và ổn định trong tổ chức hoạt động ở cơ sở.
Một điểm mới nổi bật khác là việc điều chỉnh tăng mức khoán phụ cấp đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Theo quy định mới, các thôn có từ 700 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố có từ 1.000 hộ gia đình trở lên hoặc thuộc các địa bàn đặc thù như biên giới, hải đảo, địa bàn trọng điểm về quốc phòng, thôn đặc biệt khó khăn được hưởng mức khoán quỹ phụ cấp bằng 08 lần mức lương cơ sở; các thôn, tổ dân phố còn lại được hưởng mức khoán bằng 6,5 lần mức lương cơ sở. Việc tăng mức hỗ trợ thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với đội ngũ làm việc ở cơ sở, góp phần động viên, khuyến khích họ tiếp tục cống hiến và nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ.
Nghị định bổ sung nhiều quy định nhằm bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người hoạt động không chuyên trách. Theo đó, đối với những trường hợp chịu tác động từ quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, Nghị định quy định người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố nghỉ việc do sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố được hưởng chế độ, chính sách theo quy định của Chính phủ về tinh giản biên chế. Đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã được bố trí về thôn, tổ dân phố trong giai đoạn từ ngày 01/7/2025 đến trước ngày 30/6/2026 mà nghỉ việc do thực hiện sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố cũng được hưởng chính sách tương ứng đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã thuộc diện sắp xếp. Quy định này thể hiện tính nhân văn và sự quan tâm của Nhà nước trong việc bảo đảm quyền lợi chính đáng cho những người bị ảnh hưởng bởi quá trình tinh gọn bộ máy, qua đó tạo sự đồng thuận và ổn định trong quá trình triển khai các chủ trương cải cách tổ chức bộ máy ở cơ sở.
Có thể thấy, Nghị định số 185/2026/NĐ-CP không chỉ hoàn thiện khung pháp lý về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố mà còn tạo bước chuyển quan trọng trong chế độ, chính sách đối với đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở. Những quy định mới về tiêu chuẩn, năng lực số, chế độ phụ cấp, bảo hiểm và chính sách đối với người nghỉ việc do sắp xếp tổ chức bộ máy đã góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ở cơ sở, đáp ứng yêu cầu xây dựng chính quyền địa phương tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn trong giai đoạn phát triển mới.
Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là quy định cụ thể về việc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại, giải thể, đặt tên và đổi tên thôn, tổ dân phố. Theo đó, việc tổ chức các đơn vị cộng đồng dân cư phải bảo đảm tuân thủ pháp luật, thực hiện dân chủ, công khai, minh bạch, đồng thời kế thừa và phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán tốt đẹp của địa phương. Việc sắp xếp thôn, tổ dân phố phải phù hợp với điều kiện tự nhiên, đặc điểm địa bàn, quy mô dân cư và trình độ phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương, qua đó bảo đảm ổn định đời sống nhân dân và nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở.
Để tạo cơ sở cho việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố, Nghị định quy định tiêu chuẩn cụ thể về quy mô số hộ gia đình đối với từng vùng kinh tế - xã hội. Trong đó, ở vùng trung du và miền núi phía bắc, thôn phải có từ 150 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố phải có từ 300 hộ trở lên. Đồng thời, Nghị định cũng dành sự linh hoạt cần thiết đối với các địa bàn có điều kiện đặc thù như miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khu vực biên giới, hải đảo hoặc nơi có địa hình chia cắt phức tạp. Quy định này vừa bảo đảm tính thống nhất trong quản lý nhà nước, vừa phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương, góp phần duy trì sự ổn định, gắn kết của cộng đồng dân cư và bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Đáng chú ý, Nghị định nhấn mạnh vai trò của người dân trong quá trình sắp xếp thôn, tổ dân phố thông qua việc quy định rõ trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã trong tổ chức lấy ý kiến nhân dân đối với các đề án thành lập, sắp xếp hoặc tổ chức lại thôn, tổ dân phố. Đây là cơ sở quan trọng để bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân, tạo sự đồng thuận xã hội và nâng cao tính khả thi của các phương án sắp xếp.
Bên cạnh việc hoàn thiện các quy định về tổ chức cộng đồng dân cư, Nghị định số 185/2026/NĐ-CP còn có nhiều đổi mới quan trọng liên quan đến đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Theo đó, Nghị định không tiếp tục quy định về người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã mà tập trung hoàn thiện cơ chế quản lý, sử dụng đối với đội ngũ hoạt động tại thôn, tổ dân phố. Các tiêu chuẩn đối với đội ngũ này được nâng cao theo hướng đáp ứng yêu cầu quản trị hiện đại, trong đó chú trọng năng lực ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, sử dụng nền tảng số và hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ công trực tuyến. Đồng thời, Nghị định quy định rõ nhiệm kỳ của Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố là 05 năm, góp phần thống nhất và ổn định trong tổ chức hoạt động ở cơ sở.
Một điểm mới nổi bật khác là việc điều chỉnh tăng mức khoán phụ cấp đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Theo quy định mới, các thôn có từ 700 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố có từ 1.000 hộ gia đình trở lên hoặc thuộc các địa bàn đặc thù như biên giới, hải đảo, địa bàn trọng điểm về quốc phòng, thôn đặc biệt khó khăn được hưởng mức khoán quỹ phụ cấp bằng 08 lần mức lương cơ sở; các thôn, tổ dân phố còn lại được hưởng mức khoán bằng 6,5 lần mức lương cơ sở. Việc tăng mức hỗ trợ thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với đội ngũ làm việc ở cơ sở, góp phần động viên, khuyến khích họ tiếp tục cống hiến và nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ.
Nghị định bổ sung nhiều quy định nhằm bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người hoạt động không chuyên trách. Theo đó, đối với những trường hợp chịu tác động từ quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, Nghị định quy định người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố nghỉ việc do sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố được hưởng chế độ, chính sách theo quy định của Chính phủ về tinh giản biên chế. Đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã được bố trí về thôn, tổ dân phố trong giai đoạn từ ngày 01/7/2025 đến trước ngày 30/6/2026 mà nghỉ việc do thực hiện sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố cũng được hưởng chính sách tương ứng đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã thuộc diện sắp xếp. Quy định này thể hiện tính nhân văn và sự quan tâm của Nhà nước trong việc bảo đảm quyền lợi chính đáng cho những người bị ảnh hưởng bởi quá trình tinh gọn bộ máy, qua đó tạo sự đồng thuận và ổn định trong quá trình triển khai các chủ trương cải cách tổ chức bộ máy ở cơ sở.
Có thể thấy, Nghị định số 185/2026/NĐ-CP không chỉ hoàn thiện khung pháp lý về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố mà còn tạo bước chuyển quan trọng trong chế độ, chính sách đối với đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở. Những quy định mới về tiêu chuẩn, năng lực số, chế độ phụ cấp, bảo hiểm và chính sách đối với người nghỉ việc do sắp xếp tổ chức bộ máy đã góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ở cơ sở, đáp ứng yêu cầu xây dựng chính quyền địa phương tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn trong giai đoạn phát triển mới.
File đính kèm
Tác giả bài viết: Phạm Linh
Ý kiến bạn đọc
Bạn cần đăng nhập với tư cách là Thành viên chính thức để có thể bình luận
Danh mục
Thông tin nổi bật
-
Danh mục 28 nghị định về phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền chính quyền địa phương 2 cấp trên các lĩnh vực quản lý nhà nước
-
Những chỉ đạo đột phá về giáo dục trong Nghị quyết 71-NQ/TW
-
Những điểm nổi bật của Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi năm 2025
-
Tỉnh ủy Thái Nguyên: Đảng viên nghiêm túc thực hiện chế độ báo cáo khi đi nước ngoài
-
Các trường hợp được điều chỉnh dự toán ngân sách nhà nước từ ngày 01/01/2026
Tài liệu tuyên truyền
Thăm dò ý kiến
Thống kê truy cập
- Đang truy cập148
- Máy chủ tìm kiếm1
- Khách viếng thăm147
- Hôm nay19,675
- Tháng hiện tại53,820
- Tổng lượt truy cập33,680,921