Cổng thông tin điện tử Phổ biến giáo dục pháp luật tỉnh Thái Nguyên
Luật Hộ tịch năm 2026: Những điểm mới đáng chú ý, hướng tới nền hộ tịch số, liên thông và thuận tiện cho người dân
Ngày 23/4/2026, Quốc hội khóa XVI, Kỳ họp thứ Nhất đã thông qua Luật Hộ tịch năm 2026. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027, thay thế Luật Hộ tịch số 60/2014/QH13. Với nhiều quy định mới về thẩm quyền đăng ký, phương thức giải quyết thủ tục, giá trị của dữ liệu điện tử và cơ chế liên thông, Luật Hộ tịch năm 2026 được kỳ vọng tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, giảm giấy tờ và tạo thuận lợi hơn cho người dân khi thực hiện các thủ tục hộ tịch.
So với Luật Hộ tịch năm 2014, Luật Hộ tịch năm 2026 có nhiều điểm mới đáng chú ý. Trong đó, nổi bật là mở rộng thẩm quyền đăng ký hộ tịch của UBND cấp xã, tăng cường khai thác dữ liệu điện tử, hạn chế yêu cầu người dân cung cấp lại giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu, đồng thời từng bước thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử chủ động.
1. UBND cấp xã được thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc nơi cư trú (Điều 8 Luật Hộ tịch năm 2026).
Một trong những thay đổi đáng chú ý là UBND cấp xã có thẩm quyền đăng ký các sự kiện, thông tin hộ tịch quy định tại Luật, không phụ thuộc vào nơi cư trú của cá nhân. Quy định này tạo thuận lợi đáng kể cho người dân khi thực hiện thủ tục hành chính, nhất là trong điều kiện người dân thường xuyên học tập, làm việc, sinh sống ngoài nơi đăng ký thường trú.
Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền ký giấy tờ hộ tịch và có thể ủy quyền ký theo quy định, trừ Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn và giấy tờ hộ tịch trong trường hợp đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài. Đối với công dân Việt Nam cư trú ở nước ngoài, Cơ quan đại diện ngoại giao, Cơ quan đại diện lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài thực hiện đăng ký hộ tịch theo quy định.
2. Đẩy mạnh đăng ký hộ tịch chủ động, liên thông (Điều 3, Điều 15, Điều 20 Luật Hộ tịch năm 2026)
Luật Hộ tịch năm 2026 lần đầu tiên quy định rõ nguyên tắc tăng cường đăng ký hộ tịch chủ động, liên thông thủ tục đăng ký hộ tịch với các thủ tục có liên quan, hướng tới việc người dân chỉ phải cung cấp thông tin một lần.
Đáng chú ý, đối với đăng ký khai sinh, UBND cấp xã có trách nhiệm chủ động thực hiện khi dữ liệu từ cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được kết nối, chia sẻ tự động với hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử và người yêu cầu đã cung cấp đủ thông tin theo quy định.
Tương tự, đối với đăng ký khai tử, UBND cấp xã nơi cư trú cuối cùng của người chết có trách nhiệm chủ động thực hiện khi dữ liệu từ cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được kết nối, chia sẻ tự động và đáp ứng đủ điều kiện.
Việc đăng ký khai sinh, khai tử chủ động sẽ được triển khai theo lộ trình của Chính phủ và chậm nhất từ ngày 1/1/2031 phải thực hiện thống nhất trên toàn quốc.
3. Người dân không phải nộp lại giấy tờ nếu cơ quan nhà nước đã khai thác được dữ liệu (Điều 3 Luật Hộ tịch năm 2026)
Đây là điểm mới có ý nghĩa thiết thực trong cải cách thủ tục hành chính. Luật quy định cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác dữ liệu điện tử, tra cứu thông tin trong các cơ sở dữ liệu có liên quan.
Theo đó, cơ quan đăng ký hộ tịch không yêu cầu người dân nộp, xuất trình hoặc tải lên giấy tờ đã có thể khai thác được, trừ trường hợp không khai thác được thông tin hoặc thông tin khai thác không đầy đủ, không chính xác.
Quy định này góp phần giảm giấy tờ, giảm thời gian đi lại và hạn chế tình trạng người dân phải cung cấp nhiều lần cùng một thông tin cho các cơ quan nhà nước.
4. Dữ liệu hộ tịch điện tử có giá trị như giấy tờ hộ tịch bản giấy (Điều 9 Luật Hộ tịch năm 2026)
Luật Hộ tịch năm 2026 xác định Cơ sở dữ liệu hộ tịch là cơ sở dữ liệu quốc gia, được xây dựng tập trung, thống nhất từ Trung ương đến địa phương và do Bộ Tư pháp quản lý. Đáng chú ý, dữ liệu hộ tịch điện tử, gồm bản điện tử giấy tờ hộ tịch và dữ liệu trong Cơ sở dữ liệu hộ tịch đáp ứng yêu cầu của pháp luật về giao dịch điện tử, có giá trị như giấy tờ hộ tịch bản giấy khi thực hiện thủ tục hành chính và các giao dịch khác.
Đây là bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển từ quản lý hộ tịch chủ yếu bằng hồ sơ, sổ sách giấy sang quản lý hộ tịch trên môi trường số.
5. Người dân được lựa chọn hình thức nộp hồ sơ (Điều 10 Luật Hộ tịch năm 2026)
Luật Hộ tịch năm 2026 quy định người yêu cầu đăng ký hộ tịch có quyền lựa chọn: Nộp hồ sơ trực tuyến; gửi hồ sơ qua dịch vụ bưu chính; nộp hồ sơ trực tiếp tại cơ quan có thẩm quyền.
Đối với đăng ký khai sinh, đăng ký kết hôn, đăng ký khai tử, kết quả được trả cả bản giấy và bản điện tử. Đối với các thủ tục hộ tịch khác, kết quả được trả bằng bản điện tử; bản giấy chỉ được trả khi người đăng ký có yêu cầu.
Riêng đăng ký kết hôn, bên nam và bên nữ vẫn phải có mặt tại cơ quan đăng ký hộ tịch để ký vào Sổ đăng ký kết hôn và Giấy chứng nhận kết hôn.
6. Thủ tục không quy định thời hạn phải giải quyết trong 24 giờ (Điều 3 Luật Hộ tịch năm 2026)
Một quy định mới đáng chú ý là đối với thủ tục đăng ký hộ tịch mà pháp luật không quy định thời hạn giải quyết thì phải được giải quyết trong thời hạn 24 giờ kể từ thời điểm nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Quy định này góp phần nâng cao trách nhiệm của cơ quan đăng ký hộ tịch, đồng thời tạo cơ sở để người dân chủ động theo dõi, giám sát việc giải quyết thủ tục hành chính.
7. Giấy khai sinh tiếp tục là thông tin hộ tịch gốc (Điều 9 Luật Hộ tịchnăm 2026)
Luật Hộ tịch năm 2026 tiếp tục khẳng định thông tin khai sinh là thông tin hộ tịch gốc của cá nhân. Các thông tin về họ, chữ đệm, tên; ngày, tháng, năm sinh; nơi sinh; giới tính; dân tộc; quốc tịch; số định danh cá nhân; quê quán; quan hệ cha, mẹ, con trong hồ sơ, giấy tờ và cơ sở dữ liệu khác phải phù hợp với thông tin khai sinh. Trường hợp có sự không thống nhất, cơ quan, tổ chức quản lý hồ sơ, cơ sở dữ liệu hoặc cấp giấy tờ có trách nhiệm chủ động phối hợp với cơ quan đăng ký, quản lý hộ tịch để kiểm tra, điều chỉnh.
Quy định này góp phần bảo đảm một người - một thông tin hộ tịch thống nhất, hạn chế sai lệch dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước.
8. Tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân trong lĩnh vực hộ tịch (Điều 3, Điều 26, Điều 27 Luật Hộ tịch năm 2026 )
Cùng với việc đẩy mạnh số hóa, Luật Hộ tịch năm 2026 dành nhiều quy định cho an ninh, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Việc thu thập, xử lý, lưu trữ, chia sẻ và khai thác dữ liệu hộ tịch phải bảo đảm an toàn, bí mật, đúng mục đích và phù hợp với pháp luật về dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân. Cá nhân được khai thác thông tin của mình trong Cơ sở dữ liệu hộ tịch. Các cơ quan nhà nước được khai thác thông tin phù hợp với chức năng, nhiệm vụ. Trường hợp tổ chức, cá nhân khác muốn khai thác thông tin phải được sự đồng ý của chủ thể dữ liệu, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Luật cũng nghiêm cấm các hành vi truy cập trái phép, làm thay đổi, xóa, hủy, phát tán dữ liệu; mua bán, trao đổi, chiếm đoạt hoặc cố ý làm lộ, làm mất dữ liệu cá nhân trong Cơ sở dữ liệu hộ tịch.
9. Những quy định cũ vẫn được bảo đảm chuyển tiếp
Việc thay đổi Luật không làm mất giá trị của các giấy tờ hộ tịch đã được cấp trước khi Luật mới có hiệu lực. Sổ hộ tịch giấy được lập trước ngày Luật Hộ tịch năm 2026 có hiệu lực vẫn có giá trị làm căn cứ chứng minh các sự kiện, thông tin hộ tịch của cá nhân, tra cứu và cấp giấy tờ hộ tịch. Các giấy tờ hộ tịch đã được cấp theo quy định pháp luật trước ngày Luật mới có hiệu lực tiếp tục có giá trị sử dụng.
Đối với hồ sơ đăng ký hộ tịch đã được tiếp nhận trước ngày 1/3/2027 nhưng chưa giải quyết xong, hồ sơ tiếp tục được giải quyết theo quy định pháp luật về hộ tịch tại thời điểm tiếp nhận.
Luật Hộ tịch năm 2026 đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ từ quản lý hộ tịch bằng hồ sơ giấy sang quản lý hộ tịch số, lấy dữ liệu làm nền tảng và lấy sự thuận tiện của người dân làm trọng tâm. Việc mở rộng thẩm quyền của UBND cấp xã, tăng cường liên thông, khai thác dữ liệu điện tử, giảm yêu cầu cung cấp giấy tờ và từng bước thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử chủ động sẽ góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Người dân cần chủ động tìm hiểu các quy định mới, thực hiện đăng ký đầy đủ, kịp thời, trung thực, chính xác các sự kiện hộ tịch; đồng thời bảo vệ thông tin, dữ liệu cá nhân trong quá trình thực hiện thủ tục.
Luật Hộ tịch năm 2026 có hiệu lực từ ngày 1/3/2027; Luật Hộ tịch số 60/2014/QH13 hết hiệu lực kể từ ngày Luật mới có hiệu lực.
1. UBND cấp xã được thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc nơi cư trú (Điều 8 Luật Hộ tịch năm 2026).
Một trong những thay đổi đáng chú ý là UBND cấp xã có thẩm quyền đăng ký các sự kiện, thông tin hộ tịch quy định tại Luật, không phụ thuộc vào nơi cư trú của cá nhân. Quy định này tạo thuận lợi đáng kể cho người dân khi thực hiện thủ tục hành chính, nhất là trong điều kiện người dân thường xuyên học tập, làm việc, sinh sống ngoài nơi đăng ký thường trú.
Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền ký giấy tờ hộ tịch và có thể ủy quyền ký theo quy định, trừ Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn và giấy tờ hộ tịch trong trường hợp đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài. Đối với công dân Việt Nam cư trú ở nước ngoài, Cơ quan đại diện ngoại giao, Cơ quan đại diện lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài thực hiện đăng ký hộ tịch theo quy định.
2. Đẩy mạnh đăng ký hộ tịch chủ động, liên thông (Điều 3, Điều 15, Điều 20 Luật Hộ tịch năm 2026)
Luật Hộ tịch năm 2026 lần đầu tiên quy định rõ nguyên tắc tăng cường đăng ký hộ tịch chủ động, liên thông thủ tục đăng ký hộ tịch với các thủ tục có liên quan, hướng tới việc người dân chỉ phải cung cấp thông tin một lần.
Đáng chú ý, đối với đăng ký khai sinh, UBND cấp xã có trách nhiệm chủ động thực hiện khi dữ liệu từ cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được kết nối, chia sẻ tự động với hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử và người yêu cầu đã cung cấp đủ thông tin theo quy định.
Tương tự, đối với đăng ký khai tử, UBND cấp xã nơi cư trú cuối cùng của người chết có trách nhiệm chủ động thực hiện khi dữ liệu từ cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được kết nối, chia sẻ tự động và đáp ứng đủ điều kiện.
Việc đăng ký khai sinh, khai tử chủ động sẽ được triển khai theo lộ trình của Chính phủ và chậm nhất từ ngày 1/1/2031 phải thực hiện thống nhất trên toàn quốc.
3. Người dân không phải nộp lại giấy tờ nếu cơ quan nhà nước đã khai thác được dữ liệu (Điều 3 Luật Hộ tịch năm 2026)
Đây là điểm mới có ý nghĩa thiết thực trong cải cách thủ tục hành chính. Luật quy định cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác dữ liệu điện tử, tra cứu thông tin trong các cơ sở dữ liệu có liên quan.
Theo đó, cơ quan đăng ký hộ tịch không yêu cầu người dân nộp, xuất trình hoặc tải lên giấy tờ đã có thể khai thác được, trừ trường hợp không khai thác được thông tin hoặc thông tin khai thác không đầy đủ, không chính xác.
Quy định này góp phần giảm giấy tờ, giảm thời gian đi lại và hạn chế tình trạng người dân phải cung cấp nhiều lần cùng một thông tin cho các cơ quan nhà nước.
4. Dữ liệu hộ tịch điện tử có giá trị như giấy tờ hộ tịch bản giấy (Điều 9 Luật Hộ tịch năm 2026)
Luật Hộ tịch năm 2026 xác định Cơ sở dữ liệu hộ tịch là cơ sở dữ liệu quốc gia, được xây dựng tập trung, thống nhất từ Trung ương đến địa phương và do Bộ Tư pháp quản lý. Đáng chú ý, dữ liệu hộ tịch điện tử, gồm bản điện tử giấy tờ hộ tịch và dữ liệu trong Cơ sở dữ liệu hộ tịch đáp ứng yêu cầu của pháp luật về giao dịch điện tử, có giá trị như giấy tờ hộ tịch bản giấy khi thực hiện thủ tục hành chính và các giao dịch khác.
Đây là bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển từ quản lý hộ tịch chủ yếu bằng hồ sơ, sổ sách giấy sang quản lý hộ tịch trên môi trường số.
5. Người dân được lựa chọn hình thức nộp hồ sơ (Điều 10 Luật Hộ tịch năm 2026)
Luật Hộ tịch năm 2026 quy định người yêu cầu đăng ký hộ tịch có quyền lựa chọn: Nộp hồ sơ trực tuyến; gửi hồ sơ qua dịch vụ bưu chính; nộp hồ sơ trực tiếp tại cơ quan có thẩm quyền.
Đối với đăng ký khai sinh, đăng ký kết hôn, đăng ký khai tử, kết quả được trả cả bản giấy và bản điện tử. Đối với các thủ tục hộ tịch khác, kết quả được trả bằng bản điện tử; bản giấy chỉ được trả khi người đăng ký có yêu cầu.
Riêng đăng ký kết hôn, bên nam và bên nữ vẫn phải có mặt tại cơ quan đăng ký hộ tịch để ký vào Sổ đăng ký kết hôn và Giấy chứng nhận kết hôn.
6. Thủ tục không quy định thời hạn phải giải quyết trong 24 giờ (Điều 3 Luật Hộ tịch năm 2026)
Một quy định mới đáng chú ý là đối với thủ tục đăng ký hộ tịch mà pháp luật không quy định thời hạn giải quyết thì phải được giải quyết trong thời hạn 24 giờ kể từ thời điểm nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Quy định này góp phần nâng cao trách nhiệm của cơ quan đăng ký hộ tịch, đồng thời tạo cơ sở để người dân chủ động theo dõi, giám sát việc giải quyết thủ tục hành chính.
7. Giấy khai sinh tiếp tục là thông tin hộ tịch gốc (Điều 9 Luật Hộ tịchnăm 2026)
Luật Hộ tịch năm 2026 tiếp tục khẳng định thông tin khai sinh là thông tin hộ tịch gốc của cá nhân. Các thông tin về họ, chữ đệm, tên; ngày, tháng, năm sinh; nơi sinh; giới tính; dân tộc; quốc tịch; số định danh cá nhân; quê quán; quan hệ cha, mẹ, con trong hồ sơ, giấy tờ và cơ sở dữ liệu khác phải phù hợp với thông tin khai sinh. Trường hợp có sự không thống nhất, cơ quan, tổ chức quản lý hồ sơ, cơ sở dữ liệu hoặc cấp giấy tờ có trách nhiệm chủ động phối hợp với cơ quan đăng ký, quản lý hộ tịch để kiểm tra, điều chỉnh.
Quy định này góp phần bảo đảm một người - một thông tin hộ tịch thống nhất, hạn chế sai lệch dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước.
8. Tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân trong lĩnh vực hộ tịch (Điều 3, Điều 26, Điều 27 Luật Hộ tịch năm 2026 )
Cùng với việc đẩy mạnh số hóa, Luật Hộ tịch năm 2026 dành nhiều quy định cho an ninh, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Việc thu thập, xử lý, lưu trữ, chia sẻ và khai thác dữ liệu hộ tịch phải bảo đảm an toàn, bí mật, đúng mục đích và phù hợp với pháp luật về dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân. Cá nhân được khai thác thông tin của mình trong Cơ sở dữ liệu hộ tịch. Các cơ quan nhà nước được khai thác thông tin phù hợp với chức năng, nhiệm vụ. Trường hợp tổ chức, cá nhân khác muốn khai thác thông tin phải được sự đồng ý của chủ thể dữ liệu, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Luật cũng nghiêm cấm các hành vi truy cập trái phép, làm thay đổi, xóa, hủy, phát tán dữ liệu; mua bán, trao đổi, chiếm đoạt hoặc cố ý làm lộ, làm mất dữ liệu cá nhân trong Cơ sở dữ liệu hộ tịch.
9. Những quy định cũ vẫn được bảo đảm chuyển tiếp
Việc thay đổi Luật không làm mất giá trị của các giấy tờ hộ tịch đã được cấp trước khi Luật mới có hiệu lực. Sổ hộ tịch giấy được lập trước ngày Luật Hộ tịch năm 2026 có hiệu lực vẫn có giá trị làm căn cứ chứng minh các sự kiện, thông tin hộ tịch của cá nhân, tra cứu và cấp giấy tờ hộ tịch. Các giấy tờ hộ tịch đã được cấp theo quy định pháp luật trước ngày Luật mới có hiệu lực tiếp tục có giá trị sử dụng.
Đối với hồ sơ đăng ký hộ tịch đã được tiếp nhận trước ngày 1/3/2027 nhưng chưa giải quyết xong, hồ sơ tiếp tục được giải quyết theo quy định pháp luật về hộ tịch tại thời điểm tiếp nhận.
Luật Hộ tịch năm 2026 đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ từ quản lý hộ tịch bằng hồ sơ giấy sang quản lý hộ tịch số, lấy dữ liệu làm nền tảng và lấy sự thuận tiện của người dân làm trọng tâm. Việc mở rộng thẩm quyền của UBND cấp xã, tăng cường liên thông, khai thác dữ liệu điện tử, giảm yêu cầu cung cấp giấy tờ và từng bước thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử chủ động sẽ góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Người dân cần chủ động tìm hiểu các quy định mới, thực hiện đăng ký đầy đủ, kịp thời, trung thực, chính xác các sự kiện hộ tịch; đồng thời bảo vệ thông tin, dữ liệu cá nhân trong quá trình thực hiện thủ tục.
Luật Hộ tịch năm 2026 có hiệu lực từ ngày 1/3/2027; Luật Hộ tịch số 60/2014/QH13 hết hiệu lực kể từ ngày Luật mới có hiệu lực.
Tác giả bài viết: CTV
Ý kiến bạn đọc
Bạn cần đăng nhập với tư cách là Thành viên chính thức để có thể bình luận
Danh mục
Thông tin nổi bật
-
Những chỉ đạo đột phá về giáo dục trong Nghị quyết 71-NQ/TW
-
Những điểm nổi bật của Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi năm 2025
-
Tỉnh ủy Thái Nguyên: Đảng viên nghiêm túc thực hiện chế độ báo cáo khi đi nước ngoài
-
Tiêu chí xác định địa bàn thôn, xã, tỉnh vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi
-
QUY CHẾ LÀM VIỆC MẪU CỦA UBND XÃ, PHƯỜNG, ĐẶC KHU
Tài liệu tuyên truyền
Thống kê truy cập
- Đang truy cập1,641
- Máy chủ tìm kiếm5
- Khách viếng thăm1,636
- Hôm nay424,597
- Tháng hiện tại7,682,308
- Tổng lượt truy cập46,685,654
