Tăng cường nguồn lực cho hoạt động tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật – Những điểm nổi bật của Thông tư số 23/2026/TT-BKHCN
- Thứ hai - 01/06/2026 06:43
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội, việc hoàn thiện cơ chế tài chính cho hoạt động tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Ngày 28/5/2026, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư số 23/2026/TT-BKHCN quy định việc lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí ngân sách nhà nước trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho hoạt động tiêu chuẩn, hoạt động quy chuẩn kỹ thuật. Thông tư có hiệu lực từ ngày 11/7/2026. Đây là văn bản quan trọng góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý về tài chính, bảo đảm nguồn lực cho việc xây dựng, áp dụng và phát triển hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Thông tư quy định toàn diện từ nguyên tắc quản lý, nguồn kinh phí, nội dung chi đến định mức chi đối với các hoạt động tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Đối tượng áp dụng bao gồm các bộ, ngành trung ương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, các đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức khoa học và công nghệ công lập cùng các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân có liên quan.
Một trong những điểm nổi bật của Thông tư là xác định rõ nguyên tắc quản lý và sử dụng kinh phí theo hướng công khai, minh bạch, tiết kiệm, hiệu quả và gắn với trách nhiệm giải trình của cơ quan, tổ chức, cá nhân được giao quản lý, sử dụng ngân sách. Kinh phí phải được phân bổ phù hợp với các nhiệm vụ đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, thúc đẩy hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, Thông tư khuyến khích huy động các nguồn lực hợp pháp ngoài ngân sách nhà nước để hỗ trợ hoạt động tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, góp phần đa dạng hóa nguồn lực đầu tư cho lĩnh vực này.
Thông tư cũng quy định đầy đủ các nhóm nội dung chi ngân sách nhà nước cho hoạt động tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Trong đó, đáng chú ý là các khoản chi phục vụ xây dựng và thực hiện Chiến lược tiêu chuẩn quốc gia; xây dựng kế hoạch tiêu chuẩn quốc gia và kế hoạch xây dựng quy chuẩn kỹ thuật; phổ biến tiêu chuẩn quốc gia, quy chuẩn kỹ thuật; xây dựng, sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ tiêu chuẩn quốc gia và quy chuẩn kỹ thuật; đánh giá hiệu quả áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn; xây dựng tiêu chuẩn cơ sở; đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực; hợp tác quốc tế; xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng; hoạt động thông báo và hỏi đáp về hàng rào kỹ thuật trong thương mại. Những quy định này tạo cơ sở pháp lý đầy đủ để các cơ quan, đơn vị chủ động triển khai các nhiệm vụ chuyên môn một cách hiệu quả và đồng bộ.
Đặc biệt, Thông tư quy định về việc thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Nhiều nội dung chi liên quan đến xây dựng, vận hành, nâng cấp cơ sở dữ liệu quốc gia; ứng dụng công nghệ thông tin; phổ biến tiêu chuẩn, quy chuẩn trên môi trường số; sản xuất sản phẩm truyền thông số và khai thác các nền tảng số đã được quy định cụ thể. Điều này góp phần hiện đại hóa công tác quản lý nhà nước, nâng cao khả năng tiếp cận thông tin của doanh nghiệp và người dân trong giai đoạn mới.
Đối với chính quyền địa phương, Thông tư đặt ra những trách nhiệm quan trọng cho Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Theo đó, các mức chi quy định tại Thông tư là mức tối đa; căn cứ điều kiện thực tiễn, khả năng cân đối ngân sách và đặc thù hoạt động tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật của địa phương, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong trường hợp được giao thẩm quyền có trách nhiệm quyết định mức chi cụ thể thuộc phạm vi quản lý. Quy định này thể hiện rõ chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo điều kiện để địa phương chủ động bố trí nguồn lực phù hợp với yêu cầu phát triển của mình. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh là cơ quan được giao trực tiếp tổ chức thực hiện các quy định của Thông tư tại địa phương, từ việc lập dự toán, phân bổ, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí cho đến việc triển khai các nhiệm vụ xây dựng, phổ biến và áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.
Có thể thấy rằng, việc ban hành Thông tư không chỉ bảo đảm nguồn lực để xây dựng và phát triển hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đồng bộ, hiện đại mà còn góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước. Đồng thời, những quy định về phân cấp, phân quyền và trách nhiệm của chính quyền địa phương sẽ tạo điều kiện để các địa phương chủ động hơn trong việc tổ chức thực hiện, qua đó phát huy vai trò của tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật trong phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Thông tư quy định toàn diện từ nguyên tắc quản lý, nguồn kinh phí, nội dung chi đến định mức chi đối với các hoạt động tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Đối tượng áp dụng bao gồm các bộ, ngành trung ương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, các đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức khoa học và công nghệ công lập cùng các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân có liên quan.
Một trong những điểm nổi bật của Thông tư là xác định rõ nguyên tắc quản lý và sử dụng kinh phí theo hướng công khai, minh bạch, tiết kiệm, hiệu quả và gắn với trách nhiệm giải trình của cơ quan, tổ chức, cá nhân được giao quản lý, sử dụng ngân sách. Kinh phí phải được phân bổ phù hợp với các nhiệm vụ đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, thúc đẩy hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, Thông tư khuyến khích huy động các nguồn lực hợp pháp ngoài ngân sách nhà nước để hỗ trợ hoạt động tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, góp phần đa dạng hóa nguồn lực đầu tư cho lĩnh vực này.
Thông tư cũng quy định đầy đủ các nhóm nội dung chi ngân sách nhà nước cho hoạt động tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Trong đó, đáng chú ý là các khoản chi phục vụ xây dựng và thực hiện Chiến lược tiêu chuẩn quốc gia; xây dựng kế hoạch tiêu chuẩn quốc gia và kế hoạch xây dựng quy chuẩn kỹ thuật; phổ biến tiêu chuẩn quốc gia, quy chuẩn kỹ thuật; xây dựng, sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ tiêu chuẩn quốc gia và quy chuẩn kỹ thuật; đánh giá hiệu quả áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn; xây dựng tiêu chuẩn cơ sở; đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực; hợp tác quốc tế; xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng; hoạt động thông báo và hỏi đáp về hàng rào kỹ thuật trong thương mại. Những quy định này tạo cơ sở pháp lý đầy đủ để các cơ quan, đơn vị chủ động triển khai các nhiệm vụ chuyên môn một cách hiệu quả và đồng bộ.
Đặc biệt, Thông tư quy định về việc thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Nhiều nội dung chi liên quan đến xây dựng, vận hành, nâng cấp cơ sở dữ liệu quốc gia; ứng dụng công nghệ thông tin; phổ biến tiêu chuẩn, quy chuẩn trên môi trường số; sản xuất sản phẩm truyền thông số và khai thác các nền tảng số đã được quy định cụ thể. Điều này góp phần hiện đại hóa công tác quản lý nhà nước, nâng cao khả năng tiếp cận thông tin của doanh nghiệp và người dân trong giai đoạn mới.
Đối với chính quyền địa phương, Thông tư đặt ra những trách nhiệm quan trọng cho Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Theo đó, các mức chi quy định tại Thông tư là mức tối đa; căn cứ điều kiện thực tiễn, khả năng cân đối ngân sách và đặc thù hoạt động tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật của địa phương, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong trường hợp được giao thẩm quyền có trách nhiệm quyết định mức chi cụ thể thuộc phạm vi quản lý. Quy định này thể hiện rõ chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo điều kiện để địa phương chủ động bố trí nguồn lực phù hợp với yêu cầu phát triển của mình. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh là cơ quan được giao trực tiếp tổ chức thực hiện các quy định của Thông tư tại địa phương, từ việc lập dự toán, phân bổ, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí cho đến việc triển khai các nhiệm vụ xây dựng, phổ biến và áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.
Có thể thấy rằng, việc ban hành Thông tư không chỉ bảo đảm nguồn lực để xây dựng và phát triển hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đồng bộ, hiện đại mà còn góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước. Đồng thời, những quy định về phân cấp, phân quyền và trách nhiệm của chính quyền địa phương sẽ tạo điều kiện để các địa phương chủ động hơn trong việc tổ chức thực hiện, qua đó phát huy vai trò của tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật trong phát triển kinh tế - xã hội bền vững.