Một số nội dung sửa đổi, bổ sung về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai

Theo đó, Nghị định 281/2026/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung quan trọng, góp phần tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện cụ thể như sau:
1. Bổ sung nguyên tắc xác định hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.
Bổ sung Điều 3a vào sau Điều 3 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP. Theo đó, đối với các đơn vị hành chính đặc khu, việc áp dụng mức xử phạt được thực hiện tương ứng với mô hình chính quyền địa phương ở phường hoặc xã. Đồng thời, trường hợp vợ và chồng cùng có quyền sử dụng đất thì được xử phạt như đối với một cá nhân, tạo sự thống nhất trong áp dụng pháp luật.
2. Sửa đổi, bổ sung trường hợp không phạt hành chính do không thực hiện đăng ký biến động đất đai theo quy định.
Sửa đổi khoản 2 Điều 16 Nghị định 123/2024 (liên quan đến hành vi vi phạm về đăng ký đất đai). Theo đó, bổ sung ‘trường hợp nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua việc thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 127 Luật Đất đai’ thì không bị xử phạt vi phạm hành chính do không thực hiện đăng ký biến động đất đai theo quy định.
3. Điều chỉnh thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã
Chủ tịch UBND cấp xã được nâng mức thẩm quyền phạt tiền lên đến 250 triệu đồng và có quyền áp dụng đầy đủ các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định. Đồng thời, mở rộng thẩm quyền xử phạt, lập biên bản đối với một số lực lượng thực thi công vụ trong lĩnh vực đất đai nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và xử lý vi phạm.
4. Sửa đổi, bổ sung quy định về số lợi bất hợp pháp
Theo đó, số lợi bất hợp pháp là số lợi được tính thành tiền do tổ chức, cá nhân thực hiện hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai có được từ việc sử dụng đất sau vi phạm và phải nộp vào ngân sách nhà nước.
- Trường hợp hành vi vi phạm do nhiều tổ chức, cá nhân cùng thực hiện trên một thửa đất thì số lợi bất hợp pháp phải nộp được chia đều cho các tổ chức, cá nhân cùng vi phạm.
- Trường hợp người vi phạm đã nộp các khoản tiền vào ngân sách nhà nước từ việc sử dụng đất vi phạm thì số lợi bất hợp pháp phải nộp được khấu trừ các khoản tiền đã nộp vào ngân sách nhà nước.
5. Hướng dẫn xử lý hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai xảy ra trước 31/8/2026 (Khoản 2 Điều 11 Nghị định  281/2026)
Theo đó, hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai xảy ra trước ngày Nghị định 281/2026 có hiệu lực thi hành (31/8/2026) thì áp dụng quy định về xử phạt vi phạm hành chính như sau:
- Trường hợp đã lập biên bản và đã có quyết định xử phạt nhưng chưa thực hiện xong quyết định xử phạt thì tiếp tục thực hiện theo quyết định đã ban hành;
- Trường hợp hành vi vi phạm hành chính đã được lập biên bản vi phạm hành chính mà chưa ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính thì xử lý như sau:
Trường hợp đã hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính hoặc hết thời hạn ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 65 Luật Xử lý vi phạm hành chính thì không ra quyết định xử phạt nhưng vẫn phải ra quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả (nếu có). Việc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả thực hiện theo Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính. Trường hợp Nghị định 281/2026 không quy định trách nhiệm pháp lý hoặc quy định trách nhiệm pháp lý nhẹ hơn thì áp dụng theo Nghị định 281/2026.
Trường hợp còn thời hạn ban hành quyết định xử phạt thì mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả áp dụng theo Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính. Trường hợp Nghị định này không quy định trách nhiệm pháp lý hoặc quy định trách nhiệm pháp lý nhẹ hơn thì áp dụng theo Nghị định 281/2026.
Ngoài ra, Nghị định còn sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ nhiều quy định để thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành, đặc biệt là các quy định của Luật Đất đai năm 2024, Luật Xử lý vi phạm hành chính và các nghị định hướng dẫn thi hành./.
Chi tiết văn bản xem tại file đính kèm!