CÂU CHUYỆN PHÁP LUẬT: XÁC ĐỊNH ĐÚNG ĐỘ TUỔI BẦU CỬ - BẢO ĐẢM QUYỀN CHÍNH TRỊ CỦA CÔNG DÂN

Trong mỗi kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, việc xác định đúng độ tuổi của cử tri là nội dung quan trọng, liên quan trực tiếp đến quyền chính trị cơ bản của công dân. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít người dân vẫn còn băn khoăn, thắc mắc về cách tính tuổi bầu cử, đặc biệt là trường hợp “đã đủ 18 tuổi theo năm sinh nhưng chưa được phát thẻ cử tri”.  Câu chuyện sau đây là một tình huống thực tế, giúp làm rõ quy định của pháp luật về vấn đề này.
Chiều hôm đó, khi vừa từ cơ quan trở về nhà, chị Phương chưa kịp nghỉ ngơi thì Minh - con trai chị - đã đến hỏi với vẻ băn khoăn:
- Mẹ ơi, con thấy nhiều bạn trong lớp con đã được phát thẻ cử tri rồi, mà con thì chưa có. Con sinh năm 2008, năm nay đã 18 tuổi rồi, sao con lại không được đi bầu hả mẹ?
Chị Phương đặt túi xách xuống, nhẹ nhàng giải thích:
- Thắc mắc của con cũng là điều nhiều người dân trong khu phố mình đang quan tâm. Không phải cứ đủ 18 tuổi trong năm là được tham gia bầu cử đâu con.
Minh vẫn chưa hiểu, tiếp tục hỏi:
- Vậy điều kiện cụ thể là gì hả mẹ?
Chị Phương từ tốn giải thích:
Điều 27 Hiến pháp năm 2013 quy định: “Công dân đủ mười tám tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân”.
Đồng thời, Điều 2 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 quy định rõ: “Tính đến ngày bầu cử được công bố, công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đủ mười tám tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp theo quy định của Luật này. Công dân có quyền bầu cử chỉ được đi bầu cử khi đã được ghi tên vào danh sách cử tri và được phát thẻ cử tri theo quy định của pháp luật.”
Bên cạnh đó, theo Điều 4 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 quy định: “Quốc hội là cơ quan quyết định ngày bầu cử toàn quốc”.
Điều 2 Nghị quyết 199/2025/QH15 ngày 21/5/2025 về việc rút ngắn nhiệm kỳ quốc hội khoá xv và hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021 - 2026 quy định: “Ngày bầu cử đại biểu quốc hội khóa XVI và đại biểu hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 quy định ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 là Chủ nhật, ngày 15 tháng 3 năm 2026”.
Chị Phương lấy bút ghi ra giấy để Minh dễ hình dung:
- Như vậy, những công dân có ngày sinh từ ngày 15/3/2008 trở về trước thì đến ngày bầu cử đã đủ 18 tuổi, được ghi tên vào danh sách cử tri và được phát thẻ cử tri để thực hiện quyền bầu cử. Còn con sinh ngày 30/5/2008, đến ngày 15/3/2026 vẫn chưa đủ 18 tuổi theo đúng ngày, tháng, năm sinh nên chưa đủ điều kiện tham gia bầu cử lần này.
Minh suy nghĩ rồi nói:
- Vậy là dù cùng sinh năm 2008, nhưng chỉ những bạn sinh trước hoặc đúng ngày 15/3/2008 mới được đi bầu cử, đúng không mẹ?
Chị Phương gật đầu:
- Đúng vậy. Quy định này nhằm bảo đảm tính chính xác, công bằng và thống nhất trong việc thực hiện quyền chính trị của công dân.
Hôm sau, tại buổi họp tuyên truyền pháp luật của khu phố, chị Phương đã sử dụng chính câu chuyện trên để giải thích cho bà con nhân dân. Chị nhấn mạnh rằng việc xác định đúng độ tuổi bầu cử không chỉ giúp người dân hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, mà còn góp phần bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật và công bằng.
Nhiều người dân nghe xong đã hiểu rõ hơn và yên tâm, đặc biệt là các bậc phụ huynh có con em sinh cùng năm nhưng khác thời điểm sinh.
Qua câu chuyện trên có thể thấy, việc xác định độ tuổi công dân tham gia bầu cử là nội dung quan trọng và cần được hiểu đúng, hiểu đầy đủ. Pháp luật quy định rõ ràng: công dân phải đủ 18 tuổi tính đến ngày bầu cử mới được ghi tên vào danh sách cử tri và thực hiện quyền bầu cử; việc tính tuổi phải căn cứ vào ngày, tháng, năm sinh cụ thể, không chỉ dựa vào năm sinh.
Mỗi công dân cần chủ động tìm hiểu các quy định của pháp luật về bầu cử để thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình. Các gia đình, đặc biệt là phụ huynh có con em trong độ tuổi thanh niên, cần quan tâm, giải thích và hướng dẫn để các em hiểu rõ ý nghĩa của quyền bầu cử - một quyền chính trị cơ bản, thiêng liêng của công dân trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.