HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH VỀ KỲ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CÔNG TÁC PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT – NHÌN TỪ THỰC TIỄN THI HÀNH THÔNG TƯ SỐ 03/2018/TT-BTP TẠI TỈNH THÁI NGUYÊN
- Thứ tư - 26/08/2026 03:05
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Thông tư số 03/2018/TT-BTP ngày 10/3/2018 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp quy định Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) là một trong những công cụ quan trọng nhằm chuẩn hóa việc theo dõi, đánh giá kết quả thực hiện công tác PBGDPL. Việc ban hành Bộ tiêu chí đã tạo cơ sở để các địa phương chuyển từ cách đánh giá chủ yếu dựa trên nhận định chung sang đánh giá trên cơ sở tiêu chí, chỉ tiêu, thang điểm và tài liệu kiểm chứng.
Thực tiễn triển khai tại tỉnh Thái Nguyên cho thấy, Sở Tư pháp đã tham mưu tổ chức thực hiện việc đánh giá hiệu quả công tác PBGDPL theo Thông tư; hằng năm thực hiện tự đánh giá, chấm điểm đối với các tiêu chí, chỉ tiêu thành phần và khảo sát nhằm thu thập thông tin, đánh giá tác động của công tác PBGDPL đối với xã hội. Việc thực hiện này góp phần chuẩn hóa công tác theo dõi, đánh giá, nâng cao trách nhiệm của cơ quan đầu mối và các cơ quan phối hợp. Tuy nhiên, qua tổng kết cho thấy một bất cập cần được nghiên cứu sửa đổi riêng, đó là sự chưa thống nhất giữa kỳ đánh giá định kỳ 02 năm một lần và yêu cầu tự đánh giá hằng năm. Đây là vấn đề có tính kỹ thuật nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến tính khả thi, thống nhất và hiệu quả của cơ chế đánh giá.
Bất cập từ quy định hiện hành
Khoản 1 Điều 10 Thông tư số 03/2018/TT-BTP quy định việc đánh giá, chấm điểm, xếp loại hiệu quả công tác PBGDPL được thực hiện định kỳ 02 năm một lần. Trong khi đó, khoản 3 và khoản 4 Điều 10 lại quy định hằng năm Bộ, cơ quan ngang Bộ và UBND cấp tỉnh tổ chức tự đánh giá, chấm điểm đối với từng tiêu chí, chỉ tiêu thành phần và tổng hợp kết quả trong báo cáo công tác tư pháp, pháp chế hằng năm gửi Bộ Tư pháp.
Như vậy, cùng một hệ thống tiêu chí tồn tại đồng thời hai yêu cầu: một mặt là đánh giá, chấm điểm, xếp loại theo chu kỳ 02 năm; mặt khác là tự đánh giá, chấm điểm hằng năm. Về mặt quản lý, hai hoạt động này có mối quan hệ nhất định nhưng Thông tư chưa quy định thật rõ: kết quả tự đánh giá hằng năm được sử dụng như thế nào trong kỳ đánh giá 02 năm; có phải thực hiện lại toàn bộ việc chấm điểm hay không; cách tổng hợp kết quả của hai năm được xác định như thế nào; trường hợp kết quả giữa hai năm có sự thay đổi thì xử lý ra sao.
Thực tiễn tại Thái Nguyên cho thấy bất cập này càng rõ khi công tác PBGDPL hằng năm đã được đánh giá, chấm điểm theo bảng tiêu chí thi đua của Bộ Tư pháp và đồng thời được chấm điểm trong cải cách hành chính của UBND cấp tỉnh. Báo cáo tổng kết của tỉnh xác định việc này dẫn đến triển khai trên thực tế chưa thật sự thống nhất, đồng thời làm tăng khối lượng công việc tổng hợp, theo dõi và báo cáo. Điều đáng lưu ý là vấn đề không chỉ nằm ở việc phải thực hiện nhiều lần, mà còn ở việc đánh giá cùng một kết quả theo nhiều cơ chế khác nhau nhưng chưa có sự liên thông. Trong điều kiện đội ngũ thực hiện công tác PBGDPL ở nhiều cơ quan chủ yếu là kiêm nhiệm, yêu cầu về tổng hợp số liệu, kiểm chứng hồ sơ và báo cáo định kỳ nếu không được thiết kế hợp lý sẽ tạo thêm áp lực hành chính nhưng chưa chắc làm tăng chất lượng đánh giá.
Việc phân công đầu mối theo dõi, tổng hợp và chịu trách nhiệm đối với từng nhóm tiêu chí, chỉ tiêu tại một số cơ quan, đơn vị chưa thật sự rõ ràng; sự phối hợp cung cấp số liệu có lúc chưa kịp thời. Đây là yếu tố cần được xem xét khi thiết kế lại chu kỳ đánh giá, bởi một cơ chế đánh giá càng nhiều tầng, nhiều lần thì càng đòi hỏi quy trình dữ liệu và trách nhiệm phối hợp rõ ràng.
Đặc biệt, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, Sở Tư pháp đã phải kịp thời ban hành văn bản hướng dẫn một số nội dung thực hiện công tác PBGDPL, hòa giải ở cơ sở và chuẩn tiếp cận pháp luật để đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới. Điều này cho thấy trong bối cảnh tổ chức bộ máy và phương thức quản lý thay đổi, một quy trình đánh giá được thiết kế từ năm 2018 cũng cần được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn.
Đề xuất sửa đổi
Từ thực tiễn trên, cần sửa đổi Điều 10 Thông tư theo hướng thống nhất một chu kỳ đánh giá chính thức, đồng thời phân biệt rõ giữa hoạt động theo dõi, cập nhật thường xuyên với hoạt động đánh giá, xếp loại chính thức.
Nên quy định đánh giá, chấm điểm, xếp loại hiệu quả công tác PBGDPL được thực hiện hằng năm: Đây là phương án có ưu điểm bảo đảm thông tin đánh giá kịp thời, gắn với chế độ báo cáo thường niên và tránh tình trạng phải thực hiện đồng thời hai chu kỳ. Đồng thời, cần quy định rõ mối quan hệ giữa kết quả đánh giá theo Thông tư số 03/2018/TT-BTP với các cơ chế đánh giá thi đua, cải cách hành chính và báo cáo công tác tư pháp. Có thể thiết kế nguyên tắc một dữ liệu – sử dụng nhiều mục đích, hạn chế yêu cầu cơ quan, đơn vị phải lập lại số liệu cho từng chế độ báo cáo.
Đề nghị Bộ Tư pháp khi sửa đổi, thay thế Thông tư số 03/2018/TT-BTP nghiên cứu sửa đổi Điều 10 theo hướng: Quy định thống nhất một chu kỳ đánh giá, tránh tình trạng vừa “02 năm một lần” vừa “hằng năm tự đánh giá, chấm điểm” nhưng chưa xác định rõ quan hệ giữa hai hoạt động; liên thông kết quả đánh giá với chế độ báo cáo công tác tư pháp, tiêu chí thi đua và cải cách hành chính, hạn chế trùng lặp; quy định rõ việc sử dụng kết quả đánh giá hằng năm, trách nhiệm cập nhật và trách nhiệm tổng hợp của cơ quan đầu mối và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin để lưu giữ kết quả từng năm, tự động tổng hợp và phục vụ đánh giá theo chu kỳ.
Việc sửa đổi theo hướng trên sẽ không làm giảm yêu cầu quản lý mà ngược lại giúp cơ chế đánh giá rõ chu kỳ, rõ mục đích, giảm thủ tục, giảm khối lượng tổng hợp và tăng giá trị sử dụng của dữ liệu đánh giá. Đây là vấn đề cần được ưu tiên xử lý trong quá trình xây dựng Thông tư mới, bởi chính thực tiễn tại Thái Nguyên đã cho thấy sự chồng chéo về chu kỳ đánh giá là một trong những vướng mắc trực tiếp của quá trình triển khai Thông tư./.
Bất cập từ quy định hiện hành
Khoản 1 Điều 10 Thông tư số 03/2018/TT-BTP quy định việc đánh giá, chấm điểm, xếp loại hiệu quả công tác PBGDPL được thực hiện định kỳ 02 năm một lần. Trong khi đó, khoản 3 và khoản 4 Điều 10 lại quy định hằng năm Bộ, cơ quan ngang Bộ và UBND cấp tỉnh tổ chức tự đánh giá, chấm điểm đối với từng tiêu chí, chỉ tiêu thành phần và tổng hợp kết quả trong báo cáo công tác tư pháp, pháp chế hằng năm gửi Bộ Tư pháp.
Như vậy, cùng một hệ thống tiêu chí tồn tại đồng thời hai yêu cầu: một mặt là đánh giá, chấm điểm, xếp loại theo chu kỳ 02 năm; mặt khác là tự đánh giá, chấm điểm hằng năm. Về mặt quản lý, hai hoạt động này có mối quan hệ nhất định nhưng Thông tư chưa quy định thật rõ: kết quả tự đánh giá hằng năm được sử dụng như thế nào trong kỳ đánh giá 02 năm; có phải thực hiện lại toàn bộ việc chấm điểm hay không; cách tổng hợp kết quả của hai năm được xác định như thế nào; trường hợp kết quả giữa hai năm có sự thay đổi thì xử lý ra sao.
Thực tiễn tại Thái Nguyên cho thấy bất cập này càng rõ khi công tác PBGDPL hằng năm đã được đánh giá, chấm điểm theo bảng tiêu chí thi đua của Bộ Tư pháp và đồng thời được chấm điểm trong cải cách hành chính của UBND cấp tỉnh. Báo cáo tổng kết của tỉnh xác định việc này dẫn đến triển khai trên thực tế chưa thật sự thống nhất, đồng thời làm tăng khối lượng công việc tổng hợp, theo dõi và báo cáo. Điều đáng lưu ý là vấn đề không chỉ nằm ở việc phải thực hiện nhiều lần, mà còn ở việc đánh giá cùng một kết quả theo nhiều cơ chế khác nhau nhưng chưa có sự liên thông. Trong điều kiện đội ngũ thực hiện công tác PBGDPL ở nhiều cơ quan chủ yếu là kiêm nhiệm, yêu cầu về tổng hợp số liệu, kiểm chứng hồ sơ và báo cáo định kỳ nếu không được thiết kế hợp lý sẽ tạo thêm áp lực hành chính nhưng chưa chắc làm tăng chất lượng đánh giá.
Việc phân công đầu mối theo dõi, tổng hợp và chịu trách nhiệm đối với từng nhóm tiêu chí, chỉ tiêu tại một số cơ quan, đơn vị chưa thật sự rõ ràng; sự phối hợp cung cấp số liệu có lúc chưa kịp thời. Đây là yếu tố cần được xem xét khi thiết kế lại chu kỳ đánh giá, bởi một cơ chế đánh giá càng nhiều tầng, nhiều lần thì càng đòi hỏi quy trình dữ liệu và trách nhiệm phối hợp rõ ràng.
Đặc biệt, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, Sở Tư pháp đã phải kịp thời ban hành văn bản hướng dẫn một số nội dung thực hiện công tác PBGDPL, hòa giải ở cơ sở và chuẩn tiếp cận pháp luật để đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới. Điều này cho thấy trong bối cảnh tổ chức bộ máy và phương thức quản lý thay đổi, một quy trình đánh giá được thiết kế từ năm 2018 cũng cần được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn.
Đề xuất sửa đổi
Từ thực tiễn trên, cần sửa đổi Điều 10 Thông tư theo hướng thống nhất một chu kỳ đánh giá chính thức, đồng thời phân biệt rõ giữa hoạt động theo dõi, cập nhật thường xuyên với hoạt động đánh giá, xếp loại chính thức.
Nên quy định đánh giá, chấm điểm, xếp loại hiệu quả công tác PBGDPL được thực hiện hằng năm: Đây là phương án có ưu điểm bảo đảm thông tin đánh giá kịp thời, gắn với chế độ báo cáo thường niên và tránh tình trạng phải thực hiện đồng thời hai chu kỳ. Đồng thời, cần quy định rõ mối quan hệ giữa kết quả đánh giá theo Thông tư số 03/2018/TT-BTP với các cơ chế đánh giá thi đua, cải cách hành chính và báo cáo công tác tư pháp. Có thể thiết kế nguyên tắc một dữ liệu – sử dụng nhiều mục đích, hạn chế yêu cầu cơ quan, đơn vị phải lập lại số liệu cho từng chế độ báo cáo.
Đề nghị Bộ Tư pháp khi sửa đổi, thay thế Thông tư số 03/2018/TT-BTP nghiên cứu sửa đổi Điều 10 theo hướng: Quy định thống nhất một chu kỳ đánh giá, tránh tình trạng vừa “02 năm một lần” vừa “hằng năm tự đánh giá, chấm điểm” nhưng chưa xác định rõ quan hệ giữa hai hoạt động; liên thông kết quả đánh giá với chế độ báo cáo công tác tư pháp, tiêu chí thi đua và cải cách hành chính, hạn chế trùng lặp; quy định rõ việc sử dụng kết quả đánh giá hằng năm, trách nhiệm cập nhật và trách nhiệm tổng hợp của cơ quan đầu mối và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin để lưu giữ kết quả từng năm, tự động tổng hợp và phục vụ đánh giá theo chu kỳ.
Việc sửa đổi theo hướng trên sẽ không làm giảm yêu cầu quản lý mà ngược lại giúp cơ chế đánh giá rõ chu kỳ, rõ mục đích, giảm thủ tục, giảm khối lượng tổng hợp và tăng giá trị sử dụng của dữ liệu đánh giá. Đây là vấn đề cần được ưu tiên xử lý trong quá trình xây dựng Thông tư mới, bởi chính thực tiễn tại Thái Nguyên đã cho thấy sự chồng chéo về chu kỳ đánh giá là một trong những vướng mắc trực tiếp của quá trình triển khai Thông tư./.