Hoàn thiện quy định về điều kiện, trình tự, thủ tục công nhận nông thôn mới giai đoạn 2026–2030: Một số vấn đề đặt ra từ thực tiễn
- Thứ ba - 10/03/2026 05:29
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Trong bối cảnh Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) tiếp tục được triển khai theo hướng nâng cao chất lượng, bền vững và tiến tới hiện đại hóa, việc xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý điều chỉnh điều kiện, trình tự, thủ tục xét, công nhận và thu hồi quyết định công nhận đạt chuẩn NTM có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Dự thảo Quyết định ban hành Quy định về nội dung này cho giai đoạn 2026–2030 đã thể hiện nỗ lực chuẩn hóa quy trình, bảo đảm tính công khai, minh bạch.
Tuy nhiên, qua nghiên cứu và góp ý từ cơ quan chuyên môn, có thể nhận thấy dự thảo vẫn còn một số điểm cần tiếp tục hoàn thiện nhằm nâng cao tính khả thi, thống nhất và rõ ràng trong tổ chức thực hiện.
1. Làm rõ tính chất và thời hạn xin ý kiến Bộ Nông nghiệp và Môi trường
Tại khoản 4 Điều 7 của Dự thảo quy định:“4. Đối với xã đề nghị xét, công nhận đạt NTM hiện đại, UBND cấp tỉnh có văn bản xin ý kiến của Bộ Nông nghiệp và Môi trường để đảm bảo chất lượng xây dựng NTM hiện đại.”
Dự thảo chưa quy định rõ nội dung, hình thức và thời hạn Bộ có ý kiến, cũng như chưa làm rõ đây là ý kiến thẩm định bắt buộc hay ý kiến tham khảo. Điều này có thể dẫn đến khó khăn trong việc xác định giá trị pháp lý của ý kiến của Bộ và ảnh hưởng đến tiến độ xử lý hồ sơ tại địa phương. Do đó, đề nghị nghiên cứu làm rõ tính chất của việc xin ý kiến (thẩm định hay tham khảo) và quy định thời hạn phản hồi của Bộ để bảo đảm tính khả thi của quy định.
2. Thống nhất thuật ngữ và hình thức biểu quyết của Hội đồng thẩm định cấp tỉnh
Tại khoản 6 Điều 7 của Dự thảo quy định về Hội đồng thẩm định cấp tỉnh tổ chức họp, thảo luận, bỏ phiếu xét, đề nghị công nhận xã đạt chuẩn NTM, đạt NTM hiện đại đối với từng xã.
Đối với quy định này cần cân nhắc thống nhất thuật ngữ “hồ sơ được thông qua”. Hội đồng thẩm định xét, đề nghị công nhận xã đạt chuẩn NTM, đạt NTM hiện đại (gọi chung là Hội đồng thẩm định cấp tỉnh) có chức năng xét, đề nghị công nhận xã đạt chuẩn, nhưng lại dùng cụm từ “hồ sơ được thông qua”, dễ gây cảm giác Hội đồng chỉ thông qua hồ sơ chứ không phải kết quả thẩm định. Đề nghị sửa đổi như sau: “Kết quả thẩm định, đề nghị công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới, nông thôn mới hiện đại được thông qua khi có ít nhất 90% số thành viên Hội đồng tham dự cuộc họp biểu quyết tán thành.”
Ngoài ra, quy định chỉ nêu “…được thông qua khi có ít nhất 90% số thành viên Hội đồng tham dự cuộc họp biểu quyết tán thành” nhưng chưa xác định bỏ phiếu kín hay biểu quyết giơ tay, điều này có thể dẫn tới cách thực hiện khác nhau giữa các địa phương. Do đó, để bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện, đề nghị quy định rõ hình thức biểu quyết (bỏ phiếu kín hoặc giơ tay biểu quyết công khai).
3. Bổ sung thời hạn hoàn thiện hồ sơ của UBND cấp xã
Tại khoản 7 Điều 7 của Dự thảo quy định mới xác định trách nhiệm của UBND xã trong việc hoàn thiện hồ sơ theo ý kiến của Hội đồng thẩm định cấp tỉnh, tuy nhiên chưa quy định thời hạn hoàn thiện hồ sơ. Điều này có thể dẫn đến việc kéo dài thời gian hoàn thiện, ảnh hưởng tiến độ trình Chủ tịch UBND cấp tỉnh xem xét, quyết định công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới. Do đó, đề nghị nghiên cứu bổ sung thời hạn UBND xã hoàn thiện hồ sơ (ví dụ: trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được ý kiến của Hội đồng thẩm định cấp tỉnh) để bảo đảm tính rõ ràng, thuận lợi cho việc tổ chức thực hiện.
Để đảm bảo chính xác, đề nghị sửa đổi, bổ sung như sau:“7. Trong thời hạn 03 ngày làm việc, UBND xã hoàn thiện hồ sơ theo các ý kiến của Hội đồng thẩm định cấp tỉnh (nếu có), gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường để hoàn thiện hồ sơ trình Chủ tịch UBND cấp tỉnh.”
4. Quy định thời hạn quyết định công nhận của Chủ tịch UBND cấp tỉnh
- Khoản 8 Điều 7 của Dự thảo chưa quy định thời hạn Chủ tịch UBND cấp tỉnh xem xét, quyết định công nhận sau khi nhận đủ hồ sơ trình. Việc thiếu quy định về thời hạn có thể dẫn đến kéo dài thời gian xử lý hồ sơ hoặc khó xác định trách nhiệm của cơ quan liên quan trong từng khâu. Do đó, đề nghị bổ sung quy định thời hạn cụ thể đối với các bước này để bảo đảm tiến độ và tính minh bạch của quy trình.
5. Làm rõ các trường hợp và quy trình thu hồi quyết định công nhận
Tại khoản 1 Điều 13, để bảo đảm tính thống nhất và chính xác với nội dung đã quy định tại dự thảo, đề nghị chỉnh sửa lại như sau:
“1. Xét, thu hồi quyết định công nhận xã đã được công nhận đạt chuẩn NTM, xã đạt NTM hiện đại, cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM để xảy ra các trường hợp quy định tại khoản 4, 5, 6 Điều 4 Chương I Quy định này được thực hiện từ sau khi đủ 12 tháng kể từ thời điểm được công nhận đạt chuẩn NTM, xã đạt NTM hiện đại, hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM.”
Qua nghiên cứu cho thấy quy định này vẫn còn một số nội dung cần được làm rõ để bảo đảm tính minh bạch và thuận lợi trong quá trình tổ chức thực hiện. Quy định mới dừng ở việc dẫn chiếu các trường hợp tại khoản 4, 5, 6 Điều 4 Chương I mà chưa làm rõ cụ thể các trường hợp thu hồi quyết định công nhận. Trong khi đó, việc thu hồi quyết định công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới, xã đạt nông thôn mới hiện đại hoặc cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới là nội dung quan trọng, có tác động trực tiếp đến kết quả, danh hiệu và quá trình xây dựng nông thôn mới của địa phương. Nếu quy định không cụ thể, rõ ràng có thể dẫn đến khó khăn trong việc nhận diện trường hợp phải xem xét thu hồi, đồng thời gây lúng túng trong quá trình áp dụng tại các địa phương.
Đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung, làm rõ các trường hợp thu hồi quyết định đã công nhận; đồng thời quy định cụ thể hơn về trình tự, thủ tục, thời hạn và trách nhiệm của các cơ quan có liên quan trong việc rà soát, tham mưu, đề xuất và trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định thu hồi, nhằm bảo đảm tính minh bạch, thống nhất và khả thi trong quá trình triển khai thực hiện.
Việc hoàn thiện dự thảo Quy định về điều kiện, trình tự, thủ tục công nhận nông thôn mới giai đoạn 2026–2030 cần được thực hiện theo hướng cụ thể hóa, minh bạch hóa và chuẩn hóa quy trình. Những góp ý nêu trên tập trung vào các vấn đề cốt lõi như: làm rõ tính chất pháp lý của các bước trong quy trình, bổ sung thời hạn xử lý, thống nhất thuật ngữ và hoàn thiện quy định về thu hồi quyết định công nhận.
Nếu được tiếp thu, chỉnh lý đầy đủ, dự thảo sẽ góp phần tạo lập cơ sở pháp lý vững chắc, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả trong tổ chức thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn tới./.
Tuy nhiên, qua nghiên cứu và góp ý từ cơ quan chuyên môn, có thể nhận thấy dự thảo vẫn còn một số điểm cần tiếp tục hoàn thiện nhằm nâng cao tính khả thi, thống nhất và rõ ràng trong tổ chức thực hiện.
1. Làm rõ tính chất và thời hạn xin ý kiến Bộ Nông nghiệp và Môi trường
Tại khoản 4 Điều 7 của Dự thảo quy định:“4. Đối với xã đề nghị xét, công nhận đạt NTM hiện đại, UBND cấp tỉnh có văn bản xin ý kiến của Bộ Nông nghiệp và Môi trường để đảm bảo chất lượng xây dựng NTM hiện đại.”
Dự thảo chưa quy định rõ nội dung, hình thức và thời hạn Bộ có ý kiến, cũng như chưa làm rõ đây là ý kiến thẩm định bắt buộc hay ý kiến tham khảo. Điều này có thể dẫn đến khó khăn trong việc xác định giá trị pháp lý của ý kiến của Bộ và ảnh hưởng đến tiến độ xử lý hồ sơ tại địa phương. Do đó, đề nghị nghiên cứu làm rõ tính chất của việc xin ý kiến (thẩm định hay tham khảo) và quy định thời hạn phản hồi của Bộ để bảo đảm tính khả thi của quy định.
2. Thống nhất thuật ngữ và hình thức biểu quyết của Hội đồng thẩm định cấp tỉnh
Tại khoản 6 Điều 7 của Dự thảo quy định về Hội đồng thẩm định cấp tỉnh tổ chức họp, thảo luận, bỏ phiếu xét, đề nghị công nhận xã đạt chuẩn NTM, đạt NTM hiện đại đối với từng xã.
Đối với quy định này cần cân nhắc thống nhất thuật ngữ “hồ sơ được thông qua”. Hội đồng thẩm định xét, đề nghị công nhận xã đạt chuẩn NTM, đạt NTM hiện đại (gọi chung là Hội đồng thẩm định cấp tỉnh) có chức năng xét, đề nghị công nhận xã đạt chuẩn, nhưng lại dùng cụm từ “hồ sơ được thông qua”, dễ gây cảm giác Hội đồng chỉ thông qua hồ sơ chứ không phải kết quả thẩm định. Đề nghị sửa đổi như sau: “Kết quả thẩm định, đề nghị công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới, nông thôn mới hiện đại được thông qua khi có ít nhất 90% số thành viên Hội đồng tham dự cuộc họp biểu quyết tán thành.”
Ngoài ra, quy định chỉ nêu “…được thông qua khi có ít nhất 90% số thành viên Hội đồng tham dự cuộc họp biểu quyết tán thành” nhưng chưa xác định bỏ phiếu kín hay biểu quyết giơ tay, điều này có thể dẫn tới cách thực hiện khác nhau giữa các địa phương. Do đó, để bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện, đề nghị quy định rõ hình thức biểu quyết (bỏ phiếu kín hoặc giơ tay biểu quyết công khai).
3. Bổ sung thời hạn hoàn thiện hồ sơ của UBND cấp xã
Tại khoản 7 Điều 7 của Dự thảo quy định mới xác định trách nhiệm của UBND xã trong việc hoàn thiện hồ sơ theo ý kiến của Hội đồng thẩm định cấp tỉnh, tuy nhiên chưa quy định thời hạn hoàn thiện hồ sơ. Điều này có thể dẫn đến việc kéo dài thời gian hoàn thiện, ảnh hưởng tiến độ trình Chủ tịch UBND cấp tỉnh xem xét, quyết định công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới. Do đó, đề nghị nghiên cứu bổ sung thời hạn UBND xã hoàn thiện hồ sơ (ví dụ: trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được ý kiến của Hội đồng thẩm định cấp tỉnh) để bảo đảm tính rõ ràng, thuận lợi cho việc tổ chức thực hiện.
Để đảm bảo chính xác, đề nghị sửa đổi, bổ sung như sau:“7. Trong thời hạn 03 ngày làm việc, UBND xã hoàn thiện hồ sơ theo các ý kiến của Hội đồng thẩm định cấp tỉnh (nếu có), gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường để hoàn thiện hồ sơ trình Chủ tịch UBND cấp tỉnh.”
4. Quy định thời hạn quyết định công nhận của Chủ tịch UBND cấp tỉnh
- Khoản 8 Điều 7 của Dự thảo chưa quy định thời hạn Chủ tịch UBND cấp tỉnh xem xét, quyết định công nhận sau khi nhận đủ hồ sơ trình. Việc thiếu quy định về thời hạn có thể dẫn đến kéo dài thời gian xử lý hồ sơ hoặc khó xác định trách nhiệm của cơ quan liên quan trong từng khâu. Do đó, đề nghị bổ sung quy định thời hạn cụ thể đối với các bước này để bảo đảm tiến độ và tính minh bạch của quy trình.
5. Làm rõ các trường hợp và quy trình thu hồi quyết định công nhận
Tại khoản 1 Điều 13, để bảo đảm tính thống nhất và chính xác với nội dung đã quy định tại dự thảo, đề nghị chỉnh sửa lại như sau:
“1. Xét, thu hồi quyết định công nhận xã đã được công nhận đạt chuẩn NTM, xã đạt NTM hiện đại, cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM để xảy ra các trường hợp quy định tại khoản 4, 5, 6 Điều 4 Chương I Quy định này được thực hiện từ sau khi đủ 12 tháng kể từ thời điểm được công nhận đạt chuẩn NTM, xã đạt NTM hiện đại, hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM.”
Qua nghiên cứu cho thấy quy định này vẫn còn một số nội dung cần được làm rõ để bảo đảm tính minh bạch và thuận lợi trong quá trình tổ chức thực hiện. Quy định mới dừng ở việc dẫn chiếu các trường hợp tại khoản 4, 5, 6 Điều 4 Chương I mà chưa làm rõ cụ thể các trường hợp thu hồi quyết định công nhận. Trong khi đó, việc thu hồi quyết định công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới, xã đạt nông thôn mới hiện đại hoặc cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới là nội dung quan trọng, có tác động trực tiếp đến kết quả, danh hiệu và quá trình xây dựng nông thôn mới của địa phương. Nếu quy định không cụ thể, rõ ràng có thể dẫn đến khó khăn trong việc nhận diện trường hợp phải xem xét thu hồi, đồng thời gây lúng túng trong quá trình áp dụng tại các địa phương.
Đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung, làm rõ các trường hợp thu hồi quyết định đã công nhận; đồng thời quy định cụ thể hơn về trình tự, thủ tục, thời hạn và trách nhiệm của các cơ quan có liên quan trong việc rà soát, tham mưu, đề xuất và trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định thu hồi, nhằm bảo đảm tính minh bạch, thống nhất và khả thi trong quá trình triển khai thực hiện.
Việc hoàn thiện dự thảo Quy định về điều kiện, trình tự, thủ tục công nhận nông thôn mới giai đoạn 2026–2030 cần được thực hiện theo hướng cụ thể hóa, minh bạch hóa và chuẩn hóa quy trình. Những góp ý nêu trên tập trung vào các vấn đề cốt lõi như: làm rõ tính chất pháp lý của các bước trong quy trình, bổ sung thời hạn xử lý, thống nhất thuật ngữ và hoàn thiện quy định về thu hồi quyết định công nhận.
Nếu được tiếp thu, chỉnh lý đầy đủ, dự thảo sẽ góp phần tạo lập cơ sở pháp lý vững chắc, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả trong tổ chức thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn tới./.