XỬ LÝ VI PHẠM PHÁP LUẬT VỀ BẦU CỬ – MỖI CỬ TRI CẦN BIẾT
- Thứ ba - 20/01/2026 06:16
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân là ngày hội lớn của toàn dân, thể hiện quyền làm chủ của Nhân dân trong việc lựa chọn những người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của mình. Để cuộc bầu cử thực sự dân chủ, công bằng, đúng pháp luật, Nhà nước đã quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm và các hình thức xử lý đối với vi phạm pháp luật về bầu cử.
Vi phạm pháp luật về bầu cử sẽ bị xử lý nghiêm
Tại Điều 95 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 quy định:
“Người nào dùng thủ đoạn lừa gạt, mua chuộc hoặc cưỡng ép làm trở ngại việc bầu cử, ứng cử của công dân; vi phạm các quy định về vận động bầu cử; người có trách nhiệm trong công tác bầu cử mà giả mạo giấy tờ, gian lận phiếu bầu hoặc dùng thủ đoạn khác để làm sai lệch kết quả bầu cử hoặc vi phạm các quy định khác của pháp luật về bầu cử thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.”
Theo đó, mọi hành vi xâm phạm quyền bầu cử, ứng cử của công dân hoặc làm sai lệch kết quả bầu cử đều bị xử lý tùy theo tính chất, mức độ vi phạm. Người vi phạm có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Trong thực tế, đã có trường hợp cá nhân lợi dụng uy tín hoặc vị trí công tác để tác động, gây sức ép buộc người khác bỏ phiếu theo ý mình; hoặc có hành vi hứa hẹn lợi ích vật chất, quà tặng nhằm mua chuộc cử tri. Những hành vi này dù diễn ra tinh vi hay công khai đều là vi phạm pháp luật và ảnh hưởng trực tiếp đến tính khách quan, trung thực của cuộc bầu cử.
Hành vi cản trở quyền bầu cử có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự
Điều 160 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định về tội xâm phạm quyền bầu cử, ứng cử hoặc biểu quyết khi Nhà nước trưng cầu ý dân của công dân, cụ thể như sau:
“1. Người nào lừa gạt, mua chuộc, cưỡng ép hoặc dùng thủ đoạn khác cản trở công dân thực hiện quyền bầu cử, quyền ứng cử hoặc quyền biểu quyết khi Nhà nước trưng cầu ý dân, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 02 năm:
a) Có tổ chức;
b) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
c) Dẫn đến hoãn ngày bầu cử, bầu cử lại hoặc hoãn việc trưng cầu ý dân.
3. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 năm đến 05 năm.”
Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định rõ: người nào lừa gạt, mua chuộc, cưỡng ép hoặc dùng thủ đoạn khác cản trở công dân thực hiện quyền bầu cử, quyền ứng cử thì có thể bị xử lý hình sự. Chẳng hạn, việc đe dọa cử tri, ép buộc người khác không đi bầu hoặc phải bầu cho một người nhất định đều là hành vi bị nghiêm cấm.
Đối với những trường hợp vi phạm có tổ chức, lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc gây hậu quả nghiêm trọng như làm hoãn ngày bầu cử, bầu cử lại, mức hình phạt sẽ nghiêm khắc hơn, thậm chí có thể bị phạt tù và cấm đảm nhiệm chức vụ trong một thời gian nhất định.
Gian lận, làm sai lệch kết quả bầu cử là hành vi đặc biệt nguy hiểm
Pháp luật cũng quy định xử lý nghiêm đối với những người có trách nhiệm trong công tác bầu cử nhưng lại lợi dụng nhiệm vụ được giao để gian lận, làm sai lệch kết quả bầu cử.
Điều 161 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định về tội làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân cụ thể như sau:
“1. Người nào có trách nhiệm trong việc tổ chức, giám sát việc bầu cử, tổ chức trưng cầu ý dân mà giả mạo giấy tờ, gian lận phiếu hoặc dùng thủ đoạn khác để làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm:
a) Có tổ chức;
b) Dẫn đến phải tổ chức lại việc bầu cử hoặc trưng cầu ý dân.
3. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 năm đến 05 năm.”
Thực tế cho thấy, các hành vi như giả mạo giấy tờ, sửa phiếu bầu, bỏ thêm phiếu hoặc can thiệp trái phép vào quá trình kiểm phiếu đều xâm hại nghiêm trọng đến quyền làm chủ của Nhân dân.
Những hành vi này không chỉ làm mất niềm tin của cử tri mà còn có thể dẫn đến việc phải tổ chức bầu cử lại, gây tốn kém thời gian, kinh phí của Nhà nước. Do đó, người vi phạm có thể bị xử lý hình sự, thậm chí bị cấm đảm nhiệm chức vụ liên quan đến công tác bầu cử trong nhiều năm.
Việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về bầu cử không chỉ nhằm trừng phạt mà còn mang ý nghĩa giáo dục, răn đe, phòng ngừa chung. Mỗi cử tri cần nâng cao nhận thức pháp luật, chủ động thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình, đồng thời kịp thời phản ánh, tố giác các hành vi vi phạm trong bầu cử. Mỗi cán bộ, đảng viên và người được giao nhiệm vụ trong công tác bầu cử càng phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, thực hiện đúng quy định của pháp luật, góp phần bảo đảm để mỗi lá phiếu của cử tri thực sự có giá trị, phản ánh đúng ý chí, nguyện vọng của Nhân dân./.
Tại Điều 95 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 quy định:
“Người nào dùng thủ đoạn lừa gạt, mua chuộc hoặc cưỡng ép làm trở ngại việc bầu cử, ứng cử của công dân; vi phạm các quy định về vận động bầu cử; người có trách nhiệm trong công tác bầu cử mà giả mạo giấy tờ, gian lận phiếu bầu hoặc dùng thủ đoạn khác để làm sai lệch kết quả bầu cử hoặc vi phạm các quy định khác của pháp luật về bầu cử thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.”
Theo đó, mọi hành vi xâm phạm quyền bầu cử, ứng cử của công dân hoặc làm sai lệch kết quả bầu cử đều bị xử lý tùy theo tính chất, mức độ vi phạm. Người vi phạm có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Trong thực tế, đã có trường hợp cá nhân lợi dụng uy tín hoặc vị trí công tác để tác động, gây sức ép buộc người khác bỏ phiếu theo ý mình; hoặc có hành vi hứa hẹn lợi ích vật chất, quà tặng nhằm mua chuộc cử tri. Những hành vi này dù diễn ra tinh vi hay công khai đều là vi phạm pháp luật và ảnh hưởng trực tiếp đến tính khách quan, trung thực của cuộc bầu cử.
Hành vi cản trở quyền bầu cử có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự
Điều 160 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định về tội xâm phạm quyền bầu cử, ứng cử hoặc biểu quyết khi Nhà nước trưng cầu ý dân của công dân, cụ thể như sau:
“1. Người nào lừa gạt, mua chuộc, cưỡng ép hoặc dùng thủ đoạn khác cản trở công dân thực hiện quyền bầu cử, quyền ứng cử hoặc quyền biểu quyết khi Nhà nước trưng cầu ý dân, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 02 năm:
a) Có tổ chức;
b) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
c) Dẫn đến hoãn ngày bầu cử, bầu cử lại hoặc hoãn việc trưng cầu ý dân.
3. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 năm đến 05 năm.”
Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định rõ: người nào lừa gạt, mua chuộc, cưỡng ép hoặc dùng thủ đoạn khác cản trở công dân thực hiện quyền bầu cử, quyền ứng cử thì có thể bị xử lý hình sự. Chẳng hạn, việc đe dọa cử tri, ép buộc người khác không đi bầu hoặc phải bầu cho một người nhất định đều là hành vi bị nghiêm cấm.
Đối với những trường hợp vi phạm có tổ chức, lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc gây hậu quả nghiêm trọng như làm hoãn ngày bầu cử, bầu cử lại, mức hình phạt sẽ nghiêm khắc hơn, thậm chí có thể bị phạt tù và cấm đảm nhiệm chức vụ trong một thời gian nhất định.
Gian lận, làm sai lệch kết quả bầu cử là hành vi đặc biệt nguy hiểm
Pháp luật cũng quy định xử lý nghiêm đối với những người có trách nhiệm trong công tác bầu cử nhưng lại lợi dụng nhiệm vụ được giao để gian lận, làm sai lệch kết quả bầu cử.
Điều 161 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định về tội làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân cụ thể như sau:
“1. Người nào có trách nhiệm trong việc tổ chức, giám sát việc bầu cử, tổ chức trưng cầu ý dân mà giả mạo giấy tờ, gian lận phiếu hoặc dùng thủ đoạn khác để làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm:
a) Có tổ chức;
b) Dẫn đến phải tổ chức lại việc bầu cử hoặc trưng cầu ý dân.
3. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 năm đến 05 năm.”
Thực tế cho thấy, các hành vi như giả mạo giấy tờ, sửa phiếu bầu, bỏ thêm phiếu hoặc can thiệp trái phép vào quá trình kiểm phiếu đều xâm hại nghiêm trọng đến quyền làm chủ của Nhân dân.
Những hành vi này không chỉ làm mất niềm tin của cử tri mà còn có thể dẫn đến việc phải tổ chức bầu cử lại, gây tốn kém thời gian, kinh phí của Nhà nước. Do đó, người vi phạm có thể bị xử lý hình sự, thậm chí bị cấm đảm nhiệm chức vụ liên quan đến công tác bầu cử trong nhiều năm.
Việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về bầu cử không chỉ nhằm trừng phạt mà còn mang ý nghĩa giáo dục, răn đe, phòng ngừa chung. Mỗi cử tri cần nâng cao nhận thức pháp luật, chủ động thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình, đồng thời kịp thời phản ánh, tố giác các hành vi vi phạm trong bầu cử. Mỗi cán bộ, đảng viên và người được giao nhiệm vụ trong công tác bầu cử càng phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, thực hiện đúng quy định của pháp luật, góp phần bảo đảm để mỗi lá phiếu của cử tri thực sự có giá trị, phản ánh đúng ý chí, nguyện vọng của Nhân dân./.