Vai trò của chính quyền địa phương trong bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra đúng pháp luật – Từ thực tiễn cuộc bầu cử nhiệm kỳ 2026 - 2031
- Thứ tư - 25/03/2026 23:52
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 đã diễn ra thành công tốt đẹp với tỷ lệ cử tri đi bầu đạt 99,70% – mức cao nhất từ trước tới nay, phản ánh rõ nét ý thức chính trị, tinh thần trách nhiệm và niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Kết quả bầu cử cho thấy, cả nước đã bầu đủ 2.552 đại biểu HĐND cấp tỉnh theo luật định; ở cấp xã bầu được 72.437 đại biểu (trên tổng số 72.612 đại biểu cần bầu). Tổng số người ứng cử HĐND cấp tỉnh là 4.217 người, đạt tỷ lệ 1,65 người ứng cử/1 đại biểu được bầu; ở cấp xã là 120.873 người ứng cử, đạt tỷ lệ 1,66 người ứng cử/1 đại biểu.
Những con số này không chỉ phản ánh quy mô và mức độ thành công của cuộc bầu cử mà còn cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng của chính quyền địa phương trong việc tổ chức, triển khai và bảo đảm pháp luật về bầu cử được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả trong thực tiễn.
Chính quyền địa phương – nơi tổ chức và bảo đảm thực thi pháp luật về bầu cử tại địa phương
Chính quyền địa phương là cấp trực tiếp tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật về bầu cử, từ khâu chuẩn bị, tổ chức đến tổng hợp, công bố kết quả. Thực tiễn cuộc bầu cử năm 2026 cho thấy, các địa phương đã chủ động, tích cực triển khai đồng bộ các nhiệm vụ: Thành lập và kiện toàn các tổ chức phụ trách bầu cử; xây dựng kế hoạch chi tiết, phân công rõ trách nhiệm; tổ chức hiệp thương, giới thiệu người ứng cử đúng quy định; bảo đảm cơ sở vật chất, nhân lực phục vụ bầu cử… Kết quả cho thấy 34/34 tỉnh, thành phố đã bầu đủ đại biểu HĐND cấp tỉnh, nhiều địa phương hoàn thành sớm việc công bố kết quả. Các đô thị lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đều bầu đủ 125 đại biểu HĐND cấp thành phố, không phát sinh đơn vị phải bầu lại hoặc hủy kết quả.
Điều này khẳng định năng lực tổ chức, điều hành của chính quyền địa phương ngày càng được nâng cao, bảo đảm tính thống nhất nhưng vẫn linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tiễn từng địa bàn.
Một trong những tiêu chí quan trọng phản ánh vai trò của chính quyền địa phương là khả năng bảo đảm quyền bầu cử của công dân một cách thực chất. Tỷ lệ cử tri đi bầu đạt 99,70%, nhiều địa phương đạt gần tuyệt đối như Hà Tĩnh (99,99%) cho thấy công tác lập danh sách cử tri được thực hiện chặt chẽ, chính xác; công tác tuyên truyền, vận động được triển khai sâu rộng; điều kiện tham gia bỏ phiếu được bảo đảm tối đa.
Không chỉ dừng lại ở số lượng, chất lượng tham gia của cử tri cũng được nâng cao. Cử tri ngày càng chủ động tìm hiểu thông tin về ứng cử viên, chương trình hành động trước khi bỏ phiếu. Đây là bước chuyển quan trọng từ “tham gia hình thức” sang “tham gia có trách nhiệm”, góp phần nâng cao chất lượng đại biểu được bầu.
Đặc biệt, nhiều địa phương đã triển khai các giải pháp linh hoạt: Sử dụng hòm phiếu phụ đến tận nhà (Lai Châu); tổ chức bỏ phiếu sớm tại khu vực đặc thù (Hải Phòng - Bạch Long Vĩ); điều chỉnh thời gian phù hợp với điều kiện sản xuất (Đắk Lắk); tăng cường tiếp cận cử tri theo phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà” (Hưng Yên và nhiều địa phương khác). Những cách làm này cho thấy vai trò chủ động, sáng tạo của chính quyền địa phương trong việc bảo đảm quyền công dân.
Bảo đảm trình tự, thủ tục bầu cử đúng pháp luật
Việc tuân thủ nghiêm trình tự, thủ tục bầu cử là yếu tố cốt lõi bảo đảm tính hợp pháp và hợp lệ của kết quả bầu cử. Thực tiễn cho thấy: Hầu hết các địa phương bầu đủ số lượng đại biểu theo cơ cấu; không phát sinh đơn vị phải bầu lại hoặc hủy kết quả do vi phạm; chỉ có một số ít trường hợp phải bầu bổ sung với số lượng rất nhỏ (như Bắc Ninh thiếu 29 đại biểu cấp xã, TP.HCM thiếu 8 đại biểu…). Điều này phản ánh: công tác chỉ đạo, kiểm tra của chính quyền địa phương được thực hiện nghiêm túc; quy trình bầu cử được tuân thủ chặt chẽ; các sai sót được kiểm soát và xử lý kịp thời, không ảnh hưởng đến kết quả chung.
Bảo đảm chất lượng và cơ cấu đại biểu
Kết quả bầu cử nhiệm kỳ 2026–2031 cho thấy sự chuyển biến rõ nét về chất lượng đại biểu:
- Tỷ lệ đại biểu tái cử ở mức 45–55%, bảo đảm tính kế thừa;
- Tỷ lệ đại biểu nữ, trẻ, dân tộc thiểu số tiếp tục được nâng cao;
- Nhiều địa phương có 100% đại biểu trình độ đại học trở lên, tỷ lệ sau đại học chiếm đa số.
Một số địa phương tiêu biểu: Quảng Ninh: tỷ lệ đại biểu nữ đạt 44,64%; Phú Thọ: đại biểu Quốc hội có trình độ sau đại học trên 82%, HĐND cấp tỉnh trên 88%; Bắc Ninh: 100% đại biểu có trình độ đại học trở lên, nhiều người có trình độ tiến sĩ, thạc sĩ; Điện Biên, Lai Châu: tỷ lệ đại biểu dân tộc thiểu số trên 50%.
Những kết quả này cho thấy chính quyền địa phương đã thực hiện tốt vai trò trong công tác nhân sự, bảo đảm tính đại diện; tính kế thừa và tính chuyên nghiệp của cơ quan dân cử.
Bảo đảm an ninh, trật tự và xử lý các tình huống phát sinh
Một điểm nổi bật của cuộc bầu cử là không phát sinh điểm nóng về an ninh, trật tự; các tình huống phát sinh được xử lý kịp thời ngay từ cơ sở; công tác công bố kết quả được thực hiện nhanh chóng, đồng bộ. Chính quyền địa phương đã chủ động phối hợp với các lực lượng chức năng: Bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; tăng cường kiểm tra, giám sát; kịp thời giải quyết các vấn đề phát sinh. Điều này góp phần quan trọng vào việc bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra an toàn, đúng pháp luật và tiết kiệm.
Một số vấn đề đặt ra từ thực tiễn
Bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn một số vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện: Việc thiếu một số đại biểu ở cấp xã cho thấy công tác dự kiến cơ cấu ở một số nơi chưa sát thực tế; chất lượng cán bộ làm công tác bầu cử chưa đồng đều; ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý cử tri còn hạn chế; công tác tuyên truyền ở một số nơi chưa thực sự hấp dẫn, nhất là đối với cử tri trẻ.
Kiến nghị, đề xuất
Từ thực tiễn tổ chức cuộc bầu cử nhiệm kỳ 2026 - 2031, để tiếp tục phát huy vai trò của chính quyền địa phương trong bảo đảm bầu cử đúng pháp luật, cần triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp sau:
- Hoàn thiện pháp luật về bầu cử theo hướng cụ thể, dễ áp dụng: Mặc dù hệ thống pháp luật về bầu cử hiện nay tương đối đầy đủ, song thực tiễn vẫn phát sinh nhiều tình huống chưa được quy định rõ hoặc hướng dẫn còn chung chung, gây lúng túng cho địa phương trong quá trình thực hiện. Điển hình như: Xử lý trường hợp sai sót trong danh sách cử tri sát ngày bầu cử; việc tổ chức bầu bổ sung trong trường hợp thiếu đại biểu; một số vấn đề liên quan đến vận động bầu cử trên môi trường mạng. Do đó, cần rà soát, sửa đổi, bổ sung Luật Bầu cử và các văn bản hướng dẫn theo hướng cụ thể hóa tối đa các tình huống phát sinh; ban hành các quy trình nghiệp vụ chuẩn, dễ áp dụng thống nhất trên toàn quốc; tăng cường hướng dẫn sớm, từ xa, tránh tình trạng “vừa làm vừa xử lý”. Việc hoàn thiện pháp luật không chỉ giúp địa phương dễ triển khai mà còn hạn chế sai sót, bảo đảm tính thống nhất và minh bạch của cuộc bầu cử.
- Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác bầu cử: Đội ngũ cán bộ làm công tác bầu cử, đặc biệt ở cấp cơ sở, phần lớn là kiêm nhiệm, trong khi khối lượng công việc lớn, yêu cầu cao về tính chính xác và tuân thủ pháp luật. Thực tiễn cho thấy, những sai sót (dù nhỏ) trong lập danh sách cử tri, kiểm phiếu hay niêm yết thông tin chủ yếu xuất phát từ hạn chế về kỹ năng và kinh nghiệm của cán bộ thực hiện. Vì vậy, cần tăng cường tổ chức tập huấn chuyên sâu theo từng khâu công việc (lập danh sách cử tri, kiểm phiếu, xử lý tình huống…); xây dựng tài liệu hướng dẫn chuẩn hóa, dễ hiểu, dễ tra cứu; tăng cường diễn tập tình huống thực tế để nâng cao năng lực xử lý; có cơ chế lựa chọn, bố trí cán bộ có năng lực, kinh nghiệm vào các vị trí then chốt. Đây là yếu tố then chốt, bởi pháp luật dù hoàn thiện đến đâu cũng cần được thực thi bởi con người.
- Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý cử tri và tổ chức bầu cử: Một trong những hạn chế hiện nay là việc quản lý danh sách cử tri ở nhiều địa phương vẫn mang tính thủ công, dễ xảy ra sai sót, trùng lặp hoặc bỏ sót. Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, cần xây dựng cơ sở dữ liệu cử tri điện tử thống nhất, liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; ứng dụng phần mềm để quản lý, cập nhật, rà soát danh sách cử tri theo thời gian thực; từng bước nghiên cứu các mô hình hỗ trợ bầu cử điện tử (ở mức độ phù hợp, có kiểm soát). Việc ứng dụng công nghệ không chỉ nâng cao độ chính xác mà còn giảm tải cho cán bộ cơ sở, đồng thời tăng tính minh bạch trong công tác bầu cử.
- Đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bầu cử: Công tác tuyên truyền có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm của cử tri. Tuy nhiên, ở một số nơi, hình thức tuyên truyền còn đơn điệu, chưa thu hút được sự quan tâm của người dân, nhất là giới trẻ. Do đó, cần đa dạng hóa hình thức tuyên truyền: truyền thống kết hợp với mạng xã hội, nền tảng số, video ngắn, infographic; xây dựng nội dung theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu, gần gũi với từng nhóm đối tượng; phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội, tổ dân phố, thôn bản trong tuyên truyền trực tiếp; gắn tuyên truyền pháp luật về bầu cử với giáo dục ý thức công dân, trách nhiệm xã hội. Thực tiễn cho thấy, nơi nào làm tốt công tác tuyên truyền thì nơi đó có tỷ lệ cử tri tham gia cao và chất lượng bầu cử tốt hơn.
- Tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm: Kiểm tra, giám sát là khâu bảo đảm để pháp luật được thực thi nghiêm túc. Nếu thiếu cơ chế kiểm soát hiệu quả, rất dễ phát sinh sai sót hoặc vi phạm trong quá trình tổ chức bầu cử. Do đó cần thiết lập cơ chế kiểm tra theo từng giai đoạn (trước, trong và sau bầu cử); tăng cường vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân; ứng dụng công nghệ để hỗ trợ giám sát (hệ thống báo cáo nhanh, phản ánh trực tuyến) và kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các vi phạm, bảo đảm tính răn đe. Đặc biệt, cần chú trọng giải quyết khiếu nại, tố cáo ngay từ cơ sở, không để phát sinh điểm nóng, ảnh hưởng đến tính ổn định của cuộc bầu cử.
Việc triển khai đồng bộ các giải pháp này sẽ góp phần nâng cao hơn nữa vai trò của chính quyền địa phương, bảo đảm các cuộc bầu cử trong thời gian tới tiếp tục diễn ra dân chủ, đúng pháp luật, an toàn và hiệu quả.
Thực tiễn cuộc bầu cử nhiệm kỳ 2026–2031 một lần nữa khẳng định: chính quyền địa phương giữ vai trò quyết định trong việc bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra đúng pháp luật. Với tỷ lệ cử tri tham gia đạt 99,70%, đa số địa phương bầu đủ đại biểu, không phát sinh điểm nóng, chất lượng đại biểu ngày càng nâng cao, có thể khẳng định cuộc bầu cử đã thành công toàn diện, tạo nền tảng quan trọng để kiện toàn bộ máy nhà nước, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và đẩy mạnh cải cách hành chính, việc tiếp tục nâng cao vai trò của chính quyền địa phương trong tổ chức bầu cử không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn mang ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển bền vững của đất nước./.
Những con số này không chỉ phản ánh quy mô và mức độ thành công của cuộc bầu cử mà còn cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng của chính quyền địa phương trong việc tổ chức, triển khai và bảo đảm pháp luật về bầu cử được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả trong thực tiễn.
Chính quyền địa phương – nơi tổ chức và bảo đảm thực thi pháp luật về bầu cử tại địa phương
Chính quyền địa phương là cấp trực tiếp tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật về bầu cử, từ khâu chuẩn bị, tổ chức đến tổng hợp, công bố kết quả. Thực tiễn cuộc bầu cử năm 2026 cho thấy, các địa phương đã chủ động, tích cực triển khai đồng bộ các nhiệm vụ: Thành lập và kiện toàn các tổ chức phụ trách bầu cử; xây dựng kế hoạch chi tiết, phân công rõ trách nhiệm; tổ chức hiệp thương, giới thiệu người ứng cử đúng quy định; bảo đảm cơ sở vật chất, nhân lực phục vụ bầu cử… Kết quả cho thấy 34/34 tỉnh, thành phố đã bầu đủ đại biểu HĐND cấp tỉnh, nhiều địa phương hoàn thành sớm việc công bố kết quả. Các đô thị lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đều bầu đủ 125 đại biểu HĐND cấp thành phố, không phát sinh đơn vị phải bầu lại hoặc hủy kết quả.
Điều này khẳng định năng lực tổ chức, điều hành của chính quyền địa phương ngày càng được nâng cao, bảo đảm tính thống nhất nhưng vẫn linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tiễn từng địa bàn.
Một trong những tiêu chí quan trọng phản ánh vai trò của chính quyền địa phương là khả năng bảo đảm quyền bầu cử của công dân một cách thực chất. Tỷ lệ cử tri đi bầu đạt 99,70%, nhiều địa phương đạt gần tuyệt đối như Hà Tĩnh (99,99%) cho thấy công tác lập danh sách cử tri được thực hiện chặt chẽ, chính xác; công tác tuyên truyền, vận động được triển khai sâu rộng; điều kiện tham gia bỏ phiếu được bảo đảm tối đa.
Không chỉ dừng lại ở số lượng, chất lượng tham gia của cử tri cũng được nâng cao. Cử tri ngày càng chủ động tìm hiểu thông tin về ứng cử viên, chương trình hành động trước khi bỏ phiếu. Đây là bước chuyển quan trọng từ “tham gia hình thức” sang “tham gia có trách nhiệm”, góp phần nâng cao chất lượng đại biểu được bầu.
Đặc biệt, nhiều địa phương đã triển khai các giải pháp linh hoạt: Sử dụng hòm phiếu phụ đến tận nhà (Lai Châu); tổ chức bỏ phiếu sớm tại khu vực đặc thù (Hải Phòng - Bạch Long Vĩ); điều chỉnh thời gian phù hợp với điều kiện sản xuất (Đắk Lắk); tăng cường tiếp cận cử tri theo phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà” (Hưng Yên và nhiều địa phương khác). Những cách làm này cho thấy vai trò chủ động, sáng tạo của chính quyền địa phương trong việc bảo đảm quyền công dân.
Bảo đảm trình tự, thủ tục bầu cử đúng pháp luật
Việc tuân thủ nghiêm trình tự, thủ tục bầu cử là yếu tố cốt lõi bảo đảm tính hợp pháp và hợp lệ của kết quả bầu cử. Thực tiễn cho thấy: Hầu hết các địa phương bầu đủ số lượng đại biểu theo cơ cấu; không phát sinh đơn vị phải bầu lại hoặc hủy kết quả do vi phạm; chỉ có một số ít trường hợp phải bầu bổ sung với số lượng rất nhỏ (như Bắc Ninh thiếu 29 đại biểu cấp xã, TP.HCM thiếu 8 đại biểu…). Điều này phản ánh: công tác chỉ đạo, kiểm tra của chính quyền địa phương được thực hiện nghiêm túc; quy trình bầu cử được tuân thủ chặt chẽ; các sai sót được kiểm soát và xử lý kịp thời, không ảnh hưởng đến kết quả chung.
Bảo đảm chất lượng và cơ cấu đại biểu
Kết quả bầu cử nhiệm kỳ 2026–2031 cho thấy sự chuyển biến rõ nét về chất lượng đại biểu:
- Tỷ lệ đại biểu tái cử ở mức 45–55%, bảo đảm tính kế thừa;
- Tỷ lệ đại biểu nữ, trẻ, dân tộc thiểu số tiếp tục được nâng cao;
- Nhiều địa phương có 100% đại biểu trình độ đại học trở lên, tỷ lệ sau đại học chiếm đa số.
Một số địa phương tiêu biểu: Quảng Ninh: tỷ lệ đại biểu nữ đạt 44,64%; Phú Thọ: đại biểu Quốc hội có trình độ sau đại học trên 82%, HĐND cấp tỉnh trên 88%; Bắc Ninh: 100% đại biểu có trình độ đại học trở lên, nhiều người có trình độ tiến sĩ, thạc sĩ; Điện Biên, Lai Châu: tỷ lệ đại biểu dân tộc thiểu số trên 50%.
Những kết quả này cho thấy chính quyền địa phương đã thực hiện tốt vai trò trong công tác nhân sự, bảo đảm tính đại diện; tính kế thừa và tính chuyên nghiệp của cơ quan dân cử.
Bảo đảm an ninh, trật tự và xử lý các tình huống phát sinh
Một điểm nổi bật của cuộc bầu cử là không phát sinh điểm nóng về an ninh, trật tự; các tình huống phát sinh được xử lý kịp thời ngay từ cơ sở; công tác công bố kết quả được thực hiện nhanh chóng, đồng bộ. Chính quyền địa phương đã chủ động phối hợp với các lực lượng chức năng: Bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; tăng cường kiểm tra, giám sát; kịp thời giải quyết các vấn đề phát sinh. Điều này góp phần quan trọng vào việc bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra an toàn, đúng pháp luật và tiết kiệm.
Một số vấn đề đặt ra từ thực tiễn
Bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn một số vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện: Việc thiếu một số đại biểu ở cấp xã cho thấy công tác dự kiến cơ cấu ở một số nơi chưa sát thực tế; chất lượng cán bộ làm công tác bầu cử chưa đồng đều; ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý cử tri còn hạn chế; công tác tuyên truyền ở một số nơi chưa thực sự hấp dẫn, nhất là đối với cử tri trẻ.
Kiến nghị, đề xuất
Từ thực tiễn tổ chức cuộc bầu cử nhiệm kỳ 2026 - 2031, để tiếp tục phát huy vai trò của chính quyền địa phương trong bảo đảm bầu cử đúng pháp luật, cần triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp sau:
- Hoàn thiện pháp luật về bầu cử theo hướng cụ thể, dễ áp dụng: Mặc dù hệ thống pháp luật về bầu cử hiện nay tương đối đầy đủ, song thực tiễn vẫn phát sinh nhiều tình huống chưa được quy định rõ hoặc hướng dẫn còn chung chung, gây lúng túng cho địa phương trong quá trình thực hiện. Điển hình như: Xử lý trường hợp sai sót trong danh sách cử tri sát ngày bầu cử; việc tổ chức bầu bổ sung trong trường hợp thiếu đại biểu; một số vấn đề liên quan đến vận động bầu cử trên môi trường mạng. Do đó, cần rà soát, sửa đổi, bổ sung Luật Bầu cử và các văn bản hướng dẫn theo hướng cụ thể hóa tối đa các tình huống phát sinh; ban hành các quy trình nghiệp vụ chuẩn, dễ áp dụng thống nhất trên toàn quốc; tăng cường hướng dẫn sớm, từ xa, tránh tình trạng “vừa làm vừa xử lý”. Việc hoàn thiện pháp luật không chỉ giúp địa phương dễ triển khai mà còn hạn chế sai sót, bảo đảm tính thống nhất và minh bạch của cuộc bầu cử.
- Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác bầu cử: Đội ngũ cán bộ làm công tác bầu cử, đặc biệt ở cấp cơ sở, phần lớn là kiêm nhiệm, trong khi khối lượng công việc lớn, yêu cầu cao về tính chính xác và tuân thủ pháp luật. Thực tiễn cho thấy, những sai sót (dù nhỏ) trong lập danh sách cử tri, kiểm phiếu hay niêm yết thông tin chủ yếu xuất phát từ hạn chế về kỹ năng và kinh nghiệm của cán bộ thực hiện. Vì vậy, cần tăng cường tổ chức tập huấn chuyên sâu theo từng khâu công việc (lập danh sách cử tri, kiểm phiếu, xử lý tình huống…); xây dựng tài liệu hướng dẫn chuẩn hóa, dễ hiểu, dễ tra cứu; tăng cường diễn tập tình huống thực tế để nâng cao năng lực xử lý; có cơ chế lựa chọn, bố trí cán bộ có năng lực, kinh nghiệm vào các vị trí then chốt. Đây là yếu tố then chốt, bởi pháp luật dù hoàn thiện đến đâu cũng cần được thực thi bởi con người.
- Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý cử tri và tổ chức bầu cử: Một trong những hạn chế hiện nay là việc quản lý danh sách cử tri ở nhiều địa phương vẫn mang tính thủ công, dễ xảy ra sai sót, trùng lặp hoặc bỏ sót. Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, cần xây dựng cơ sở dữ liệu cử tri điện tử thống nhất, liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; ứng dụng phần mềm để quản lý, cập nhật, rà soát danh sách cử tri theo thời gian thực; từng bước nghiên cứu các mô hình hỗ trợ bầu cử điện tử (ở mức độ phù hợp, có kiểm soát). Việc ứng dụng công nghệ không chỉ nâng cao độ chính xác mà còn giảm tải cho cán bộ cơ sở, đồng thời tăng tính minh bạch trong công tác bầu cử.
- Đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bầu cử: Công tác tuyên truyền có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm của cử tri. Tuy nhiên, ở một số nơi, hình thức tuyên truyền còn đơn điệu, chưa thu hút được sự quan tâm của người dân, nhất là giới trẻ. Do đó, cần đa dạng hóa hình thức tuyên truyền: truyền thống kết hợp với mạng xã hội, nền tảng số, video ngắn, infographic; xây dựng nội dung theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu, gần gũi với từng nhóm đối tượng; phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội, tổ dân phố, thôn bản trong tuyên truyền trực tiếp; gắn tuyên truyền pháp luật về bầu cử với giáo dục ý thức công dân, trách nhiệm xã hội. Thực tiễn cho thấy, nơi nào làm tốt công tác tuyên truyền thì nơi đó có tỷ lệ cử tri tham gia cao và chất lượng bầu cử tốt hơn.
- Tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm: Kiểm tra, giám sát là khâu bảo đảm để pháp luật được thực thi nghiêm túc. Nếu thiếu cơ chế kiểm soát hiệu quả, rất dễ phát sinh sai sót hoặc vi phạm trong quá trình tổ chức bầu cử. Do đó cần thiết lập cơ chế kiểm tra theo từng giai đoạn (trước, trong và sau bầu cử); tăng cường vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân; ứng dụng công nghệ để hỗ trợ giám sát (hệ thống báo cáo nhanh, phản ánh trực tuyến) và kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các vi phạm, bảo đảm tính răn đe. Đặc biệt, cần chú trọng giải quyết khiếu nại, tố cáo ngay từ cơ sở, không để phát sinh điểm nóng, ảnh hưởng đến tính ổn định của cuộc bầu cử.
Việc triển khai đồng bộ các giải pháp này sẽ góp phần nâng cao hơn nữa vai trò của chính quyền địa phương, bảo đảm các cuộc bầu cử trong thời gian tới tiếp tục diễn ra dân chủ, đúng pháp luật, an toàn và hiệu quả.
Thực tiễn cuộc bầu cử nhiệm kỳ 2026–2031 một lần nữa khẳng định: chính quyền địa phương giữ vai trò quyết định trong việc bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra đúng pháp luật. Với tỷ lệ cử tri tham gia đạt 99,70%, đa số địa phương bầu đủ đại biểu, không phát sinh điểm nóng, chất lượng đại biểu ngày càng nâng cao, có thể khẳng định cuộc bầu cử đã thành công toàn diện, tạo nền tảng quan trọng để kiện toàn bộ máy nhà nước, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và đẩy mạnh cải cách hành chính, việc tiếp tục nâng cao vai trò của chính quyền địa phương trong tổ chức bầu cử không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn mang ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển bền vững của đất nước./.