Câu chuyện pháp luật: Vượt qua câu ca “Mấy đời bánh đúc có xương”
- Thứ tư - 29/04/2026 02:50
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Đang chống lại cây chuối đang ra buồng cho khỏi đổ thì ông Tư thấy cô Vân dắt con bé Ly vào sân, ngồi phệt xuống khóc nức nở. Bà Tư cũng trong bếp chạy ra, giúi cho con bé Ly gói bim rồi giục ra sân ngõ chơi với mấy đứa trẻ cháu bà để bà xem mắt mũi mẹ làm sao mà đau khóc. Con bé tưởng thật cũng cầm gói bim rồi chạy vọt đi. Bà Tư thẽ thọt gọi ông Tư:
- Ông vào xem con mẹ Vân nó có chuyện gì này? Chắc lại cãi nhau với thằng Lâm rồi sang mách trưởng xóm chớ gì? - bà quay ra cô Hà vừa gọi chồng vừa trêu cho cô Vân thoải mái.
- Cháu khổ lắm bà ạ - Vân vẫn nức nở sụt sùi.
Bà Tư bảo: Rồi để ông mày buộc nốt cây chuối rồi vào ông mà xem sao!
Thực ra bà Tư cũng biết phong thanh chuyện nhà cô Vân, vì cũng là vụ việc mà bà đang cùng Tổ hòa giải thực hiện hòa giải. Chuyện là ở xóm Thanh Yên này, ông Khâm có hai người con. Lâm là người con đầu của ông với vợ trước, đã lập gia đình và ra ở riêng. Sau khi mẹ Lâm mất, ông Khâm kết hôn với cô Vân, hai người có một người con chung tên là Ly, năm nay lên 8 tuổi. Khi biết mình bị bệnh nặng khó qua khỏi, ông Khâm đã ra Ủy ban nhân dân xã lập di chúc để lại toàn bộ tài sản là căn nhà ông, cô Vân và bé Ly đang ở cho Lâm (đây là tài sản của ông có trước khi lấy bà Hà). Vài tháng sau, ông Khâm chết. Do có mâu thuẫn từ trước nên sau khi bố mất, anh Lâm có ý đuổi mẹ kế và em ra khỏi nhà.
Ông Tư buộc xong cái buồng chuối, quay ra bể rửa tay rồi bảo với chị Hà:
- Nay tôi cũng đang định chiều sang nhà đây, vì nghe chuyện từ tối qua. Chưa kịp sang cô đã sang đây rồi, thôi thì tôi phân tích để cô hiểu hơn, rồi tôi cũng vẫn sang nhà gặp thằng Lâm. Nay nó về bên này hả?
Hà gật đầu: - Dạ có ông ạ, sang từ tối qua. Cháu mệt mỏi quá ông bà ạ!
Ông Tư điềm đạm phân tích:
- Việc phân chia tài sản thừa kế, luật pháp có quy định cả. Ông Khâm đã ra UBND xã lập di chúc là đúng theo quy định tại Điều 630 và Điều 636 của Bộ Luật dân sự năm 2015. Đây tôi đọc cô nghe.
Ông Tư với tay lên kệ sách cạnh cửa sổ, lật giở một lúc rồi đọc to:
- Điều 630. Di chúc hợp pháp
1. Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:
a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;
b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.
2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.
3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.
4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.
5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.
Tiếp nữa đây:
Điều 636. Thủ tục lập di chúc tại tổ chức hành nghề công chứng hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã
Việc lập di chúc tại tổ chức hành nghề công chứng hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã phải tuân theo thủ tục sau đây:
1. Người lập di chúc tuyên bố nội dung của di chúc trước công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã. Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã phải ghi chép lại nội dung mà người lập di chúc đã tuyên bố. Người lập di chúc ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc sau khi xác nhận bản di chúc đã được ghi chép chính xác và thể hiện đúng ý chí của mình. Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã ký vào bản di chúc.
2. Trường hợp người lập di chúc không đọc được hoặc không nghe được bản di chúc, không ký hoặc không điểm chỉ được thì phải nhờ người làm chứng và người này phải ký xác nhận trước mặt công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã. Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã chứng nhận bản di chúc trước mặt người lập di chúc và người làm chứng.
- Vâng, quy định rõ vậy ông nhỉ? Chị Hà thẽ thọt.
- Đúng rồi, tôi phân tích tiếp cho cô nhá: Khi mẹ Lâm (bà vợ cả của ông Khâm) chết (không để lại di chúc), nên căn nhà tài sản chung của ông Khâm và vợ cả sẽ được chia đôi theo khoản 2 Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, có nghĩa ông Khâm và vợ cả mỗi người được hưởng ½ căn nhà. Cái này lại được quy định trong Luật như sau:
“Điều 59. Nguyên tắc giải quyết tài sản của vợ chồng khi ly hôn
2. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:
a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;
b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;
c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;
d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.”
Hà vẫn chăm chú lắng nghe, Ông Tư tiếp:
- Theo khoản 1 Điều 651 của Bộ luật dân sự năm 2015 về người thừa kế theo pháp luật:
“Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
- Ông vào xem con mẹ Vân nó có chuyện gì này? Chắc lại cãi nhau với thằng Lâm rồi sang mách trưởng xóm chớ gì? - bà quay ra cô Hà vừa gọi chồng vừa trêu cho cô Vân thoải mái.
- Cháu khổ lắm bà ạ - Vân vẫn nức nở sụt sùi.
Bà Tư bảo: Rồi để ông mày buộc nốt cây chuối rồi vào ông mà xem sao!
Thực ra bà Tư cũng biết phong thanh chuyện nhà cô Vân, vì cũng là vụ việc mà bà đang cùng Tổ hòa giải thực hiện hòa giải. Chuyện là ở xóm Thanh Yên này, ông Khâm có hai người con. Lâm là người con đầu của ông với vợ trước, đã lập gia đình và ra ở riêng. Sau khi mẹ Lâm mất, ông Khâm kết hôn với cô Vân, hai người có một người con chung tên là Ly, năm nay lên 8 tuổi. Khi biết mình bị bệnh nặng khó qua khỏi, ông Khâm đã ra Ủy ban nhân dân xã lập di chúc để lại toàn bộ tài sản là căn nhà ông, cô Vân và bé Ly đang ở cho Lâm (đây là tài sản của ông có trước khi lấy bà Hà). Vài tháng sau, ông Khâm chết. Do có mâu thuẫn từ trước nên sau khi bố mất, anh Lâm có ý đuổi mẹ kế và em ra khỏi nhà.
Ông Tư buộc xong cái buồng chuối, quay ra bể rửa tay rồi bảo với chị Hà:
- Nay tôi cũng đang định chiều sang nhà đây, vì nghe chuyện từ tối qua. Chưa kịp sang cô đã sang đây rồi, thôi thì tôi phân tích để cô hiểu hơn, rồi tôi cũng vẫn sang nhà gặp thằng Lâm. Nay nó về bên này hả?
Hà gật đầu: - Dạ có ông ạ, sang từ tối qua. Cháu mệt mỏi quá ông bà ạ!
Ông Tư điềm đạm phân tích:
- Việc phân chia tài sản thừa kế, luật pháp có quy định cả. Ông Khâm đã ra UBND xã lập di chúc là đúng theo quy định tại Điều 630 và Điều 636 của Bộ Luật dân sự năm 2015. Đây tôi đọc cô nghe.
Ông Tư với tay lên kệ sách cạnh cửa sổ, lật giở một lúc rồi đọc to:
- Điều 630. Di chúc hợp pháp
1. Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:
a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;
b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.
2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.
3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.
4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.
5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.
Tiếp nữa đây:
Điều 636. Thủ tục lập di chúc tại tổ chức hành nghề công chứng hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã
Việc lập di chúc tại tổ chức hành nghề công chứng hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã phải tuân theo thủ tục sau đây:
1. Người lập di chúc tuyên bố nội dung của di chúc trước công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã. Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã phải ghi chép lại nội dung mà người lập di chúc đã tuyên bố. Người lập di chúc ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc sau khi xác nhận bản di chúc đã được ghi chép chính xác và thể hiện đúng ý chí của mình. Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã ký vào bản di chúc.
2. Trường hợp người lập di chúc không đọc được hoặc không nghe được bản di chúc, không ký hoặc không điểm chỉ được thì phải nhờ người làm chứng và người này phải ký xác nhận trước mặt công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã. Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã chứng nhận bản di chúc trước mặt người lập di chúc và người làm chứng.
- Vâng, quy định rõ vậy ông nhỉ? Chị Hà thẽ thọt.
- Đúng rồi, tôi phân tích tiếp cho cô nhá: Khi mẹ Lâm (bà vợ cả của ông Khâm) chết (không để lại di chúc), nên căn nhà tài sản chung của ông Khâm và vợ cả sẽ được chia đôi theo khoản 2 Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, có nghĩa ông Khâm và vợ cả mỗi người được hưởng ½ căn nhà. Cái này lại được quy định trong Luật như sau:
“Điều 59. Nguyên tắc giải quyết tài sản của vợ chồng khi ly hôn
2. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:
a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;
b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;
c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;
d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.”
Hà vẫn chăm chú lắng nghe, Ông Tư tiếp:
- Theo khoản 1 Điều 651 của Bộ luật dân sự năm 2015 về người thừa kế theo pháp luật:
“Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a. Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;”
Vậy ông Khâm và Lâm là hàng thừa kế thứ nhất của bà vợ cả của ông Khâm nên ông Khâm và Lâm đều được hưởng phần di sản bà vợ cả của ông Khâm, tức là mỗi người được hưởng ½ của ½ căn nhà, nghĩa là mỗi người được ¼ căn nhà
Như vậy, tại thời điểm mở thừa kế lần thứ nhất (thời điểm vợ cả ông Khâm chết) ông Khâm được hưởng khối tài sản là ½ căn nhà + ¼ căn nhà = ¾ căn nhà. Lâm được hưởng ¼ căn nhà.
Từ đó lập di chúc, ông Khâm chỉ được định đoạt ¾ ngôi nhà.
- Vậy bố cháu Ly nhà cháu di chúc cả cho cậu Lâm là không đúng đúng không ạ? Chị Hà kêu to.
- Có sai có đúng, việc này tôi sẽ xem thêm. Giờ cô cứ về nhà đi, tối tôi sang có cậu Lâm tôi nói chuyện tiếp.
Tối đó chưa dứt chương trình thời sự VTV1 ông Tư đã bước vào ngõ nhà ông Khâm, thấy điện sáng nhưng không thấy mẹ con chị Hà, chỉ thấy cậu Lâm đang ngồi hút thuốc ngoài sân.
Nghe tiếng chó sủa, Lâm ngẩng lên rồi chào:
- Cháu chào bác, bác sang có việc gì đó ạ?
Ông Tư chưa trả lời, hỏi Lâm:
- Thế về từ mấy hôm rồi? Ông bà ngoại bên đó khỏe không? Năm nay cái ao nhiều cá không?
- Dạ, ông bà cháu vẫn ổn. Cá đợt lụt vừa rồi cũng trôi mất nhiều bác ạ.
- Ừ, năm nay lũ bão nhiều, nhà nông cũng vất. Thôi cố gắng thu xếp rồi khắc phục sản xuất, mong năm sau mưa thuận gió hòa. Ơ, thế dì cháu với cái con bé Ly đi đâu mà vắng vẻ thế này, nọi khi bác sang có việc tổ là ríu rít hết cả.
Lâm thờ dài:
- Cháu cũng chả biết đi đâu ạ. Mà trước sau gì thì cháu cũng quy hoạch lại cái nhà này. Dì ấy muốn đi đâu ở cũng được. Bố cháu cũng đã di chúc lại cho cháu rồi, dù bố cũng dặn không được bán, để dì và em ở còn cháu thờ cúng.
- Bác sang cũng vì việc đó đấy. Bố mới mất mà chuyện nhà chuyện cửa cứ thế này, bố cháu không yên lòng đâu. Qua bác cũng phân tích cho dì cháu hiểu rồi. Việc ông Khâm để di chúc lại nhà cho cháu là phù hợp thôi. Lúc còn sống ông ấy vẫn nói chuyện đây là đất tổ tiên, sau giao lại cho cháu trông nom thờ cúng. Tuy nhiên, cô Hà lấy bố cháu có pháp luật công nhận, lại sinh ra con bé Ly thì đó cũng là máu mủ ruột rà nhà mình rồi. Bố cháu chắc cũng nghĩ đơn giản là không để lại di chúc cho cô Hà phần đất phần nhà thì cô ấy vẫn ở đây. Ai ngờ có chút xích mích mà dì cháu mâu thuẫn, chắc nó lại đưa con nó đi đâu đó.
Ông nhấn tiếp:
- Mà có phải cháu nói không cho mẹ con cô ấy ở đây không?
Lâm đỏ bừng mặt:
- Dạ lúc đấy cháu nóng bác ạ.
- Nóng cũng không được nói càn - Ông Lâm quả quyết - Chuyện bố cháu viết di chúc không để lại cho mẹ con cô Hà phần nào là cũng không đúng đâu. Đây bác đọc cho nghe nhé, tao phải mang cả sách đi đọc cho cháu đây:
Theo Điều 644 Bộ luật dân sự 2015 quy định như thế này:
“Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc
1. Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:
a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;
….”
Dì cháu là vợ thứ 2 của bố cháu, tức ông Khâm; cháu Ly 8 tuổi là con chung của ông Khâm và Bà Hà. Ông Khâm chết, để lại di chúc không cho bà Hà và cháu Ly hưởng phần di sản của ông, theo quy định tại Điều 644 nêu trên thì bà Hà và cháu Ly mỗi người vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật. Do vậy phần di sản của ông Kha có trước khi chết sẽ được để cho con trai là Lâm theo di chúc sau khi đã trừ đi phần của mẹ kế là bà Hà và em cùng cha khác mẹ theo quy định của pháp luật (người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc).
Lâm ngồi thẳng lên, hỏi:
- Vậy mà cháu vẫn nghĩ dì Hà không có quyền gì trong căn nhà này, tài sản này. Nhưng mà dì ấy cũng làm cháu ức quá ông ạ, dì ấy bảo cháu không phải thờ cúng gì, dì khác làm. Cháu là con trưởng, nói thế sao được.
- Đúng rồi! - Ông Lâm vẫn từ tốn: Nhưng hai việc đó là hai việc khác nhau. Giờ cũng tối muộn rồi, cháu gọi xem dì và em đang ở đâu, về nhà mà ngủ không khổ thân con bé Ly.
Tiếng Lâm vẫn chậm rãi:
- Dạ vâng, chắc dì ấy sang bên ngoại về giờ đó bác ạ.
Vừa hay lúc đó có tiếng xe ngoài ngõ rồi mẹ con chị Hà xuống sân, thấy ông Tư hơi ngại ngần giải thích:
- Cháu về lấy cho con bé mấy bộ quần áo và sách vở.
Ông Tư chưa kịp nói gì thì Lâm đã lên tiếng:
- Thôi lúc con nóng con nói thế, dì với em ở lại trông nhà không đi đâu nữa. Con cũng phải lo công việc bên nhà con. Bác Tư cũng nói chuyện nên con hiểu rồi. Căn nhà này là nơi thờ cúng tổ tiên và bố mẹ con, dì cứ ở lại và giúp con trông nom. Sau này nếu phải bán hay chia tài sản gì thì vẫn có phần của dì và em.
Hà giọng méo đi vì xúc động:
- Chứ không phải cậu bảo mẹ con tôi không liên quan gì phải không? Tại nghe cậu nói thế tôi tủi thân lắm, bao năm chăm sóc bố cậu, lại có em Ly đây mà cậu nỡ… Cũng tại cậu nói thế nên tôi cũng nói liều. Qua bác Tư cũng gải thích cho dì rồi, cũng hiểu quy định pháp luật nên ông Khâm có quyền lên xã di chúc theo ý muốn của mình. Chỉ là trong nhà mình chưa hiểu pháp luật thành ra mất vui, làm phiền các bác ở xóm.
Quay sang ông Tư, chị Hà nói:
- Cháu cảm ơn ông. Thực ra sáng nay nghe ông nói xong thì cháu cũng nghĩ, thôi nhà cháu để lại hết cho cậu Lâm cũng đúng, mình có ít có nhiều thì cũng chả quan trọng nữa. Quan trong là sau này lớn lên anh em biết chăm sóc yêu thương nhau là cháu mừng, chứ cháu cứ tranh giành sau con bé có lớn thì anh chị em lại xa cách…
Ông Tư cười lớn:
- Thế là tốt rồi, pháp luật thì luôn công bằng, chỉ là mình chưa hiểu hết mà bảo nhau thực hiện. Có phúc khác có phần. Thế bác về nhé Lâm. Tôi về nhé cô Hà…
Thấy bảo, bà Tư sau đó cũng kết thúc nhiệm vụ dở dang của mình là đi hòa giải. Còn dì cháu nhà cô Hà cũng vui vẻ cho đến tận bây giờ, khi cô Hà tóc đã điểm bạc và con bé Ly đã vào đại học. Cô Hà vẫn ở đó, giỗ Tết vợ chồng con cái nhà Lâm, đứa em gái và cả con bé Ly đều về đông đủ, đầm ấm sum vầy.
Như vậy, tại thời điểm mở thừa kế lần thứ nhất (thời điểm vợ cả ông Khâm chết) ông Khâm được hưởng khối tài sản là ½ căn nhà + ¼ căn nhà = ¾ căn nhà. Lâm được hưởng ¼ căn nhà.
Từ đó lập di chúc, ông Khâm chỉ được định đoạt ¾ ngôi nhà.
- Vậy bố cháu Ly nhà cháu di chúc cả cho cậu Lâm là không đúng đúng không ạ? Chị Hà kêu to.
- Có sai có đúng, việc này tôi sẽ xem thêm. Giờ cô cứ về nhà đi, tối tôi sang có cậu Lâm tôi nói chuyện tiếp.
Tối đó chưa dứt chương trình thời sự VTV1 ông Tư đã bước vào ngõ nhà ông Khâm, thấy điện sáng nhưng không thấy mẹ con chị Hà, chỉ thấy cậu Lâm đang ngồi hút thuốc ngoài sân.
Nghe tiếng chó sủa, Lâm ngẩng lên rồi chào:
- Cháu chào bác, bác sang có việc gì đó ạ?
Ông Tư chưa trả lời, hỏi Lâm:
- Thế về từ mấy hôm rồi? Ông bà ngoại bên đó khỏe không? Năm nay cái ao nhiều cá không?
- Dạ, ông bà cháu vẫn ổn. Cá đợt lụt vừa rồi cũng trôi mất nhiều bác ạ.
- Ừ, năm nay lũ bão nhiều, nhà nông cũng vất. Thôi cố gắng thu xếp rồi khắc phục sản xuất, mong năm sau mưa thuận gió hòa. Ơ, thế dì cháu với cái con bé Ly đi đâu mà vắng vẻ thế này, nọi khi bác sang có việc tổ là ríu rít hết cả.
Lâm thờ dài:
- Cháu cũng chả biết đi đâu ạ. Mà trước sau gì thì cháu cũng quy hoạch lại cái nhà này. Dì ấy muốn đi đâu ở cũng được. Bố cháu cũng đã di chúc lại cho cháu rồi, dù bố cũng dặn không được bán, để dì và em ở còn cháu thờ cúng.
- Bác sang cũng vì việc đó đấy. Bố mới mất mà chuyện nhà chuyện cửa cứ thế này, bố cháu không yên lòng đâu. Qua bác cũng phân tích cho dì cháu hiểu rồi. Việc ông Khâm để di chúc lại nhà cho cháu là phù hợp thôi. Lúc còn sống ông ấy vẫn nói chuyện đây là đất tổ tiên, sau giao lại cho cháu trông nom thờ cúng. Tuy nhiên, cô Hà lấy bố cháu có pháp luật công nhận, lại sinh ra con bé Ly thì đó cũng là máu mủ ruột rà nhà mình rồi. Bố cháu chắc cũng nghĩ đơn giản là không để lại di chúc cho cô Hà phần đất phần nhà thì cô ấy vẫn ở đây. Ai ngờ có chút xích mích mà dì cháu mâu thuẫn, chắc nó lại đưa con nó đi đâu đó.
Ông nhấn tiếp:
- Mà có phải cháu nói không cho mẹ con cô ấy ở đây không?
Lâm đỏ bừng mặt:
- Dạ lúc đấy cháu nóng bác ạ.
- Nóng cũng không được nói càn - Ông Lâm quả quyết - Chuyện bố cháu viết di chúc không để lại cho mẹ con cô Hà phần nào là cũng không đúng đâu. Đây bác đọc cho nghe nhé, tao phải mang cả sách đi đọc cho cháu đây:
Theo Điều 644 Bộ luật dân sự 2015 quy định như thế này:
“Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc
1. Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:
a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;
….”
Dì cháu là vợ thứ 2 của bố cháu, tức ông Khâm; cháu Ly 8 tuổi là con chung của ông Khâm và Bà Hà. Ông Khâm chết, để lại di chúc không cho bà Hà và cháu Ly hưởng phần di sản của ông, theo quy định tại Điều 644 nêu trên thì bà Hà và cháu Ly mỗi người vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật. Do vậy phần di sản của ông Kha có trước khi chết sẽ được để cho con trai là Lâm theo di chúc sau khi đã trừ đi phần của mẹ kế là bà Hà và em cùng cha khác mẹ theo quy định của pháp luật (người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc).
Lâm ngồi thẳng lên, hỏi:
- Vậy mà cháu vẫn nghĩ dì Hà không có quyền gì trong căn nhà này, tài sản này. Nhưng mà dì ấy cũng làm cháu ức quá ông ạ, dì ấy bảo cháu không phải thờ cúng gì, dì khác làm. Cháu là con trưởng, nói thế sao được.
- Đúng rồi! - Ông Lâm vẫn từ tốn: Nhưng hai việc đó là hai việc khác nhau. Giờ cũng tối muộn rồi, cháu gọi xem dì và em đang ở đâu, về nhà mà ngủ không khổ thân con bé Ly.
Tiếng Lâm vẫn chậm rãi:
- Dạ vâng, chắc dì ấy sang bên ngoại về giờ đó bác ạ.
Vừa hay lúc đó có tiếng xe ngoài ngõ rồi mẹ con chị Hà xuống sân, thấy ông Tư hơi ngại ngần giải thích:
- Cháu về lấy cho con bé mấy bộ quần áo và sách vở.
Ông Tư chưa kịp nói gì thì Lâm đã lên tiếng:
- Thôi lúc con nóng con nói thế, dì với em ở lại trông nhà không đi đâu nữa. Con cũng phải lo công việc bên nhà con. Bác Tư cũng nói chuyện nên con hiểu rồi. Căn nhà này là nơi thờ cúng tổ tiên và bố mẹ con, dì cứ ở lại và giúp con trông nom. Sau này nếu phải bán hay chia tài sản gì thì vẫn có phần của dì và em.
Hà giọng méo đi vì xúc động:
- Chứ không phải cậu bảo mẹ con tôi không liên quan gì phải không? Tại nghe cậu nói thế tôi tủi thân lắm, bao năm chăm sóc bố cậu, lại có em Ly đây mà cậu nỡ… Cũng tại cậu nói thế nên tôi cũng nói liều. Qua bác Tư cũng gải thích cho dì rồi, cũng hiểu quy định pháp luật nên ông Khâm có quyền lên xã di chúc theo ý muốn của mình. Chỉ là trong nhà mình chưa hiểu pháp luật thành ra mất vui, làm phiền các bác ở xóm.
Quay sang ông Tư, chị Hà nói:
- Cháu cảm ơn ông. Thực ra sáng nay nghe ông nói xong thì cháu cũng nghĩ, thôi nhà cháu để lại hết cho cậu Lâm cũng đúng, mình có ít có nhiều thì cũng chả quan trọng nữa. Quan trong là sau này lớn lên anh em biết chăm sóc yêu thương nhau là cháu mừng, chứ cháu cứ tranh giành sau con bé có lớn thì anh chị em lại xa cách…
Ông Tư cười lớn:
- Thế là tốt rồi, pháp luật thì luôn công bằng, chỉ là mình chưa hiểu hết mà bảo nhau thực hiện. Có phúc khác có phần. Thế bác về nhé Lâm. Tôi về nhé cô Hà…
Thấy bảo, bà Tư sau đó cũng kết thúc nhiệm vụ dở dang của mình là đi hòa giải. Còn dì cháu nhà cô Hà cũng vui vẻ cho đến tận bây giờ, khi cô Hà tóc đã điểm bạc và con bé Ly đã vào đại học. Cô Hà vẫn ở đó, giỗ Tết vợ chồng con cái nhà Lâm, đứa em gái và cả con bé Ly đều về đông đủ, đầm ấm sum vầy.