Câu chuyện pháp luật: RANH GIỚI ĐẤT RỪNG VÀ LẰN RANH PHÁP LUẬT
- Thứ năm - 30/04/2026 03:38
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Bản Lũng Cốc nằm khuất sâu trong những triền đồi của một xã vùng cao, nơi sinh sống chủ yếu của bà con đồng bào dân tộc thiểu số. Người dân nơi đây sống nhờ vào rừng, từ cây chè shan tuyết cổ thụ cho đến những khoảnh đất trồng keo, trồng quế. Đặc biệt, những năm gần đây, khi rừng đem lại nguồn lợi kinh tế lớn thì việc tranh chấp đất rừng giữa các hộ dân cũng xảy ra thường xuyên hơn.
Mâu thuẫn giữa hai gia đình Lý A Lềnh và Triệu Nguyên Phú về ranh giới đất rừng của hai nhà đã âm ỉ từ nhiều năm. Cả hai đều có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) cho những khoảnh rừng trồng keo và bạch đàn của mình, nhưng ranh giới giữa hai mảnh đất lại quá sơ sài, chỉ là những nét vẽ tay hoặc những mốc giới tự đặt bằng đá, bằng cây dại.
Lý A Lềnh quyết định trồng mới hơn 1 héc-ta keo lai trên diện tích đất rừng được cấp, nhưng đến đoạn tiếp giáp với rừng của ông Phú, Lềnh bắt đầu cảm thấy băn khoăn, rồi cất giọng gọi ông Phú khi thấy ông Phú đang dọn cỏ ven bờ:
Mâu thuẫn giữa hai gia đình Lý A Lềnh và Triệu Nguyên Phú về ranh giới đất rừng của hai nhà đã âm ỉ từ nhiều năm. Cả hai đều có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) cho những khoảnh rừng trồng keo và bạch đàn của mình, nhưng ranh giới giữa hai mảnh đất lại quá sơ sài, chỉ là những nét vẽ tay hoặc những mốc giới tự đặt bằng đá, bằng cây dại.
Lý A Lềnh quyết định trồng mới hơn 1 héc-ta keo lai trên diện tích đất rừng được cấp, nhưng đến đoạn tiếp giáp với rừng của ông Phú, Lềnh bắt đầu cảm thấy băn khoăn, rồi cất giọng gọi ông Phú khi thấy ông Phú đang dọn cỏ ven bờ:
- Lý A Lềnh: Ông Phú! Cái rãnh nước này từ trước đến nay là mốc giới. Sao ông lại cắm mốc lấn sang đất tôi?
Ông Phú chống cuốc, mồ hôi nhễ nhại, nói vọng sang:
- Rãnh nước không phải mốc. Cái cây dẻ già kia mới là mốc từ đời cha tôi. Anh trồng lấn sang đất tôi rồi.
- Lềnh bực dọc nói to: Năm thước là gần hết hàng keo của tao rồi đấy. Đất là đất cha ông để lại, tôi cúng thần rừng rồi, tôi hỏi hết già làng rồi. Rãnh nước này mới đúng! Ông già rồi đừng có mà tham đất, tôi cho cả làng ra chứng kiến!
- Mày còn trẻ mà láo! Mày mà động vào cây keo của tao, tao sẽ chặt hết cây chè bên đồi nhà mày cho mà xem! - Ông Phú tức giận, tay run run vừa chạy đến, vừa chỉ tay vào mặt Lềnh.
Lềnh tức lắm nhưng vợ gọi nhà có khách đến chơi nên anh ta tạm thời không nói lại mà im lặng đi về. Tuy nhiên, trong lòng Lềnh vẫn chất đầy nỗi uất ức.
Những cuộc tranh cãi và lời đe dọa giữa ông Phú và nhà Lềnh diễn ra như cơm bữa. Thậm chí hai bên cứ gặp nhau trong những lần hội làng hay lễ tết cũng đều lôi chuyện đất đai ra để nói nhau. Mâu thuẫn cứ thế lớn dần nhưng không ai chịu mang đơn lên xã giải quyết, vì theo quan niệm cũ của họ: Chuyện đất đai, tự thân giải quyết mới phải lẽ, lên chính quyền là rách việc, là mất uy tín. Họ không biết rằng, chính cái "lẽ" ấy đã đẩy họ vào vòng xoáy tội lỗi.
Sự việc lên đến đỉnh điểm vào một buổi chiều cuối năm. Sau khi đi uống rượu về, Lềnh phát hiện một phần keo non của mình bị chặt phá. Cho rằng ông Phú là người gây ra, Lềnh cầm dao phát chạy đi tìm.
Lúc này, ông Phú đang lúi húi cắm lại cái cọc tre làm mốc giới phía trên gần đỉnh đồi. Lềnh không nói một lời, vung con dao phát nhằm vào người ông Phú. Ông Phú kịp né được phát chém chí mạng nhưng vẫn bị lưỡi dao chém trúng vai. Ông Phú hét lên đau đớn vừa ôm vết thương chảy máu chạy xuống đồi vừa hô hoán.
- Tao cảnh cáo rồi, cứ động vào đất của tao là tao giết! Lềnh gầm lên, hai mắt đỏ ngầu.
Trong lúc mất bình tĩnh, Lềnh vung dao định chém ông Phú tiếp, nhưng lúc đó dân làng nghe tiếng hô hoán của ông Phú nên chạy ra can ngăn, sự việc mới dừng lại. Sau khi được vợ Lềnh và người dân can thiệp, ông Phú được đưa đi cấp cứu, vết thương tuy không nguy hiểm đến tính mạng nhưng tỉ lệ tổn thương cơ thể lên đến 15%. Vài ngày sau, công an đã tiến hành khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Lý A Lềnh về tội Cố ý gây thương tích.
Tại cơ quan điều tra, Lềnh cúi đầu hối hận:
- Tôi biết tôi sai rồi. Chỉ vì miếng đất, vì nóng giận... Tôi cứ nghĩ đất của mình thì mình phải tự bảo vệ, ai lấn chiếm thì phải đánh trả. Tôi không ngờ sự việc lại nghiêm trọng như vậy.
Thượng úy Nguyễn Văn Bình nghiêm giọng:
- Suy nghĩ đó là sai. Pháp luật quy định rất rõ: tranh chấp đất đai phải giải quyết theo trình tự, không ai được dùng vũ lực.
Thượng tá Bình giải thích tiếp:
- Hành vi của anh đã cấu thành tội Cố ý gây thương tích theo Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Ông Phú bị thương tích 15%, thuộc trường hợp từ 11% đến 30%, có thể bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
- Đặc biệt, anh dùng dao phát - là hung khí nguy hiểm, nên hành vi còn thuộc tình tiết quy định tại điểm a khoản 1 Điều 134.
Lềnh lo lắng hỏi lại:
- Thế còn việc ông Phú ấy chặt phá keo nhà tôi?
Thượng úy Bình trả lời:
- Nếu có căn cứ, hành vi đó có thể bị xử lý về tội Hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản theo Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015. Nhưng đó là vụ việc khác. Việc anh dùng bạo lực là vi phạm pháp luật và phải chịu trách nhiệm trước.
Ông nói thêm:
- Theo quy định tại Điều 235 Luật Đất đai 2024, nếu tranh chấp đất đai mà các bên tranh chấp không tự hòa giải được thì gửi đơn đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp để hòa giải, khi hòa giải tại xã không thành, anh hoàn toàn có quyền khởi kiện ra Tòa án để bảo vệ quyền lợi. Pháp luật không cho phép giải quyết tranh chấp bằng dao, bằng bạo lực.
Lềnh nghe đến đây thì hoàn toàn suy sụp. Mất đất thì chưa chắc, nhưng giờ anh đã chắc chắn mất tự do. Đứa con nhỏ của anh sẽ thiếu vắng cha trong những năm tháng tới.
Pháp luật quy định rõ: khi có tranh chấp đất đai, trước hết phải hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã; nếu không thành, các bên có quyền khởi kiện tại Tòa án để được giải quyết theo đúng quy định. Tuy nhiên, do không lựa chọn con đường pháp lý, lại thiếu hiểu biết và không kiềm chế được bản thân, Lý A Lềnh đã phải đối diện với bản án tù chỉ vì vài mét vuông đất rừng và một phút nóng giận.
Câu chuyện là lời cảnh tỉnh: mỗi người dân cần chủ động tìm hiểu và tuân thủ pháp luật, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai; giải quyết tranh chấp bằng pháp luật, không bằng bạo lực.
Ranh giới đất đai có thể được xác định lại, nhưng khi đã vượt qua ranh giới của pháp luật, cái giá phải trả là tự do và tương lai của chính mình./.
Ông Phú chống cuốc, mồ hôi nhễ nhại, nói vọng sang:
- Rãnh nước không phải mốc. Cái cây dẻ già kia mới là mốc từ đời cha tôi. Anh trồng lấn sang đất tôi rồi.
- Lềnh bực dọc nói to: Năm thước là gần hết hàng keo của tao rồi đấy. Đất là đất cha ông để lại, tôi cúng thần rừng rồi, tôi hỏi hết già làng rồi. Rãnh nước này mới đúng! Ông già rồi đừng có mà tham đất, tôi cho cả làng ra chứng kiến!
- Mày còn trẻ mà láo! Mày mà động vào cây keo của tao, tao sẽ chặt hết cây chè bên đồi nhà mày cho mà xem! - Ông Phú tức giận, tay run run vừa chạy đến, vừa chỉ tay vào mặt Lềnh.
Lềnh tức lắm nhưng vợ gọi nhà có khách đến chơi nên anh ta tạm thời không nói lại mà im lặng đi về. Tuy nhiên, trong lòng Lềnh vẫn chất đầy nỗi uất ức.
Những cuộc tranh cãi và lời đe dọa giữa ông Phú và nhà Lềnh diễn ra như cơm bữa. Thậm chí hai bên cứ gặp nhau trong những lần hội làng hay lễ tết cũng đều lôi chuyện đất đai ra để nói nhau. Mâu thuẫn cứ thế lớn dần nhưng không ai chịu mang đơn lên xã giải quyết, vì theo quan niệm cũ của họ: Chuyện đất đai, tự thân giải quyết mới phải lẽ, lên chính quyền là rách việc, là mất uy tín. Họ không biết rằng, chính cái "lẽ" ấy đã đẩy họ vào vòng xoáy tội lỗi.
Sự việc lên đến đỉnh điểm vào một buổi chiều cuối năm. Sau khi đi uống rượu về, Lềnh phát hiện một phần keo non của mình bị chặt phá. Cho rằng ông Phú là người gây ra, Lềnh cầm dao phát chạy đi tìm.
Lúc này, ông Phú đang lúi húi cắm lại cái cọc tre làm mốc giới phía trên gần đỉnh đồi. Lềnh không nói một lời, vung con dao phát nhằm vào người ông Phú. Ông Phú kịp né được phát chém chí mạng nhưng vẫn bị lưỡi dao chém trúng vai. Ông Phú hét lên đau đớn vừa ôm vết thương chảy máu chạy xuống đồi vừa hô hoán.
- Tao cảnh cáo rồi, cứ động vào đất của tao là tao giết! Lềnh gầm lên, hai mắt đỏ ngầu.
Trong lúc mất bình tĩnh, Lềnh vung dao định chém ông Phú tiếp, nhưng lúc đó dân làng nghe tiếng hô hoán của ông Phú nên chạy ra can ngăn, sự việc mới dừng lại. Sau khi được vợ Lềnh và người dân can thiệp, ông Phú được đưa đi cấp cứu, vết thương tuy không nguy hiểm đến tính mạng nhưng tỉ lệ tổn thương cơ thể lên đến 15%. Vài ngày sau, công an đã tiến hành khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Lý A Lềnh về tội Cố ý gây thương tích.
Tại cơ quan điều tra, Lềnh cúi đầu hối hận:
- Tôi biết tôi sai rồi. Chỉ vì miếng đất, vì nóng giận... Tôi cứ nghĩ đất của mình thì mình phải tự bảo vệ, ai lấn chiếm thì phải đánh trả. Tôi không ngờ sự việc lại nghiêm trọng như vậy.
Thượng úy Nguyễn Văn Bình nghiêm giọng:
- Suy nghĩ đó là sai. Pháp luật quy định rất rõ: tranh chấp đất đai phải giải quyết theo trình tự, không ai được dùng vũ lực.
Thượng tá Bình giải thích tiếp:
- Hành vi của anh đã cấu thành tội Cố ý gây thương tích theo Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Ông Phú bị thương tích 15%, thuộc trường hợp từ 11% đến 30%, có thể bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
- Đặc biệt, anh dùng dao phát - là hung khí nguy hiểm, nên hành vi còn thuộc tình tiết quy định tại điểm a khoản 1 Điều 134.
Lềnh lo lắng hỏi lại:
- Thế còn việc ông Phú ấy chặt phá keo nhà tôi?
Thượng úy Bình trả lời:
- Nếu có căn cứ, hành vi đó có thể bị xử lý về tội Hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản theo Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015. Nhưng đó là vụ việc khác. Việc anh dùng bạo lực là vi phạm pháp luật và phải chịu trách nhiệm trước.
Ông nói thêm:
- Theo quy định tại Điều 235 Luật Đất đai 2024, nếu tranh chấp đất đai mà các bên tranh chấp không tự hòa giải được thì gửi đơn đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp để hòa giải, khi hòa giải tại xã không thành, anh hoàn toàn có quyền khởi kiện ra Tòa án để bảo vệ quyền lợi. Pháp luật không cho phép giải quyết tranh chấp bằng dao, bằng bạo lực.
Lềnh nghe đến đây thì hoàn toàn suy sụp. Mất đất thì chưa chắc, nhưng giờ anh đã chắc chắn mất tự do. Đứa con nhỏ của anh sẽ thiếu vắng cha trong những năm tháng tới.
Pháp luật quy định rõ: khi có tranh chấp đất đai, trước hết phải hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã; nếu không thành, các bên có quyền khởi kiện tại Tòa án để được giải quyết theo đúng quy định. Tuy nhiên, do không lựa chọn con đường pháp lý, lại thiếu hiểu biết và không kiềm chế được bản thân, Lý A Lềnh đã phải đối diện với bản án tù chỉ vì vài mét vuông đất rừng và một phút nóng giận.
Câu chuyện là lời cảnh tỉnh: mỗi người dân cần chủ động tìm hiểu và tuân thủ pháp luật, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai; giải quyết tranh chấp bằng pháp luật, không bằng bạo lực.
Ranh giới đất đai có thể được xác định lại, nhưng khi đã vượt qua ranh giới của pháp luật, cái giá phải trả là tự do và tương lai của chính mình./.