Câu chuyện pháp luật: Màu xanh trên nương cao
- Thứ tư - 29/04/2026 04:33
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Thào Văn Páo sinh sống ở một bản nhỏ vùng cao của xã Bình Yên, nơi đây mây mù bao phủ quanh năm với những dãy núi trùng điệp. Páo đã lấy vợ và có một bé trai tên Thào A Súa. Tài sản lớn nhất của vợ chồng Páo, ngoài mảnh đất trồng ngô, trồng lúa nương đã cằn cỗi qua bao đời, là đàn gà đen hơn năm mươi con. Đây chính là niềm hy vọng của vợ chồng Páo để có tiền mua sách vở cho thằng cu Súa đi học cái chữ dưới xã.
Gà đen nhà Páo là gà sạch, không có cám chăn mà chỉ ăn ngô nên được nhiều người hỏi mua từ sớm. Vợ chồng Páo mừng lắm, định bụng đợi gà lớn sẽ bán cho những người đã đặt và mang xuống chợ xã để bán. Thế nhưng, năm ấy bỗng có dịch bệnh lạ tràn qua bản, đàn gà của nhà hàng xóm bắt đầu đã có con chết. Gà nhà Páo cũng bắt đầu ủ rũ, bỏ ăn, cánh xệ xuống chạm đất, anh lo đến mất ăn mất ngủ. Hai vợ chồng Páo đã cúng ma rừng, cúng thần bếp nhưng đàn gà vẫn cứ héo hon dần. Vợ anh thấy đàn gà mãi không khỏi bệnh nên tiếc của, khóc sướt mướt cả ngày.
Sáng hôm sau, khi đi chợ phiên bán mấy bó rau rừng vừa hái, Páo gặp một người bán hàng lạ mặt từ vùng khác đến. Hai người vừa bán hàng vừa trò chuyện, sau khi nghe Páo buồn bã kể chuyện, người kia lén lút dúi vào tay Páo một nắm hạt giống nhỏ màu xám nâu:
- Đây là một loại cây thuốc quý. Mày cứ đem về trồng ở góc nương, chỗ nào khuất ấy, cây này không chịu được chỗ nắng quá đâu. Khi cây lớn, hái lá băm nhỏ cho gà ăn, nó sẽ khỏe như con hổ, không bao giờ bị dịch bệnh nữa đâu. Tao hay lên biên giới bán hàng, người dân vùng trên đấy chỉ cho đấy.
Páo nửa tin nửa ngờ, trong đầu anh nghĩ mình đã cúng cả ma rừng, cúng cả thần bếp mà còn không khỏi, làm sao loài cây này có thể chữa khỏi bệnh cho gà được. Tuy vậy, anh vẫn bỏ gói hạt vào túi áo và tiếp tục bán rau. Trong đầu người đàn ông vùng cao ấy, khái niệm về "ma túy" hay "cần sa" là một thứ gì đó xa xôi lắm, chỉ xuất hiện trên cái loa phát thanh ở đầu bản mà Páo chẳng mấy khi để ý vì mải đi nương.
Về nhà, khi sờ tay vào túi áo, Páo giật mình nhìn gói hạt, nghĩ lại những lời người lạ mặt kia nói, anh tặc lưỡi: “Thôi kệ, cứ thử xem sao, biết đâu gà lại khỏi bệnh thật”. Nghĩ là làm, Páo mang hạt lên nương, chọn góc khuất nhất, nơi có vách đá che chắn để trồng. Quả thật chỉ sau vài tuần, những mầm xanh bắt đầu trỗi dậy mạnh mẽ. Cây lớn nhanh như thổi, lá có hình răng cưa lạ mắt, tỏa ra một mùi nồng nồng, ngai ngái.
Khi cây bắt đầu cao lên, Páo làm đúng như lời dặn. Mỗi sáng, anh hái vài chiếc lá, băm nhỏ trộn với ngô xay cho đàn gà. Kỳ lạ thay, đàn gà của Páo bỗng nhiên hoạt bát hẳn lên, không còn ủ rũ bỏ ăn nữa, tiếng gáy vang động cả thung lũng, và quan trọng nhất là dường như chúng không còn bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh đang hoành hành.
Thấy hiệu quả, Páo mừng lắm, càng chăm chút cho vạt cây ấy hơn. Vợ Páo, chị Mỷ, đôi lần hỏi chồng:
- Cây gì mà lạ thế bố thằng Súa, tôi chưa thấy bao giờ? Sao không thấy ai trong bản trồng?
Páo bèn gạt đi:
- Cây thuốc đấy! Người ta không biết nên mới để gà chết. Mình biết thì mình phải giữ bí mật, kẻo họ đến xin hết giống thì sao?
Chị Mỷ nghe vậy dù trong lòng vẫn hơi băn khoăn nhưng nhìn đàn gà dần khỏe mạnh trở lại bèn không để ý tới nữa. Cứ thế, vạt “thuốc quý” của Páo ngày càng xanh tốt mơn mởn giữa những hốc đá tai mèo, lớn lên trong sự tự hào ngây ngô của một người nông dân hết lòng vì kinh tế gia đình.
Một buổi sáng khi sương mai còn đọng trên mái lá, Páo đang chuẩn bị vác gùi lên nương thì có tiếng động lạ ngoài cổng. Một đoàn cán bộ gồm công an và các cán bộ xã xuất hiện. Páo đon đả mời khách vào nhà uống bát rượu ngô, nhưng nét mặt các anh cán bộ hôm nay rất nghiêm nghị. Anh công an xã tên Thắng, nhìn Páo bằng ánh mắt buồn bã:
- Anh Páo à, anh có biết mình đang trồng cây gì trên nương không?
Páo thật thà cười:
- Đó là cây thuốc quý cho gà đấy cán bộ. Nhờ nó mà đàn gà nhà tôi mới không bị chết dịch.
Khi dẫn đoàn cán bộ ra tận nơi, Páo vẫn tự hào chỉ tay vào vạt cây xanh tốt. Nhưng khi nhìn thấy các chiến sĩ bắt đầu nhổ cây lên xem xét và lập biên bản, Páo hốt hoảng:
- Ơ, sao các anh lại phá thuốc của tôi? Đây là cây thuốc quý, tôi không bán cho ai, tôi chỉ cho gà ăn thôi mà!
Anh Thắng cầm một cành cây lên, giải thích cặn kẽ:
- Páo ơi, đây là cây cần sa. Nó là chất ma túy cực kỳ nguy hiểm. Pháp luật cấm trồng cây này. Việc anh trồng loại cây này là vi phạm pháp luật rồi, không phải chuyện chơi đâu.
Nghe vậy, Páo đứng chết lặng. Những từ như "ma túy", "vi phạm pháp luật", "đi tù" thường ngày chỉ xuất hiện trên loa truyền thanh xã và lời tuyên truyền của cán bộ nay dội vào tai anh như tiếng sét đánh ngang tai. Vợ Páo ôm thằng cu Súa khóc nấc lên bên cạnh.
Tại cơ quan công an, Páo được các cán bộ giải thích:
- Anh Páo ạ, theo khoản 6 Điều 2 Luật Phòng, chống ma túy năm 2021, cây cần sa lại là cây có chứa chất ma túy: “Cây có chứa chất ma túy là cây thuốc phiện, cây côca, cây cần sa và các loại cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định”. Khoản 1 Điều 5 của Luật cũng quy định: “Trồng cây có chứa chất ma túy, hướng dẫn trồng cây có chứa chất ma túy”. Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 mới được ban hành và có hiệu lực từ 01/7/2026 cũng quy định các nội dung này. Hành vi của anh là vi phạm quy định của pháp luật đấy!
Páo run rẩy, anh không giấu diếm, không chối tội, vì thực tâm anh không hề biết cái cây ấy lại mang tội như thế.
Anh Thắng tiếp lời:
- Theo khoản 3 Điều 30 Nghị định số 282/2025/NĐ-CP quy định xử phạt hành vi vi phạm các quy định về phòng, chống và kiểm soát ma túy: “Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi trồng cây có chứa chất ma túy hoặc hướng dẫn trồng cây có chứa chất ma túy”.
- Ngoài ra, nếu người nào trồng số lượng từ 500 cây đến dưới 3.000 cây thuốc phiện, cây côca, cây cần sa hoặc các loại cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định thì sẽ bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm; số lượng 3.000 cây trở lên sẽ bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm theo quy định tại Điều 247 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017. Tuy nhiên, sau khi kiểm đếm, tổng số cây cần sa ở nương của anh là 96 cây, do vậy anh sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính.
Anh Thắng nhìn người đàn ông khắc khổ, đôi bàn tay chai sần vì đá núi, giọng trầm xuống thở dài:
- Anh có biết rằng, dù chỉ trồng để cho gà ăn, nhưng nếu cây này lọt vào tay người xấu, nó sẽ phá hoại bao nhiêu gia đình không?
Cuối cùng, Páo bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trồng cây có chứa chất ma túy với mức phạt 5.000.000 đồng. Đây là một bài học lớn trong cuộc đời của Páo, cũng là tấm gương cho mọi người trong xã.
Những ngày sau đó, Páo trở thành một con người khác. Anh tham gia đầy đủ các buổi họp bản, chăm chú nghe cán bộ Thắng giảng về danh mục các loại cây bị cấm, về Luật Phòng chống ma túy năm 2025 sẽ có hiệu lực từ 01/7 tới đây. Páo nhận ra rằng, cái bụng mình có tốt đến đâu mà cái đầu không có chữ, không hiểu pháp luật thì cũng có ngày hại mình, hại vợ con.
Páo bắt đầu trồng quế và thảo quả theo hướng dẫn của cán bộ; đàn gà đen của vợ chồng anh giờ đây được tiêm phòng định kỳ bởi thú y xã chứ không cần đến thứ "thuốc quý" chết người kia nữa. Mỗi khi thấy ai trong bản có ý định mang loại hạt giống lạ về trồng, Páo lại là người đầu tiên lên tiếng can ngăn. Anh thường bảo với đám thanh niên trong bản:
- Đừng để màu xanh lừa cái mắt mình. Muốn ấm cái bụng thì phải học hỏi, phải đi đúng cái đường của pháp luật, chứ đừng như thằng Páo này chỉ vì không hiểu biết mà suýt nữa đi tù.
Bản nhỏ của Páo vẫn mờ ảo trong sương, nhưng giờ đây, nhận thức của người dân đã sáng rõ hơn nhiều. Màu xanh trên nương cao giờ là màu của sự bình yên và no ấm thực sự.
Gà đen nhà Páo là gà sạch, không có cám chăn mà chỉ ăn ngô nên được nhiều người hỏi mua từ sớm. Vợ chồng Páo mừng lắm, định bụng đợi gà lớn sẽ bán cho những người đã đặt và mang xuống chợ xã để bán. Thế nhưng, năm ấy bỗng có dịch bệnh lạ tràn qua bản, đàn gà của nhà hàng xóm bắt đầu đã có con chết. Gà nhà Páo cũng bắt đầu ủ rũ, bỏ ăn, cánh xệ xuống chạm đất, anh lo đến mất ăn mất ngủ. Hai vợ chồng Páo đã cúng ma rừng, cúng thần bếp nhưng đàn gà vẫn cứ héo hon dần. Vợ anh thấy đàn gà mãi không khỏi bệnh nên tiếc của, khóc sướt mướt cả ngày.
Sáng hôm sau, khi đi chợ phiên bán mấy bó rau rừng vừa hái, Páo gặp một người bán hàng lạ mặt từ vùng khác đến. Hai người vừa bán hàng vừa trò chuyện, sau khi nghe Páo buồn bã kể chuyện, người kia lén lút dúi vào tay Páo một nắm hạt giống nhỏ màu xám nâu:
- Đây là một loại cây thuốc quý. Mày cứ đem về trồng ở góc nương, chỗ nào khuất ấy, cây này không chịu được chỗ nắng quá đâu. Khi cây lớn, hái lá băm nhỏ cho gà ăn, nó sẽ khỏe như con hổ, không bao giờ bị dịch bệnh nữa đâu. Tao hay lên biên giới bán hàng, người dân vùng trên đấy chỉ cho đấy.
Páo nửa tin nửa ngờ, trong đầu anh nghĩ mình đã cúng cả ma rừng, cúng cả thần bếp mà còn không khỏi, làm sao loài cây này có thể chữa khỏi bệnh cho gà được. Tuy vậy, anh vẫn bỏ gói hạt vào túi áo và tiếp tục bán rau. Trong đầu người đàn ông vùng cao ấy, khái niệm về "ma túy" hay "cần sa" là một thứ gì đó xa xôi lắm, chỉ xuất hiện trên cái loa phát thanh ở đầu bản mà Páo chẳng mấy khi để ý vì mải đi nương.
Về nhà, khi sờ tay vào túi áo, Páo giật mình nhìn gói hạt, nghĩ lại những lời người lạ mặt kia nói, anh tặc lưỡi: “Thôi kệ, cứ thử xem sao, biết đâu gà lại khỏi bệnh thật”. Nghĩ là làm, Páo mang hạt lên nương, chọn góc khuất nhất, nơi có vách đá che chắn để trồng. Quả thật chỉ sau vài tuần, những mầm xanh bắt đầu trỗi dậy mạnh mẽ. Cây lớn nhanh như thổi, lá có hình răng cưa lạ mắt, tỏa ra một mùi nồng nồng, ngai ngái.
Khi cây bắt đầu cao lên, Páo làm đúng như lời dặn. Mỗi sáng, anh hái vài chiếc lá, băm nhỏ trộn với ngô xay cho đàn gà. Kỳ lạ thay, đàn gà của Páo bỗng nhiên hoạt bát hẳn lên, không còn ủ rũ bỏ ăn nữa, tiếng gáy vang động cả thung lũng, và quan trọng nhất là dường như chúng không còn bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh đang hoành hành.
Thấy hiệu quả, Páo mừng lắm, càng chăm chút cho vạt cây ấy hơn. Vợ Páo, chị Mỷ, đôi lần hỏi chồng:
- Cây gì mà lạ thế bố thằng Súa, tôi chưa thấy bao giờ? Sao không thấy ai trong bản trồng?
Páo bèn gạt đi:
- Cây thuốc đấy! Người ta không biết nên mới để gà chết. Mình biết thì mình phải giữ bí mật, kẻo họ đến xin hết giống thì sao?
Chị Mỷ nghe vậy dù trong lòng vẫn hơi băn khoăn nhưng nhìn đàn gà dần khỏe mạnh trở lại bèn không để ý tới nữa. Cứ thế, vạt “thuốc quý” của Páo ngày càng xanh tốt mơn mởn giữa những hốc đá tai mèo, lớn lên trong sự tự hào ngây ngô của một người nông dân hết lòng vì kinh tế gia đình.
Một buổi sáng khi sương mai còn đọng trên mái lá, Páo đang chuẩn bị vác gùi lên nương thì có tiếng động lạ ngoài cổng. Một đoàn cán bộ gồm công an và các cán bộ xã xuất hiện. Páo đon đả mời khách vào nhà uống bát rượu ngô, nhưng nét mặt các anh cán bộ hôm nay rất nghiêm nghị. Anh công an xã tên Thắng, nhìn Páo bằng ánh mắt buồn bã:
- Anh Páo à, anh có biết mình đang trồng cây gì trên nương không?
Páo thật thà cười:
- Đó là cây thuốc quý cho gà đấy cán bộ. Nhờ nó mà đàn gà nhà tôi mới không bị chết dịch.
Khi dẫn đoàn cán bộ ra tận nơi, Páo vẫn tự hào chỉ tay vào vạt cây xanh tốt. Nhưng khi nhìn thấy các chiến sĩ bắt đầu nhổ cây lên xem xét và lập biên bản, Páo hốt hoảng:
- Ơ, sao các anh lại phá thuốc của tôi? Đây là cây thuốc quý, tôi không bán cho ai, tôi chỉ cho gà ăn thôi mà!
Anh Thắng cầm một cành cây lên, giải thích cặn kẽ:
- Páo ơi, đây là cây cần sa. Nó là chất ma túy cực kỳ nguy hiểm. Pháp luật cấm trồng cây này. Việc anh trồng loại cây này là vi phạm pháp luật rồi, không phải chuyện chơi đâu.
Nghe vậy, Páo đứng chết lặng. Những từ như "ma túy", "vi phạm pháp luật", "đi tù" thường ngày chỉ xuất hiện trên loa truyền thanh xã và lời tuyên truyền của cán bộ nay dội vào tai anh như tiếng sét đánh ngang tai. Vợ Páo ôm thằng cu Súa khóc nấc lên bên cạnh.
Tại cơ quan công an, Páo được các cán bộ giải thích:
- Anh Páo ạ, theo khoản 6 Điều 2 Luật Phòng, chống ma túy năm 2021, cây cần sa lại là cây có chứa chất ma túy: “Cây có chứa chất ma túy là cây thuốc phiện, cây côca, cây cần sa và các loại cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định”. Khoản 1 Điều 5 của Luật cũng quy định: “Trồng cây có chứa chất ma túy, hướng dẫn trồng cây có chứa chất ma túy”. Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 mới được ban hành và có hiệu lực từ 01/7/2026 cũng quy định các nội dung này. Hành vi của anh là vi phạm quy định của pháp luật đấy!
Páo run rẩy, anh không giấu diếm, không chối tội, vì thực tâm anh không hề biết cái cây ấy lại mang tội như thế.
Anh Thắng tiếp lời:
- Theo khoản 3 Điều 30 Nghị định số 282/2025/NĐ-CP quy định xử phạt hành vi vi phạm các quy định về phòng, chống và kiểm soát ma túy: “Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi trồng cây có chứa chất ma túy hoặc hướng dẫn trồng cây có chứa chất ma túy”.
- Ngoài ra, nếu người nào trồng số lượng từ 500 cây đến dưới 3.000 cây thuốc phiện, cây côca, cây cần sa hoặc các loại cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định thì sẽ bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm; số lượng 3.000 cây trở lên sẽ bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm theo quy định tại Điều 247 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017. Tuy nhiên, sau khi kiểm đếm, tổng số cây cần sa ở nương của anh là 96 cây, do vậy anh sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính.
Anh Thắng nhìn người đàn ông khắc khổ, đôi bàn tay chai sần vì đá núi, giọng trầm xuống thở dài:
- Anh có biết rằng, dù chỉ trồng để cho gà ăn, nhưng nếu cây này lọt vào tay người xấu, nó sẽ phá hoại bao nhiêu gia đình không?
Cuối cùng, Páo bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trồng cây có chứa chất ma túy với mức phạt 5.000.000 đồng. Đây là một bài học lớn trong cuộc đời của Páo, cũng là tấm gương cho mọi người trong xã.
Những ngày sau đó, Páo trở thành một con người khác. Anh tham gia đầy đủ các buổi họp bản, chăm chú nghe cán bộ Thắng giảng về danh mục các loại cây bị cấm, về Luật Phòng chống ma túy năm 2025 sẽ có hiệu lực từ 01/7 tới đây. Páo nhận ra rằng, cái bụng mình có tốt đến đâu mà cái đầu không có chữ, không hiểu pháp luật thì cũng có ngày hại mình, hại vợ con.
Páo bắt đầu trồng quế và thảo quả theo hướng dẫn của cán bộ; đàn gà đen của vợ chồng anh giờ đây được tiêm phòng định kỳ bởi thú y xã chứ không cần đến thứ "thuốc quý" chết người kia nữa. Mỗi khi thấy ai trong bản có ý định mang loại hạt giống lạ về trồng, Páo lại là người đầu tiên lên tiếng can ngăn. Anh thường bảo với đám thanh niên trong bản:
- Đừng để màu xanh lừa cái mắt mình. Muốn ấm cái bụng thì phải học hỏi, phải đi đúng cái đường của pháp luật, chứ đừng như thằng Páo này chỉ vì không hiểu biết mà suýt nữa đi tù.
Bản nhỏ của Páo vẫn mờ ảo trong sương, nhưng giờ đây, nhận thức của người dân đã sáng rõ hơn nhiều. Màu xanh trên nương cao giờ là màu của sự bình yên và no ấm thực sự.