Câu chuyện pháp luật: Mầm non hồi sinh
- Thứ năm - 28/05/2026 22:15
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Chiếc xe giảm tốc độ rồi dừng hẳn trước cổng một ngôi trường có khuôn viên rộng lớn, bao quanh bởi những hàng cây xanh mướt và những bức tường kiên cố. Biển chữ lớn trang trọng ghi: Trường Giáo dưỡng X. Bước xuống xe là Hoàng - một cậu thiếu niên vừa bước sang tuổi mười lăm, khuôn mặt lầm lì, đôi mắt đượm vẻ bất cần đời. Đi bên cạnh cậu là ông Bình, người cha với mái tóc đã bạc nửa đầu, khuôn mặt hằn sâu những nếp nhăn khắc khổ và anh Huy - chiến sĩ công an xã A.
Chỉ vài tháng trước, Hoàng là một "thủ lĩnh" của nhóm thiếu niên lêu lổng của xã A, thường xuyên bỏ học, tụ tập đua xe và gây rối trật tự công cộng. Trong một trận hỗn chiến giành địa bàn, Hoàng đã trực tiếp dùng hung khí gây thương tích nặng cho một người khác. Vì hành vi này thuộc nhóm tội phạm rất nghiêm trọng do người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện, Hội đồng xét xử sau khi cân nhắc kỹ lưỡng về nhân thân và hoàn cảnh gia đình của Hoàng, đã quyết định không áp dụng hình phạt tù mà áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng với thời hạn là 14 tháng.
Trên đường đến trường, ngồi trong xe, Hoàng vẫn gắt gỏng với bố:
- Bố đưa con vào đây làm gì? Con thà đi tù còn hơn bị nhốt ở đây để người ta quản thúc!
Ông Bình nén một tiếng thở dài, vỗ mạnh vào vai con, giọng run run nhưng nghiêm khắc:
- Con sai rồi Hoàng ạ. Đây không phải là trại giam. Hôm ở tòa, các bác thẩm phán và cô luật sư đã giải thích rất rõ cho bố con mình rồi. Con phải biết ơn vì pháp luật đã cho con một cơ hội sửa sai ở đây thay vì phải ngồi tù!
Anh Huy đồng tình:
- Đúng vậy, cậu Hoàng phải cố gắng rèn luyện để sớm được về nhà, đừng để bố mẹ phải lo lắng nhiều. Khoản 1 Điều 51 Luật Tư pháp người chưa thành niên quy định rõ về giáo dục tại trường giáo dưỡng rồi:
“1. Giáo dục tại trường giáo dưỡng là việc buộc người chưa thành niên phạm tội học văn hóa, học nghề, lao động, sinh hoạt dưới sự quản lý, giáo dục trong một tổ chức giáo dục có kỷ luật chặt chẽ theo quy định của pháp luật”.
Ông Bình bèn hỏi:
- Thế ngoài trường hợp như con tôi thì còn trường hợp nào sẽ áp dụng biện pháp này thế chú Huy?
- Khoản 2, khoản 3 Điều 51 cũng quy định rõ về điều này bác ạ:
“2. Giáo dục tại trường giáo dưỡng có thể được áp dụng đối với một trong các trường hợp sau đây:
a) Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng về một trong các tội phạm sau đây: Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, Tội mua bán người, Tội mua bán người dưới 16 tuổi, Tội cướp tài sản, Tội cướp giật tài sản, Tội tàng trữ trái phép chất ma túy, Tội vận chuyển trái phép chất ma túy, Tội mua bán trái phép chất ma túy, Tội chiếm đoạt chất ma túy, trừ trường hợp người chưa thành niên là người đồng phạm có vai trò không đáng kể trong vụ án;
b) Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội nghiêm trọng về một trong các tội phạm sau đây: Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, Tội cướp giật tài sản, trừ trường hợp người chưa thành niên là người đồng phạm có vai trò không đáng kể trong vụ án;
c) Các trường hợp khác cần phải áp dụng, do tính chất nghiêm trọng của hành vi phạm tội, do nhân thân và môi trường sống của người chưa thành niên phạm tội;
d) Trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 82 của Luật này.
3. Thời hạn áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng là từ 06 tháng đến 02 năm”.
- Trường hợp này, cháu Hoàng từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng về tội cố ý gây thương tích nên thuộc điểm a khoản 2 Điều 51 và bị áp dụng biện pháp với thời gian là 14 tháng.
- À, ra vậy - ông Bình thở dài.
Đến nơi, Hoàng im lặng, hậm hực xách chiếc ba lô quần áo bước qua cổng trường. Cậu không ngờ rằng, chính cánh cổng này sẽ mở ra một bước ngoặt lớn, thay đổi hoàn toàn cuộc đời tăm tối của mình.
Sau khi sắp xếp xong xuôi, về đến nhà ông Bình mời anh Huy vào uống nước và hỏi:
- Chú Huy, chú cho tôi hỏi, trong quá trình giáo dục tại trường giáo dưỡng, bên cạnh việc sẽ được tiếp tục học văn hóa thì cháu Hoàng nhà tôi có được liên lạc với người thân không?
- Có bác ạ. Theo quy định tại Điều 107 Luật Tư pháp người chưa thành niên thì chế độ gặp thân nhân, liên lạc, nhận quà của học sinh trường giáo dưỡng như sau:
“1. Học sinh được gặp thân nhân tại nơi tiếp đón của trường giáo dưỡng và phải chấp hành đúng quy định về thăm gặp.
2. Học sinh được liên lạc bằng điện thoại hoặc kết nối hình ảnh, âm thanh bằng phương tiện điện tử với thân nhân ở trong nước, có sự giám sát của giáo viên trường giáo dưỡng và tự chịu chi phí.
3. Học sinh được gửi và nhận thư, nhận quà là tiền, đồ vật, trừ rượu, bia, thuốc lá, các chất kích thích khác, đồ vật và các loại văn hóa phẩm thuộc danh mục cấm. Trường giáo dưỡng có trách nhiệm kiểm tra thư, quà trước khi học sinh gửi hoặc nhận. Học sinh có tiền hoặc giấy tờ có giá thì phải gửi trường giáo dưỡng để quản lý và sử dụng theo quy định của trường giáo dưỡng”.
- Theo như chú nói thì cháu Hoàng nhà tôi sẽ được liên lạc với người nhà bằng điện thoại khi có sự giám sát của trường giáo dưỡng đúng không chú?
- Đúng vậy bác ạ. Ngoài ra thì gia đình cũng có thể đến gặp cháu tại trường hoặc gửi thư, gửi quà cho cháu theo quy định.
Ông Bình trầm ngâm:
- Vậy, có cách nào để cháu được chấm dứt trước thời hạn việc chấp hành biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng không hả chú?
Anh Huy trả lời:
- Luật Tư pháp người chưa thành niên cũng quy định nội dung về điều kiện chấm dứt trước thời hạn việc chấp hành biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng tại khoản 1 Điều 110 bác ạ:
“1. Học sinh đã chấp hành được một phần hai thời hạn chấp hành biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng và xếp loại thi đua từ loại khá trở lên có thể được chấm dứt trước thời hạn việc chấp hành biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:
a) Tích cực học tập, có nhiều tiến bộ;
b) Đã lập công”.
- Theo đó, nếu cháu Hoàng đã chấp hành được một phần hai thời hạn chấp hành biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng và xếp loại thi đua từ loại khá trở lên và thuộc một trong các trường hợp tích cực học tập, có nhiều tiến bộ hoặc đã lập công thì sẽ có thể được chấm dứt trước thời hạn đấy ạ. Lúc nãy lúc bác không có ở đấy, cháu cũng đã nói rõ với cháu Hoàng rồi, hy vọng cháu Hoàng sẽ cố gắng và năm bắt cơ hội.
- Thế thì tốt quá. Mong là cháu nó sẽ cố gắng. Tôi cảm ơn chú!
Tám tháng trôi qua, Hoàng từ một cậu bé ngỗ nghịch đã trở thành lớp trưởng của lớp, luôn dẫn đầu trong các phong trào thi đua của trường. Cậu tích cực giúp đỡ các học sinh mới vào phòng học tập, gương mẫu trong việc chấp hành nội quy và liên tục được xếp loại thi đua loại Xuất sắc.
Đúng theo thủ tục pháp lý được pháp luật quy định, dựa trên sự nỗ lực vượt bậc của Hoàng, Ban Giám hiệu Trường Giáo dưỡng X đã lập hồ sơ đề nghị và được cơ quan có thẩm quyền ra quyết định chấm dứt trước thời hạn chấp hành biện pháp giáo dục cho cậu. Hoàng được ra trường sớm hơn 6 tháng so với bản án ban đầu.
Ngày Hoàng nhận quyết định ra trường, ông Bình bắt chuyến xe khách sớm nhất để đón con. Đứng ở văn phòng nhà trường, nhìn thấy con trai trong bộ trang phục chỉnh tề, tác phong nhanh nhẹn, khoanh tay cúi đầu chào các thầy cô giáo với sự lễ phép chân thành, ông Bình rưng rưng. Đó không còn là đứa con phá phách khiến ông phải thức trắng đêm lo sợ tiếng còi cảnh sát, mà là một thanh niên trưởng thành, chín chắn và đầy hy vọng.
Bước ra khỏi cổng trường giáo dưỡng, Hoàng ngước mắt nhìn bầu trời trong xanh, lộng gió. Cậu biết rằng chặng đường phía trước sẽ còn nhiều khó khăn, nhưng với một ý chí đã được tôi luyện qua kỷ luật của trường giáo dưỡng, cậu hoàn toàn tự tin vào tương lai của mình. Mầm xanh trong cậu đã thực sự hồi sinh từ chính mảnh đất của lòng bao dung và công lý.
Chỉ vài tháng trước, Hoàng là một "thủ lĩnh" của nhóm thiếu niên lêu lổng của xã A, thường xuyên bỏ học, tụ tập đua xe và gây rối trật tự công cộng. Trong một trận hỗn chiến giành địa bàn, Hoàng đã trực tiếp dùng hung khí gây thương tích nặng cho một người khác. Vì hành vi này thuộc nhóm tội phạm rất nghiêm trọng do người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện, Hội đồng xét xử sau khi cân nhắc kỹ lưỡng về nhân thân và hoàn cảnh gia đình của Hoàng, đã quyết định không áp dụng hình phạt tù mà áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng với thời hạn là 14 tháng.
Trên đường đến trường, ngồi trong xe, Hoàng vẫn gắt gỏng với bố:
- Bố đưa con vào đây làm gì? Con thà đi tù còn hơn bị nhốt ở đây để người ta quản thúc!
Ông Bình nén một tiếng thở dài, vỗ mạnh vào vai con, giọng run run nhưng nghiêm khắc:
- Con sai rồi Hoàng ạ. Đây không phải là trại giam. Hôm ở tòa, các bác thẩm phán và cô luật sư đã giải thích rất rõ cho bố con mình rồi. Con phải biết ơn vì pháp luật đã cho con một cơ hội sửa sai ở đây thay vì phải ngồi tù!
Anh Huy đồng tình:
- Đúng vậy, cậu Hoàng phải cố gắng rèn luyện để sớm được về nhà, đừng để bố mẹ phải lo lắng nhiều. Khoản 1 Điều 51 Luật Tư pháp người chưa thành niên quy định rõ về giáo dục tại trường giáo dưỡng rồi:
“1. Giáo dục tại trường giáo dưỡng là việc buộc người chưa thành niên phạm tội học văn hóa, học nghề, lao động, sinh hoạt dưới sự quản lý, giáo dục trong một tổ chức giáo dục có kỷ luật chặt chẽ theo quy định của pháp luật”.
Ông Bình bèn hỏi:
- Thế ngoài trường hợp như con tôi thì còn trường hợp nào sẽ áp dụng biện pháp này thế chú Huy?
- Khoản 2, khoản 3 Điều 51 cũng quy định rõ về điều này bác ạ:
“2. Giáo dục tại trường giáo dưỡng có thể được áp dụng đối với một trong các trường hợp sau đây:
a) Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng về một trong các tội phạm sau đây: Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, Tội mua bán người, Tội mua bán người dưới 16 tuổi, Tội cướp tài sản, Tội cướp giật tài sản, Tội tàng trữ trái phép chất ma túy, Tội vận chuyển trái phép chất ma túy, Tội mua bán trái phép chất ma túy, Tội chiếm đoạt chất ma túy, trừ trường hợp người chưa thành niên là người đồng phạm có vai trò không đáng kể trong vụ án;
b) Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội nghiêm trọng về một trong các tội phạm sau đây: Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, Tội cướp giật tài sản, trừ trường hợp người chưa thành niên là người đồng phạm có vai trò không đáng kể trong vụ án;
c) Các trường hợp khác cần phải áp dụng, do tính chất nghiêm trọng của hành vi phạm tội, do nhân thân và môi trường sống của người chưa thành niên phạm tội;
d) Trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 82 của Luật này.
3. Thời hạn áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng là từ 06 tháng đến 02 năm”.
- Trường hợp này, cháu Hoàng từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng về tội cố ý gây thương tích nên thuộc điểm a khoản 2 Điều 51 và bị áp dụng biện pháp với thời gian là 14 tháng.
- À, ra vậy - ông Bình thở dài.
Đến nơi, Hoàng im lặng, hậm hực xách chiếc ba lô quần áo bước qua cổng trường. Cậu không ngờ rằng, chính cánh cổng này sẽ mở ra một bước ngoặt lớn, thay đổi hoàn toàn cuộc đời tăm tối của mình.
Sau khi sắp xếp xong xuôi, về đến nhà ông Bình mời anh Huy vào uống nước và hỏi:
- Chú Huy, chú cho tôi hỏi, trong quá trình giáo dục tại trường giáo dưỡng, bên cạnh việc sẽ được tiếp tục học văn hóa thì cháu Hoàng nhà tôi có được liên lạc với người thân không?
- Có bác ạ. Theo quy định tại Điều 107 Luật Tư pháp người chưa thành niên thì chế độ gặp thân nhân, liên lạc, nhận quà của học sinh trường giáo dưỡng như sau:
“1. Học sinh được gặp thân nhân tại nơi tiếp đón của trường giáo dưỡng và phải chấp hành đúng quy định về thăm gặp.
2. Học sinh được liên lạc bằng điện thoại hoặc kết nối hình ảnh, âm thanh bằng phương tiện điện tử với thân nhân ở trong nước, có sự giám sát của giáo viên trường giáo dưỡng và tự chịu chi phí.
3. Học sinh được gửi và nhận thư, nhận quà là tiền, đồ vật, trừ rượu, bia, thuốc lá, các chất kích thích khác, đồ vật và các loại văn hóa phẩm thuộc danh mục cấm. Trường giáo dưỡng có trách nhiệm kiểm tra thư, quà trước khi học sinh gửi hoặc nhận. Học sinh có tiền hoặc giấy tờ có giá thì phải gửi trường giáo dưỡng để quản lý và sử dụng theo quy định của trường giáo dưỡng”.
- Theo như chú nói thì cháu Hoàng nhà tôi sẽ được liên lạc với người nhà bằng điện thoại khi có sự giám sát của trường giáo dưỡng đúng không chú?
- Đúng vậy bác ạ. Ngoài ra thì gia đình cũng có thể đến gặp cháu tại trường hoặc gửi thư, gửi quà cho cháu theo quy định.
Ông Bình trầm ngâm:
- Vậy, có cách nào để cháu được chấm dứt trước thời hạn việc chấp hành biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng không hả chú?
Anh Huy trả lời:
- Luật Tư pháp người chưa thành niên cũng quy định nội dung về điều kiện chấm dứt trước thời hạn việc chấp hành biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng tại khoản 1 Điều 110 bác ạ:
“1. Học sinh đã chấp hành được một phần hai thời hạn chấp hành biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng và xếp loại thi đua từ loại khá trở lên có thể được chấm dứt trước thời hạn việc chấp hành biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:
a) Tích cực học tập, có nhiều tiến bộ;
b) Đã lập công”.
- Theo đó, nếu cháu Hoàng đã chấp hành được một phần hai thời hạn chấp hành biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng và xếp loại thi đua từ loại khá trở lên và thuộc một trong các trường hợp tích cực học tập, có nhiều tiến bộ hoặc đã lập công thì sẽ có thể được chấm dứt trước thời hạn đấy ạ. Lúc nãy lúc bác không có ở đấy, cháu cũng đã nói rõ với cháu Hoàng rồi, hy vọng cháu Hoàng sẽ cố gắng và năm bắt cơ hội.
- Thế thì tốt quá. Mong là cháu nó sẽ cố gắng. Tôi cảm ơn chú!
Tám tháng trôi qua, Hoàng từ một cậu bé ngỗ nghịch đã trở thành lớp trưởng của lớp, luôn dẫn đầu trong các phong trào thi đua của trường. Cậu tích cực giúp đỡ các học sinh mới vào phòng học tập, gương mẫu trong việc chấp hành nội quy và liên tục được xếp loại thi đua loại Xuất sắc.
Đúng theo thủ tục pháp lý được pháp luật quy định, dựa trên sự nỗ lực vượt bậc của Hoàng, Ban Giám hiệu Trường Giáo dưỡng X đã lập hồ sơ đề nghị và được cơ quan có thẩm quyền ra quyết định chấm dứt trước thời hạn chấp hành biện pháp giáo dục cho cậu. Hoàng được ra trường sớm hơn 6 tháng so với bản án ban đầu.
Ngày Hoàng nhận quyết định ra trường, ông Bình bắt chuyến xe khách sớm nhất để đón con. Đứng ở văn phòng nhà trường, nhìn thấy con trai trong bộ trang phục chỉnh tề, tác phong nhanh nhẹn, khoanh tay cúi đầu chào các thầy cô giáo với sự lễ phép chân thành, ông Bình rưng rưng. Đó không còn là đứa con phá phách khiến ông phải thức trắng đêm lo sợ tiếng còi cảnh sát, mà là một thanh niên trưởng thành, chín chắn và đầy hy vọng.
Bước ra khỏi cổng trường giáo dưỡng, Hoàng ngước mắt nhìn bầu trời trong xanh, lộng gió. Cậu biết rằng chặng đường phía trước sẽ còn nhiều khó khăn, nhưng với một ý chí đã được tôi luyện qua kỷ luật của trường giáo dưỡng, cậu hoàn toàn tự tin vào tương lai của mình. Mầm xanh trong cậu đã thực sự hồi sinh từ chính mảnh đất của lòng bao dung và công lý.