Câu chuyện pháp luật: Ánh sáng nơi giông bão
- Thứ năm - 28/05/2026 22:09
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Căn phòng khách của gia đình ông bà Nam tĩnh lặng đến mức có thể nghe rõ tiếng những giọt mưa muộn đầu hạ đập liên hồi vào lớp cửa kính. Trên chiếc ghế dài, Liên - cô con gái nhỏ mười sáu tuổi của họ - đang ngồi bó gối, đầu gục sâu vào hai cánh tay. Đôi vai nhỏ nhắn của em chốc chốc lại run lên bần bật.
Mới đêm hôm qua, một biến cố kinh hoàng đã ập xuống cuộc đời Liên. Buổi tối hôm ấy trên đường đi học thêm về khi đi qua đoạn đường vắng, em đã bị một nhóm thanh niên hư hỏng chặn đường, hành hung và cướp đi chiếc xe đạp điện cùng toàn bộ giấy tờ, tiền bạc.
Không chỉ dừng lại ở thiệt hại vật chất, sự hung hãn, những lời đe dọa thô tục và hành vi bạo lực của nhóm tội phạm đã để lại trong tâm hồn cô bé một vết thương sâu thẳm. Liên rơi vào trạng thái khủng hoảng tâm lý trầm trọng. Em không dám đến trường, trở nên sợ hãi ánh nhìn của người khác và hoàn toàn khép mình trong bóng tối.
Ngồi đối diện con gái, bà Mai - mẹ Liên - không kìm được nước mắt, lòng đau như cắt. Ông Nam xoa trán, thở dài bất lực, thốt lên đầy lo âu:
- Bà nó ạ, thằng cầm đầu cướp xe ấy là đứa hư hỏng, không sợ gì, đi tù nó cũng không sợ.
- Thế thì mình báo công an đi để bắt nó luôn, con mình nhận ra nó mà ông.
- Nhưng tôi chỉ lo nếu mình báo công an, danh tính của con mình sẽ bị rò rỉ. Rồi người ta bàn tán, xầm xì, con mình làm sao mà ngẩng mặt lên đi học được nữa? Nhìn con bé thế này, tôi thà nuốt hận còn hơn ép nó phải ra công an làm việc, khơi lại nỗi đau.
Bà Mai nghẹn ngào:
- Nhưng nếu mình cứ im lặng, kẻ ác lại nhởn nhơ, rồi biết đâu chúng lại hại đứa trẻ khác? Nhưng ông nói tôi cũng sợ... Các thủ tục chắc cũng phức tạp. Con mình còn quá nhỏ, không biết liệu nó có chịu nổi áp lực không?
Giữa lúc không khí gia đình đang rơi vào bế bế tắc, ngoài cổng bỗng vang lên tiếng của chị Yến - trưởng thôn trẻ của xã A, cũng là chị họ của Liên. Nhìn thấy Liên đang co rụt người lại vì sợ hãi, chị khẽ chào hai vợ chồng ông Nam:
- Cháu chào cô chú, nghe cô chú gọi cháu vội sang ngay, tình hình thế nào ạ, em Liên có sao không cô chú - vừa nói, cô vừa nhẹ nhàng tiến lại gần, ngồi xuống bên cạnh chiếc ghế của Liên.
Bà Mai bèn nghẹn ngào trả lời:
- Em nó cứ ngẩn ngơ như thế từ hôm qua đến giờ đấy cháu, tay chân có vài vết bị chúng nó đạp nhưng cũng may là không nghiêm trọng lắm.
- Khổ thân em! Liên, em mạnh mẽ lên, có bố mẹ và chị luôn ở đây mà.
Nói rồi cô quay sang bố mẹ Liên:
- Giờ cô chú tính sao ạ, gia đình mình cần phải trình báo ngay đến cơ quan công an để nhanh chóng bắt giữ được chúng.
Ông Nam thở dài:
- Cô chú cũng muốn báo công an nhưng cháu thấy đấy, con bé Liên còn nhỏ quá, hôm qua nó bị dọa như thế bây giờ làm sao cô chú nỡ cho nó lên công an được. Rồi nếu lên công an mọi người đều sẽ biết, không biết rồi sẽ có những lời đồn gì lại khổ thân nó ra.
Chị Yến nghe vậy bèn cất giọng nhẹ nhàng:
- Cô chú ạ, cháu hiểu những nỗi lo lắng sâu sắc của cô chú. Đối với một đứa trẻ dưới 18 tuổi, khi vô tình trở thành bị hại trong một vụ án hình sự, sự tổn thương về tinh thần đôi khi còn đáng sợ hơn cả mất mát vật chất. Nhưng cô chú hãy yên tâm, từ ngày 01/01/2026, Luật Tư pháp người chưa thành niên số 59/2024/QH15 đã chính thức có hiệu lực. Đạo luật này đã xây dựng một cơ chế bảo vệ cực kỳ nghiêm ngặt, nhân văn, được thiết kế riêng để che chở cho những nạn nhân nhỏ tuổi như em Liên nhà mình.
Ông Nam ngước nhìn cô, ánh mắt hiện rõ sự hoài nghi xen lẫn hy vọng:
- Luật mới bảo vệ thế nào hả cháu? Liệu con bé có phải đối mặt với những kẻ đấy không? Bí mật đời tư của em có được giữ kín không?
Chị Yến mở cặp tài liệu, lấy ra cuốn luật, từ tốn giải thích:
- Cô chú ạ, theo quy định tại khoản 1 Điều 22 của Luật Tư pháp người chưa thành niên, em Liên với tư cách là người chưa thành niên bị hại sẽ có những quyền và nghĩa vụ như là khi tham gia tố tụng sẽ có người đại diện; được nhận hỗ trợ của các chuyên gia về y tế, tâm lý; được giữ bí mật cá nhân… Cụ thể như sau:
“1. Người chưa thành niên là bị hại có các quyền và nghĩa vụ sau đây:
a) Các quyền và nghĩa vụ theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự;
b) Có người đại diện tham gia tố tụng;
c) Được sự hỗ trợ của chuyên gia y tế, tâm lý, giáo dục, xã hội học trong trường hợp cần thiết;
d) Được thông tin đầy đủ, kịp thời bằng ngôn từ đơn giản, thân thiện, dễ hiểu về những nội dung liên quan đến việc giải quyết vụ việc, vụ án;
đ) Được bảo đảm giữ bí mật cá nhân trong suốt quá trình giải quyết vụ việc, vụ án;
e) Được trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật;
g) Được thông báo, giải thích về quyền và nghĩa vụ theo quy định của Luật này;
h) Được sự hỗ trợ của người làm công tác xã hội trong quá trình tố tụng;
i) Được bồi thường thiệt hại và hỗ trợ theo quy định của Luật này và các luật khác có liên quan;
k) Khiếu nại quyết định về việc áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng;
l) Các quyền và nghĩa vụ khác theo quy định của Luật này”.
Bà Mai lau nước mắt, sốt sắng hỏi:
- Có chắc là các thông tin đều sẽ được đảm bảo bí mật không cháu, cháu nói rõ hơn về nội dung này đi. Chứ nếu không cô lo cho em lắm. Rồi lỡ nó gặp lại thằng cướp thì sao, hôm qua nó đã bị dọa sợ lắm rồi.
Chị Yến vội trấn an:
- Cô chú và em cứ yên tâm. Luật quy định hẳn một điều về nội dung bảo đảm giữ bí mật cá nhân tại Điều 13 đây ạ:
“Điều 13. Bảo đảm giữ bí mật cá nhân
1. Bí mật cá nhân của người chưa thành niên phải được tôn trọng, bảo vệ trong suốt quá trình tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, xử lý chuyển hướng, thi hành án và tái hòa nhập cộng đồng.
2. Tòa án xét xử kín đối với vụ án hình sự có người chưa thành niên bị xâm hại tình dục hoặc trường hợp đặc biệt khác cần bảo vệ người chưa thành niên.
3. Trường hợp người chưa thành niên là bị hại, người làm chứng tham gia tố tụng thì phải bố trí phòng cách ly hoặc các biện pháp bảo vệ khác”.
- Khi em Liên tham gia tố tụng thì sẽ được cơ quan chức năng bố trí phòng cách ly hoặc các biện pháp bảo vệ khác nên sẽ không phải lo đâu ạ.
Bà Mai gật gù:
- Vậy thì tốt rồi, vậy thì tốt rồi!
- Ngoài ra, khoản 3 Điều 14 Luật Tư pháp người chưa thành niên về quyền bào chữa, quyền được trợ giúp pháp lý, phiên dịch quy định như sau:
“3. Người chưa thành niên khi tham gia tố tụng hình sự được trợ giúp pháp lý và phiên dịch miễn phí”.
Nghe đến đây, Liên từ từ ngẩng đầu lên. Ánh mắt cô bé tuy vẫn còn nét sợ hãi nhưng đã bắt đầu có chút định thần. Đôi môi nhỏ nhắn mấp máy hỏi nhỏ:
- Chị ơi... vậy em có phải làm gì không chị? Em sợ em không làm tốt...
Chị Yến nhìn Liên bằng ánh mắt trìu mến, tràn đầy sự khích lệ:
- Liên ngoan, em hãy mạnh mẽ lên, để xã hội không còn những kẻ xấu xa gây hại cho các bạn khác. Em hãy nhớ là pháp luật luôn bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của em, bố mẹ và chị cũng sẽ luôn ở bên đồng hành cùng em.
Ông Nam gật đầu, sự cương nghị đã trở lại trên khuôn mặt người cha:
- Chú hiểu rồi. Quyền lợi của con bé được bảo vệ tối đa, thì chúng ta cũng phải có nghĩa vụ giúp cơ quan pháp luật làm sáng tỏ mọi chuyện. Im lặng không phải là cách bảo vệ con, mà là đang dung túng cho cái ác.
Chính lúc này, Liên khẽ nắm chặt tay mẹ, nhìn thẳng vào mọi người và nói bằng giọng kiên định:
- Em sẽ làm được chị ạ. Em muốn các chú công an bắt những kẻ xấu đó, để không còn bạn nào phải khóc và sợ hãi như em nữa.
Chị Yến nghe vậy nhẹ nhàng nói:
- Đúng vậy, em hãy can đảm lên. Luôn có mọi người bên cạnh ủng hộ em. Giờ chú Nam và cháu lên công an xã trình báo nhé.
Vụ án nhanh chóng được cơ quan chức năng thụ lý. Đúng như lời chị Yến đã chia sẻ, toàn bộ quá trình tố tụng diễn ra là một minh chứng sống động cho tính nhân văn của Luật Tư pháp người chưa thành niên. Bọn cướp đã bị bắt, Liên cũng dần vui vẻ hòa đồng trở lại và luôn giữ vững niềm tin vào pháp luật.
Mới đêm hôm qua, một biến cố kinh hoàng đã ập xuống cuộc đời Liên. Buổi tối hôm ấy trên đường đi học thêm về khi đi qua đoạn đường vắng, em đã bị một nhóm thanh niên hư hỏng chặn đường, hành hung và cướp đi chiếc xe đạp điện cùng toàn bộ giấy tờ, tiền bạc.
Không chỉ dừng lại ở thiệt hại vật chất, sự hung hãn, những lời đe dọa thô tục và hành vi bạo lực của nhóm tội phạm đã để lại trong tâm hồn cô bé một vết thương sâu thẳm. Liên rơi vào trạng thái khủng hoảng tâm lý trầm trọng. Em không dám đến trường, trở nên sợ hãi ánh nhìn của người khác và hoàn toàn khép mình trong bóng tối.
Ngồi đối diện con gái, bà Mai - mẹ Liên - không kìm được nước mắt, lòng đau như cắt. Ông Nam xoa trán, thở dài bất lực, thốt lên đầy lo âu:
- Bà nó ạ, thằng cầm đầu cướp xe ấy là đứa hư hỏng, không sợ gì, đi tù nó cũng không sợ.
- Thế thì mình báo công an đi để bắt nó luôn, con mình nhận ra nó mà ông.
- Nhưng tôi chỉ lo nếu mình báo công an, danh tính của con mình sẽ bị rò rỉ. Rồi người ta bàn tán, xầm xì, con mình làm sao mà ngẩng mặt lên đi học được nữa? Nhìn con bé thế này, tôi thà nuốt hận còn hơn ép nó phải ra công an làm việc, khơi lại nỗi đau.
Bà Mai nghẹn ngào:
- Nhưng nếu mình cứ im lặng, kẻ ác lại nhởn nhơ, rồi biết đâu chúng lại hại đứa trẻ khác? Nhưng ông nói tôi cũng sợ... Các thủ tục chắc cũng phức tạp. Con mình còn quá nhỏ, không biết liệu nó có chịu nổi áp lực không?
Giữa lúc không khí gia đình đang rơi vào bế bế tắc, ngoài cổng bỗng vang lên tiếng của chị Yến - trưởng thôn trẻ của xã A, cũng là chị họ của Liên. Nhìn thấy Liên đang co rụt người lại vì sợ hãi, chị khẽ chào hai vợ chồng ông Nam:
- Cháu chào cô chú, nghe cô chú gọi cháu vội sang ngay, tình hình thế nào ạ, em Liên có sao không cô chú - vừa nói, cô vừa nhẹ nhàng tiến lại gần, ngồi xuống bên cạnh chiếc ghế của Liên.
Bà Mai bèn nghẹn ngào trả lời:
- Em nó cứ ngẩn ngơ như thế từ hôm qua đến giờ đấy cháu, tay chân có vài vết bị chúng nó đạp nhưng cũng may là không nghiêm trọng lắm.
- Khổ thân em! Liên, em mạnh mẽ lên, có bố mẹ và chị luôn ở đây mà.
Nói rồi cô quay sang bố mẹ Liên:
- Giờ cô chú tính sao ạ, gia đình mình cần phải trình báo ngay đến cơ quan công an để nhanh chóng bắt giữ được chúng.
Ông Nam thở dài:
- Cô chú cũng muốn báo công an nhưng cháu thấy đấy, con bé Liên còn nhỏ quá, hôm qua nó bị dọa như thế bây giờ làm sao cô chú nỡ cho nó lên công an được. Rồi nếu lên công an mọi người đều sẽ biết, không biết rồi sẽ có những lời đồn gì lại khổ thân nó ra.
Chị Yến nghe vậy bèn cất giọng nhẹ nhàng:
- Cô chú ạ, cháu hiểu những nỗi lo lắng sâu sắc của cô chú. Đối với một đứa trẻ dưới 18 tuổi, khi vô tình trở thành bị hại trong một vụ án hình sự, sự tổn thương về tinh thần đôi khi còn đáng sợ hơn cả mất mát vật chất. Nhưng cô chú hãy yên tâm, từ ngày 01/01/2026, Luật Tư pháp người chưa thành niên số 59/2024/QH15 đã chính thức có hiệu lực. Đạo luật này đã xây dựng một cơ chế bảo vệ cực kỳ nghiêm ngặt, nhân văn, được thiết kế riêng để che chở cho những nạn nhân nhỏ tuổi như em Liên nhà mình.
Ông Nam ngước nhìn cô, ánh mắt hiện rõ sự hoài nghi xen lẫn hy vọng:
- Luật mới bảo vệ thế nào hả cháu? Liệu con bé có phải đối mặt với những kẻ đấy không? Bí mật đời tư của em có được giữ kín không?
Chị Yến mở cặp tài liệu, lấy ra cuốn luật, từ tốn giải thích:
- Cô chú ạ, theo quy định tại khoản 1 Điều 22 của Luật Tư pháp người chưa thành niên, em Liên với tư cách là người chưa thành niên bị hại sẽ có những quyền và nghĩa vụ như là khi tham gia tố tụng sẽ có người đại diện; được nhận hỗ trợ của các chuyên gia về y tế, tâm lý; được giữ bí mật cá nhân… Cụ thể như sau:
“1. Người chưa thành niên là bị hại có các quyền và nghĩa vụ sau đây:
a) Các quyền và nghĩa vụ theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự;
b) Có người đại diện tham gia tố tụng;
c) Được sự hỗ trợ của chuyên gia y tế, tâm lý, giáo dục, xã hội học trong trường hợp cần thiết;
d) Được thông tin đầy đủ, kịp thời bằng ngôn từ đơn giản, thân thiện, dễ hiểu về những nội dung liên quan đến việc giải quyết vụ việc, vụ án;
đ) Được bảo đảm giữ bí mật cá nhân trong suốt quá trình giải quyết vụ việc, vụ án;
e) Được trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật;
g) Được thông báo, giải thích về quyền và nghĩa vụ theo quy định của Luật này;
h) Được sự hỗ trợ của người làm công tác xã hội trong quá trình tố tụng;
i) Được bồi thường thiệt hại và hỗ trợ theo quy định của Luật này và các luật khác có liên quan;
k) Khiếu nại quyết định về việc áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng;
l) Các quyền và nghĩa vụ khác theo quy định của Luật này”.
Bà Mai lau nước mắt, sốt sắng hỏi:
- Có chắc là các thông tin đều sẽ được đảm bảo bí mật không cháu, cháu nói rõ hơn về nội dung này đi. Chứ nếu không cô lo cho em lắm. Rồi lỡ nó gặp lại thằng cướp thì sao, hôm qua nó đã bị dọa sợ lắm rồi.
Chị Yến vội trấn an:
- Cô chú và em cứ yên tâm. Luật quy định hẳn một điều về nội dung bảo đảm giữ bí mật cá nhân tại Điều 13 đây ạ:
“Điều 13. Bảo đảm giữ bí mật cá nhân
1. Bí mật cá nhân của người chưa thành niên phải được tôn trọng, bảo vệ trong suốt quá trình tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, xử lý chuyển hướng, thi hành án và tái hòa nhập cộng đồng.
2. Tòa án xét xử kín đối với vụ án hình sự có người chưa thành niên bị xâm hại tình dục hoặc trường hợp đặc biệt khác cần bảo vệ người chưa thành niên.
3. Trường hợp người chưa thành niên là bị hại, người làm chứng tham gia tố tụng thì phải bố trí phòng cách ly hoặc các biện pháp bảo vệ khác”.
- Khi em Liên tham gia tố tụng thì sẽ được cơ quan chức năng bố trí phòng cách ly hoặc các biện pháp bảo vệ khác nên sẽ không phải lo đâu ạ.
Bà Mai gật gù:
- Vậy thì tốt rồi, vậy thì tốt rồi!
- Ngoài ra, khoản 3 Điều 14 Luật Tư pháp người chưa thành niên về quyền bào chữa, quyền được trợ giúp pháp lý, phiên dịch quy định như sau:
“3. Người chưa thành niên khi tham gia tố tụng hình sự được trợ giúp pháp lý và phiên dịch miễn phí”.
Nghe đến đây, Liên từ từ ngẩng đầu lên. Ánh mắt cô bé tuy vẫn còn nét sợ hãi nhưng đã bắt đầu có chút định thần. Đôi môi nhỏ nhắn mấp máy hỏi nhỏ:
- Chị ơi... vậy em có phải làm gì không chị? Em sợ em không làm tốt...
Chị Yến nhìn Liên bằng ánh mắt trìu mến, tràn đầy sự khích lệ:
- Liên ngoan, em hãy mạnh mẽ lên, để xã hội không còn những kẻ xấu xa gây hại cho các bạn khác. Em hãy nhớ là pháp luật luôn bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của em, bố mẹ và chị cũng sẽ luôn ở bên đồng hành cùng em.
Ông Nam gật đầu, sự cương nghị đã trở lại trên khuôn mặt người cha:
- Chú hiểu rồi. Quyền lợi của con bé được bảo vệ tối đa, thì chúng ta cũng phải có nghĩa vụ giúp cơ quan pháp luật làm sáng tỏ mọi chuyện. Im lặng không phải là cách bảo vệ con, mà là đang dung túng cho cái ác.
Chính lúc này, Liên khẽ nắm chặt tay mẹ, nhìn thẳng vào mọi người và nói bằng giọng kiên định:
- Em sẽ làm được chị ạ. Em muốn các chú công an bắt những kẻ xấu đó, để không còn bạn nào phải khóc và sợ hãi như em nữa.
Chị Yến nghe vậy nhẹ nhàng nói:
- Đúng vậy, em hãy can đảm lên. Luôn có mọi người bên cạnh ủng hộ em. Giờ chú Nam và cháu lên công an xã trình báo nhé.
Vụ án nhanh chóng được cơ quan chức năng thụ lý. Đúng như lời chị Yến đã chia sẻ, toàn bộ quá trình tố tụng diễn ra là một minh chứng sống động cho tính nhân văn của Luật Tư pháp người chưa thành niên. Bọn cướp đã bị bắt, Liên cũng dần vui vẻ hòa đồng trở lại và luôn giữ vững niềm tin vào pháp luật.