Siết chặt trách nhiệm giải trình, nâng cao hiệu quả phòng chống tham nhũng
- Thứ ba - 02/06/2026 04:08
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Một trong những nội dung nổi bật của Nghị định là sửa đổi, bổ sung toàn diện các quy định về trách nhiệm giải trình. Lần đầu tiên, nguyên tắc thực hiện trách nhiệm giải trình được quy định cụ thể, yêu cầu việc giải trình phải bảo đảm chính xác, đầy đủ, khách quan, kịp thời, đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục và theo quy định của pháp luật có liên quan; đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch gắn với việc bảo đảm bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật công tác, bí mật đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật kinh doanh theo quy định của pháp luật.
Nghị định cũng quy định rõ hai hình thức giải trình gồm giải trình trực tiếp và giải trình bằng văn bản, trong đó cho phép thực hiện thông qua văn bản giấy hoặc môi trường điện tử, tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, cá nhân tiếp cận thông tin và thực hiện quyền yêu cầu giải trình.
Đáng chú ý, Nghị định bổ sung quy định về các hành vi vi phạm trong thực hiện trách nhiệm giải trình như: không thực hiện giải trình theo yêu cầu hợp pháp; cố ý giải trình không đầy đủ, không trung thực; cố ý kéo dài thời gian giải trình; cung cấp thông tin sai lệch, che giấu thông tin hoặc cản trở việc thực hiện yêu cầu giải trình; cá nhân thực thi nhiệm vụ, công vụ không báo cáo người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị về yêu cầu giải trình, nội dung giải trình và việc thực hiện trách nhiệm giải trình; cung cấp thông tin không được phép công khai; cung cấp thông tin cho cơ quan, tổ chức, cá nhân không liên quan đến việc thực hiện trách nhiệm giải trình; không lưu trữ, quản lý hồ sơ giải trình theo quy định của pháp luật. Đây được xem là cơ sở quan trọng để nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức trong thực thi nhiệm vụ, công vụ.
Một điểm mới quan trọng khác của Nghị định là việc bổ sung Điều 7a quy định về xây dựng Khung tiêu chí và Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình. Theo đó, Thanh tra Chính phủ có trách nhiệm ban hành Khung tiêu chí thống nhất trên phạm vi cả nước; các bộ, ngành và địa phương căn cứ để xây dựng Bộ tiêu chí phù hợp với ngành, lĩnh vực quản lý. Kết quả đánh giá phải được công khai, làm căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức, đơn vị và cá nhân.
Nghị định cũng bổ sung Chương Va quy định cụ thể thẩm quyền của cơ quan thanh tra trong thanh tra vụ việc có dấu hiệu tham nhũng. Quy định mới đã phân định rõ thẩm quyền giữa Thanh tra Chính phủ, Thanh tra Bộ Quốc phòng, Thanh tra Bộ Công an, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước và Thanh tra tỉnh theo phạm vi quản lý, chức năng, nhiệm vụ và đối tượng thanh tra. Việc xác định rõ thẩm quyền góp phần hạn chế chồng chéo, nâng cao hiệu quả phát hiện, xử lý các hành vi tham nhũng.
Bên cạnh đó, Nghị định sửa đổi quy định về đánh giá công tác phòng, chống tham nhũng cấp bộ, cấp tỉnh theo hướng tăng cường tính khách quan, thống nhất trong tổ chức đánh giá. Thanh tra Chính phủ được giao rà soát, tổng hợp và yêu cầu đánh giá lại trong trường hợp kết quả chưa đầy đủ hoặc thiếu chính xác.
Đối với công tác phòng ngừa tham nhũng, Nghị định thay thế toàn bộ Phụ lục danh mục vị trí công tác phải định kỳ chuyển đổi với phạm vi rộng hơn, bao quát nhiều lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh tiêu cực như tài chính, đất đai, xây dựng, thuế, hải quan, ngân hàng, công an, thanh tra, giáo dục, y tế và quản lý thị trường. Quy định này nhằm nâng cao tính minh bạch, phòng ngừa lợi dụng chức vụ, quyền hạn để vụ lợi trong quá trình thực thi công vụ.
Việc ban hành Nghị định số 184/2026/NĐ-CP tiếp tục khẳng định quyết tâm của Chính phủ trong xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch, liêm chính; đồng thời tạo cơ sở pháp lý quan trọng để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng trong giai đoạn mới.