Câu chuyện pháp luật: Đăng ký lao động - Cánh cửa kết nối cơ hội việc làm trong thời đại số

Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang len lỏi vào từng ngõ ngách của đời sống, việc đăng ký lao động không còn là một thủ tục hành chính khô khan. Theo Luật Việc làm năm 2025, việc "số hóa" thông tin cá nhân thông qua đăng ký lao động đã trở thành chiếc cầu nối hiện đại nhất, giúp người lao động không chỉ tìm thấy việc làm mà còn chạm tay vào các chính sách an sinh bền vững. Câu chuyện của anh Nguyễn Anh Tuấn tại xã Thành Công là minh chứng rõ nét cho luồng sinh khí mới này.
Anh Nguyễn Anh Tuấn (24 tuổi, trú tại xã Thành Công, tỉnh Thái Nguyên) là hình ảnh đại diện cho một bộ phận thanh niên nông thôn: năng động, có tay nghề, có nhiệt huyết nhưng lại thiếu đi sự kết nối. Vừa tốt nghiệp khóa đào tạo điện lạnh với bảng điểm loại khá, anh Tuấn từng tin rằng chỉ cần xách hồ sơ đi gõ cửa các khu công nghiệp tại địa phương là sẽ có việc ngay. Thế nhưng, sau nhiều tuần "tự thân vận động", kết quả anh nhận được chỉ là những cái lắc đầu hoặc sự im lặng. "Em cứ nghĩ có nghề là có tất cả, nhưng thực tế việc tìm đúng người, đúng chỗ lại khó hơn em tưởng", anh Tuấn chia sẻ về quãng thời gian nản lòng, khi mà bộ hồ sơ giấy của anh dường như quá nhỏ bé giữa thị trường lao động mênh mông.
Mọi chuyện chỉ thực sự thay đổi khi anh Tuấn tham gia buổi tuyên truyền pháp luật tại Nhà văn hóa xóm. Tại đây, chị Hạnh - cán bộ phụ trách lao động việc làm của xã đã giới thiệu về Cơ sở dữ liệu quốc gia về người lao động - một trụ cột mới của Luật Việc làm 2025. Lần đầu tiên, anh Tuấn được tiếp cận với các nguyên tắc đăng ký lao động hiện đại tại Điều 16 Luật Việc làm năm 2025. Chị Hạnh nhấn mạnh, việc đăng ký hiện nay không còn là gánh nặng thủ tục hành chính mà phải tuân thủ các nguyên tắc:
- Đơn giản, thuận tiện, kịp thời: Không còn cảnh xếp hàng, chờ đợi tại bộ phận một cửa.
- Công khai, minh bạch: Người lao động biết rõ dữ liệu của mình được dùng để làm gì và ai có quyền tiếp cận.
- Ứng dụng công nghệ thông tin: Mọi giao dịch được thực hiện qua môi trường điện tử.
- Kết nối đồng bộ: Thông tin của anh Tuấn tại Thái Nguyên sẽ hiển thị trên nhu cầu tìm lao động của doanh nghiệp trên toàn quốc.
"Nguyên tắc này giúp thông tin của em không bị nằm chết trong tủ hồ sơ mà luôn 'sống' và vận động trên mạng lưới việc làm toàn quốc", chị Hạnh giải thích. Giải đáp băn khoăn của anh Tuấn về việc phải khai báo những gì, chị Hạnh đã dẫn chiếu chi tiết Điều 17 Luật Việc làm 2025. Thông tin đăng ký lao động giờ đây được chuẩn hóa thành một "hồ sơ năng lực số" toàn diện:
- Thông tin nhận diện: Họ tên, số định danh cá nhân (CCCD), nơi cư trú...
- Trình độ và kỹ năng nghề: Đây là mục quan trọng nhất với anh Tuấn. Không chỉ là bằng điện lạnh, mà tất cả chứng chỉ kỹ năng, giáo dục phổ thông đều được tích hợp.
- Tình trạng việc làm và nhu cầu: Anh Tuấn được quyền ghi rõ mình đang "chưa có việc làm" và mong muốn tìm việc tại Thái Nguyên với mức lương cụ thể.
- Thông tin bảo hiểm: Toàn bộ quá trình đóng BHXH, bảo hiểm thất nghiệp được đồng bộ tự động.
Chị Hạnh ví von: "Đây chính là CV (sơ yếu lý lịch) điện tử mà Nhà nước bảo chứng cho em. Doanh nghiệp chỉ cần nhìn vào hệ thống là biết em có năng lực gì, thay vì phải thẩm định lại từ đầu".
Khi anh Tuấn lo lắng về vấn đề bảo mật, chị Hạnh tiếp tục giả thích thêm về quy định của pháp luật tại Điều 18 Luật Việc làm 2025 quy định về quyền và nghĩa vụ của người lao động.
- Về quyền lợi: Anh có quyền tuyệt đối trong việc bảo vệ dữ liệu cá nhân; được tự mình khai thác thông tin để chứng minh năng lực hoặc làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp, hỗ trợ học nghề một cách nhanh chóng nhất.
- Về nghĩa vụ: Song hành với đó, anh có trách nhiệm phải cung cấp thông tin chính xác và đặc biệt là kịp thời cập nhật khi có thay đổi.
"Nếu em đổi số điện thoại hay học thêm một chứng chỉ tiếng Anh mà không cập nhật, hệ thống sẽ mất kết nối với em. Đó là thiệt thòi lớn nhất của chính mình", lời nhắc nhở của chị Hạnh giúp anh Tuấn hiểu rằng việc quản lý sự nghiệp giờ đây nằm trong chính bàn tay mình.
Tin tưởng vào chính sách, anh Tuấn đã đăng ký ngay trên hệ thống điện tử của tỉnh qua điện thoại thông minh. Chỉ sau 15 phút, hồ sơ của anh chính thức "lên sóng" hệ thống dữ liệu quốc gia. Kết quả đến nhanh hơn mong đợi. Chỉ sau hai tuần, Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Thái Nguyên đã chủ động kết nối anh với một doanh nghiệp điện lạnh lớn đang cần tuyển kỹ thuật viên gấp. Nhờ thông tin minh bạch, chính xác trong cơ sở dữ liệu, anh Tuấn đã vượt qua vòng sơ loại hồ sơ và trúng tuyển sau buổi phỏng vấn trực tiếp. "Em thật sự bất ngờ. Trước đây mình cứ đi tìm việc, giờ việc lại tìm mình. Hóa ra công nghệ và pháp luật lại gần gũi và giúp ích cho dân đến thế", anh Tuấn phấn khởi nói trong ngày nhận tháng lương đầu tiên.
Câu chuyện của anh Tuấn tại xã Thành Công không còn là cá biệt. Đây là mục tiêu mà Luật Việc làm 2025 hướng tới: Biến mỗi người lao động thành một "đơn vị dữ liệu" có giá trị. Trong bối cảnh Thái Nguyên đang đẩy mạnh thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp công nghệ cao, việc người lao động chủ động đăng ký thông tin chính là cách tốt nhất để địa phương cân đối cung - cầu lao động, giảm thiểu tình trạng thất nghiệp cục bộ và đảm bảo an sinh xã hội bền vững.